Την Τετάρτη 19 Νοεμβρίου στις 00.00, το Prime Time στον ΣΚΑΪ και η Ελλη Κασόλη ταξιδεύουν στην εμπόλεμη Ουκρανία, επιστρέφουν στη γραμμή του πυρός και συλλέγουν εικόνες και μαρτυρίες που συγκλονίζουν. Ο φακός της εκπομπής φέρνει στο φως μοναδικά ντοκουμέντα, παρουσιάζει εκ του σύνεγγυς την εξέλιξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων, ενώ αναλύει τα αίτια και τους στόχους μίας σύγκρουσης που έχει αφυπνίσει την Ευρώπη.
Η κάμερα του Prime Time και η Ελλη Κασόλη αποτυπώνουν την ωμή πραγματικότητα μίας εισβολής που έχει ήδη στοιχίσει τη ζωή 60.000 Ουκρανών ενόπλων και 14.000 αμάχων.
Η Ελλη Κασόλη μας απαντά σε ερωτήσεις που δίνουν την άλλη πτυχή της ιστορίας.
–Τι σας οδήγησε να επιστρέψετε στην εμπόλεμη ζώνη της Ουκρανίας;
Ενιωσα πως, αν δεν γύριζα, θα έμενε ένα κενό. Οχι μόνο δημοσιογραφικά, αλλά και μέσα μου. Δεν μπορούσα να μείνω με την απορία.
Είχα βρεθεί στην Ουκρανία στην αρχή του πολέμου και άφησα πίσω μια χώρα που καιγόταν. Τρία χρόνια μετά, ένιωθα ότι έπρεπε να δω πού βρίσκονται τώρα αυτοί οι άνθρωποι – οι στρατιώτες που τότε μόλις ξεκινούσαν, οι οικογένειες που έτρεχαν στα υπόγεια, τα παιδιά που φοβόντουσαν τους ήχους. Κάποιοι δεν ζουν πια, κάποιοι συνεχίζουν να παλεύουν, και κάποιοι προσπαθούν απλώς να ξαναστήσουν τη ζωή τους.
Ηθελα να ξαναδώ αυτά τα πρόσωπα, να καταγράψω την αλήθεια τους, και να τη μεταφέρω όπως ακριβώς είναι: χωρίς φίλτρα, χωρίς αποστάσεις.
Ηθελα να τους ακούσω ξανά.
-Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίσατε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού;
Οτι πρέπει να το αποτυπώσεις, αλλά και να το αντέξεις. Η πρώτη –και πιο έντονη– ήταν η αβεβαιότητα. Κάθε μέρα, κάθε διαδρομή, κάθε έξοδος από το αυτοκίνητο μπορεί να είναι και η λάθος στιγμή. Τα drones πετούσαν συνεχώς, δεν ξέραμε ποτέ αν μας έχουν εντοπίσει, και υπήρξαν στιγμές που πραγματικά μείναμε εγκλωβισμένοι χωρίς να μπορούμε να κινηθούμε.
Η δεύτερη δυσκολία ήταν η ψυχολογική. Φτάνεις σε χωριά σβησμένα από τον χάρτη, μιλάς με ανθρώπους που έχασαν τα πάντα, βλέπεις παιδιά να μεγαλώνουν σε υπόγεια και στρατιώτες που επιστρέφουν χωρίς άκρα.
Και τέλος, η πρακτική δυσκολία του ίδιου του ρεπορτάζ. Μετακινήσεις μέσα στη νύχτα, με σβηστά φώτα, με τα τηλέφωνα σε λειτουργία πτήσης, με μεγάλο εξοπλισμό που έπρεπε να προστατεύουμε αλλά και να έχουμε έτοιμο την ίδια στιγμή. Η πιο μικρή λεπτομέρεια μπορούσε να μας προδώσει. Ηταν ένα ταξίδι που δοκίμασε τα πάντα: ψυχραιμία, αντοχή, συγκέντρωση. Αλλά άξιζε κάθε στιγμή.
-Ποιο ήταν το πιο συγκλονιστικό περιστατικό ή μαρτυρία που καταγράψατε;
Κάθε στιγμή σε αλλάζει και δεν γυρνάς πίσω ποτέ ίδιος. Η μία στιγμή που δεν ξεχνώ, είναι όταν βρεθήκαμε εγκλωβισμένοι από τα drones. Πέντε πετούσαν ταυτόχρονα πάνω από εμάς. Κρυβόμασταν μέσα στο τούνελ, χωρίς να μπορούμε να κουνηθούμε, ακούγοντας μόνο τον ήχο που όλοι εκεί τρέμουν. Για περίπου μία ώρα δεν ξέραμε αν θα μπορέσουμε να φύγουμε ή αν θα χτυπούσαν. Ηταν η πρώτη φορά που νιώσαμε τόσο καθαρά πόσο λεπτή είναι η απόσταση ανάμεσα στη ζωή και στον θάνατο.
Αλλά και οι μαρτυρίες.
Ο Αρτέμ, ο νεαρός στρατιώτης στο κέντρο αποκατάστασης, χωρίς πόδια πλέον, που υποσχέθηκε στην κόρη του ότι θα ξαναπερπατήσει και μου είπε: «Δεν πειράζει που τα έχασα, πειράζει που οι φίλοι μου δεν γύρισαν».
-Τι ρόλο παίζουν οι σειρήνες και τα αντι-drone πλέγματα στην ψυχολογία των κατοίκων;
Οι σειρήνες στην αρχή σε τρομάζουν αλλά όσο παράξενο κι αν ακουστεί, οι κάτοικοι τελικά τις συνηθίζουν. Ζουν μαζί τους. Μαγειρεύουν, δουλεύουν, κυκλοφορούν. Σχεδόν 4 χρόνια μετά, κάποιοι ίσως δεν δίνουν καν σημασία. Από την άλλη δεν σημαίνει ότι δεν φοβούνται. Σημαίνει ότι δεν έχουν άλλη επιλογή.
Τα αντι-drone πλέγματα πάλι, τους δίνουν μια αλλόκοτη αίσθηση ασφάλειας. Σαν να υπάρχει ένα εμπόδιο ανάμεσα σε αυτούς και τον ουρανό που τους απειλεί από την άλλη, όταν τους σκεπάζει αυτό το δίχτυ. Σίγουρα, δεν μπορεί να νιώθουν πραγματικά ελεύθεροι.
-Τι είδατε στα σχολεία που λειτουργούν σε υπόγειους χώρους; Ποια είναι η πραγματικότητα για τα παιδιά;
Υπάρχουν παιδιά που δεν ξέρουν τι θα πει κανονική ζωή, κανονικό σχολείο, κανονικό παιχνίδι. Το καταφύγιο είναι η καθημερινότητά τους. Και μέσα σε όλο αυτό, βλέπεις τις δασκάλες να χαμογελούν, να τραγουδούν, να κάνουν ό,τι μπορούν για να τους δώσουν λίγη “κανονικότητα”. Η πραγματικότητα είναι σκληρή. Αλλά τα παιδιά, είναι απίστευτα. Εχουν μια δύναμη που δεν μπορείς να την εξηγήσεις. Και νομίζω ότι αυτή η δύναμη είναι που κρατά και την Ουκρανία.
–Υπάρχει ελπίδα και αισιοδοξία μέσα σε αυτό το τοπίο πολέμου;
Δεν ξέρω πότε και πώς θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος. Ξέρω όμως ότι υπάρχει ελπίδα. Τη βλέπεις στους στρατιώτες που εξακολουθούν να παλεύουν για να προστατεύσουν ό,τι αγαπούν. Στα χαμόγελα των παιδιών στα υπόγεια σχολεία. Στις μικρές στιγμές, σε κάποιον που θα σε ευχαριστήσει επειδή είσαι εκεί και δεν τους ξεχνάς. Πάνω απ’ όλα όμως στο ότι ο κόσμος ονειρεύεται μία καλύτερη ζωή σύντομα. Και όχι μόνο σαν ευχή. Είναι μια απόφαση.
Πλάνα και ιστορίες στο «Prime Time»
Στα περίχωρα της πόλης Μπιλοζέρσκ στην περιφέρεια του Ντονέτσκ, εκεί από όπου ξεκίνησαν όλα, λίγα χιλιόμετρα από το μέτωπο, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί ύστερα από τέσσερα χρόνια σφοδρών μαχών, οι υπερασπιστές της Ουκρανίας –υπό συνθήκες άκρας μυστικότητας– περιγράφουν τη δύσκολη καθημερινότητα στα χαρακώματα. Το πυροβολικό, οι χειριστές των drones και οι στρατιώτες του πεζικού που αποτελούν την πρώτη γραμμή άμυνας βρίσκονται διαρκώς σε ετοιμότητα. Εκρήξεις και ριπές αντηχούν από κάθε πλευρά στα πυκνά δάση της Ανατολικής Ουκρανίας.
Στα αστικά κέντρα, η ζωή προσπαθεί να βρει τους, προ της 24ης Φεβρουαρίου του 2022, ρυθμούς. Οι σειρήνες της πολιτικής άμυνας, ωστόσο, δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού. Τα αντι-drone πλέγματα που καλύπτουν ολόκληρους δρόμους αποτελούν τη θλιβερή υπόμνηση ότι ο θάνατος παραμονεύει διαρκώς. Σχολεία που λειτουργούν σε υπόγειες μυστικές αίθουσες, αυτοσχέδια μνημεία αφιερωμένα στους ήρωες της αντίστασης και σωροί ερειπίων από τους βομβαρδισμούς της περασμένης νύχτας συμπληρώνουν το σκηνικό ενός συγκλονιστικού οδοιπορικού.
