Το πρωί μετά το λαμπερό πάρτι, η λαίδη Μπαντλ κατευθύνεται με γρήγορα βήματα στο δωμάτιο του Τζέρι. Εξω από την πόρτα, ο μπάτλερ τη συμβουλεύει να μην μπει, αλλά εκείνη δεν τον ακούει. Μπαίνοντας, αντικρίζει σοκαρισμένη ένα φρικτό θέαμα: ο Τζέρι είναι νεκρός, περιτριγυρισμένος από ρολόγια που χτυπούν συγχρονισμένα. Καταλαβαίνει αμέσως πως δεν πρόκειται για μια αθώα φάρσα. Μπροστά της ξεδιπλώνεται ένα μυστήριο γεμάτο σκοτεινές συνωμοσίες και κρυμμένα μυστικά, που θα την παρασύρει βαθιά σε έναν κόσμο όπου τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται. Πρόκειται για μία από τις καθοριστικές σκηνές του πρώτου επεισοδίου της νέας μίνι σειράς «Τα εφτά ρολόγια της Αγκαθα Κρίστι», που προβάλλεται στο Netflix.
Η σκηνή αυτή αποτυπώνει το διαχρονικό μοτίβο στα έργα της Αγκαθα Κρίστι: μια φάρσα που οδηγεί σε θάνατο, ένας κλειστός χώρος όπου τίποτα δεν είναι τυχαίο, με την ηρωίδα να συνειδητοποιεί ότι η αλήθεια κρύβεται στις λεπτομέρειες.
Η μαγεία της Βρετανίδας συγγραφέως, που στις 12 Ιανουαρίου συμπληρώθηκαν 50 χρόνια από τον θάνατό της, πέρα από τα βιβλία, ζωντανεύει εδώ και πολλές δεκαετίες μέσα από το θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Η πρώτη νουβέλα της, «Η μυστηριώδης υπόθεση στο Στάιλς» (1920), εισήγαγε τον Πουαρό και τη Μις Μαρπλ σε όλο τον κόσμο.
Πού οφείλεται, όμως, αυτή η διαχρονικότητα; «Η Αγκαθα Κρίστι γράφει ή, μάλλον, συνθέτει εγκεφαλικά και ευφυή μυστήρια με βάση τη λογική και τις λεπτομέρειες, χωρίς να καταφεύγει σε ωμότητες και ανάγλυφη βία», υπογραμμίζει η μεταφράστρια Ντόρα Δαρβίρη, η οποία –μεταξύ άλλων– έχει μεταφράσει κείμενα του βιβλίου «Ηρακλής Πουαρό – Η πλήρης συλλογή διηγημάτων» (εκδ. Ψυχογιός).
Αναφερόμενη ειδικότερα στον Ελληνα αναγνώστη, εκτιμά πως «η ελληνική κουλτούρα, βασισμένη στη φιλοσοφία και στον λόγο, και με ψυχοσύνθεση φιλειρηνική, νιώθει την πένα της πιο οικεία και ανταποκρίνεται». Στο πλαίσιο αυτό, η διαλεύκανση των εγκλημάτων στις ιστορίες της οδηγεί και σε μια κάθαρση, στοιχείο που, σύμφωνα με την κ. Δαρβίρη, «ευχαριστεί τον αναγνώστη εφόσον είναι μια έννοια συνυφασμένη με το αρχαίο δράμα, καθώς φέρνει τη λύτρωση της ψυχής του». Και δεν είναι μόνο η λογική και η κάθαρση: η Κρίστι αγαπούσε τη Μεσόγειο, και ιδιαίτερα την Ελλάδα, που συχνά τροφοδοτούσε με έμπνευση τις ιστορίες της.
Ο Μιχάλης Μακρόπουλος, που έχει μεταφράσει το μυθιστόρημα «Το μυστήριο των εφτά ρολογιών», σημειώνει ότι «τα αινίγματά της βάζουν για λίγο τάξη σ’ έναν άτακτο κόσμο και, χωρίς φρίκη, προσφέρουν μια αίσθηση θαλπωρής και ψυχαγωγίας». Ως προς το ύφος της, ο κ. Μακρόπουλος επισημαίνει ότι η συγγραφέας «γράφει καθαρά και απλά, και με σωστή μετάφραση στα ελληνικά ο αναγνώστης δεν χάνει σχεδόν τίποτα. Φυσικά, υπάρχει πάντοτε το χάσμα ανάμεσα στις δύο κουλτούρες· αλλά αυτό είναι που δίνει στις ιστορίες της έναν βρετανικό εξωτισμό;».
Οσον αφορά τις μεταφορές έργων στη θεατρική σκηνή, τη μικρή και τη μεγάλη οθόνη, η κ. Δαρβίρη παρατηρεί ότι «αν και δεν λείπουν οι επιτυχημένες διασκευές, επειδή στα μυστήριά της το θεμελιώδες στοιχείο είναι το μυαλό και όχι η εικόνα, και οι ανατροπές είναι συχνά ένα παιχνίδι των λέξεων, δεν καταφέρνουν πάντα να συγκινήσουν τους θεατές». Στα βιβλία, «ο αναγνώστης έχει ρόλο ενεργό, εγκεφαλικό, στέκεται στις λεπτομέρειες, ελέγχει τον ρυθμό της αφήγησης», ενώ στις ταινίες και στις σειρές γίνεται πιο παθητικός, «έρμαιο του εντυπωσιασμού και των απλουστεύσεων». Εξαίρεση αποτελεί το θέατρο, όπου «ο κλειστός χώρος και οι φωτισμοί, μαζί με την υποβλητική μουσική, συμβάλλουν στην ατμοσφαιρικότητα και στην αίσθηση μυστηρίου». Στην τηλεόραση, η μοναδική προσαρμογή που ακολουθεί πιστά το πνεύμα της Κρίστι είναι η σειρά «Οι περιπέτειες του Ηρακλή Πουαρό», με τον Ντέιβιντ Σούσεϊ.
Ο κ. Μακρόπουλος συμπληρώνει ότι «η ποιότητα της μεταφοράς είναι ζήτημα συντελεστών, σκηνοθέτη, ηθοποιών κ.λπ.». Αν έπρεπε να ξεχωρίσει μία επιτυχημένη μεταφορά θα ήταν το «Εγκλημα στο Οριάν Εξπρές» του Σίντνεϊ Λιούμετ το 1974, με τους Αλμπερτ Φίνεϊ, Ινγκριντ Μπέργκμαν, Σον Κόνερι, Αντονι Πέρκινς, Λορίν Μπακόλ κ.ά.
