Ενας από τους πιο δυνατούς στίχους του «Streets of Minneapolis», του τραγουδιού που κυκλοφόρησε προχθές ο Μπρους Σπρίνγκστιν αντιδρώντας στις δύο δολοφονίες πολιτών από τους πράκτορες της διαβόητης ICE, είναι εκείνος που περιγράφει ότι «υπήρχαν ματωμένα χνάρια εκεί όπου έπρεπε να βρίσκεται το έλεος». Για την ακρίβεια, ολόκληρο το τραγούδι διακατέχεται από μια ξεκάθαρη, χωρίς στρογγυλέματα ηθική στάση, η οποία αποτυπώνεται και σε εξίσου δυνατές εικόνες. Πρόκειται για συχνό χαρακτηριστικό των «τραγουδιών διαμαρτυρίας», όπως είναι το «Streets of Minneapolis», το οποίο μάλιστα διαθέτει κι εκείνο της αμεσότητας: «Εγραψα αυτό το τραγούδι το Σάββατο, το ηχογράφησα την Κυριακή και σας το παραδίδω σήμερα, ως απάντηση στην κρατική τρομοκρατία που ασκείται στη Μινεάπολη», έγραφε στα social media o Σπρίνγκστιν λίγες ημέρες μετά τη δολοφονία του Αλεξ Πρέτι, που ακολούθησε εκείνη της Ρενέ Γκουντ.
Δεν ήταν η πρώτη φορά που το «Αφεντικό» θα σχολίαζε ένα βίαιο γεγονός. Το 2000, στον απόηχο της δολοφονίας του 23χρονου Αμάντο Ντιάλο από τη Γουινέα και της αθώωσης των τεσσάρων αστυνομικών που τον είχαν πυροβολήσει με 41 σφαίρες, ενώ ήταν άοπλος, ο Σπρίνγκστιν έπαιξε σε συναυλία του το «American Skin (41 shots)», στους στίχους του οποίου μια μητέρα συμβουλεύει το παιδί της να έχει τα χέρια του φανερά όταν το σταματούν στον δρόμο οι Αρχές. Ο Σπρίνγκστιν είχε εξηγήσει ότι προσπάθησε να συμπεριλάβει και την οπτική γωνία των αστυνομικών, όμως κάποιες άλλες Αρχές είχαν διαφορετική άποψη: ο τότε δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Ρούντι Τζουλιάνι, του είχε ζητήσει δημοσίως να μην παίζει το κομμάτι στις νεοϋορκέζικες εμφανίσεις του.
Η αστυνομική βία στις ΗΠΑ θα αποτελούσε «έμπνευση» και για την πληθώρα τραγουδιών διαμαρτυρίας που ξεπήδησαν μέσα από το κίνημα «Black Lives Matter», το οποίο εν πολλοίς ξεκίνησε με τη δολοφονία του Μάικλ Μπράουν στο Φέργκιουσον το 2014 (η Λορίν Χιλ είχε κυκλοφορήσει εκείνη την περίοδο το «Black Rage») και εντάθηκε ξανά με τον θάνατο του Τζορτζ Φλόιντ τον Μάιο του 2020. Τότε, μέσα σε λίγους μήνες, ο ράπερ Lil Baby είχε γράψει το κομμάτι «The Bigger Picture» (με στίχους όπως «είναι πολλές οι μητέρες που θρηνούν»), η ομότεχνή του H.E.R. είχε κυκλοφορήσει το δημοφιλές «I Can’t Breathe» (που μελοποιούσε την τελευταία ικεσία του Φλόιντ), ενώ οι MGK και Τράβις Μπάρκερ διασκεύαζαν το «Killing In The Name» των Rage Against The Machine. Το τελευταίο ήταν ένα «κλασικό», για τις νεότερες γενιές, τραγούδι διαμαρτυρίας, που είχε κυκλοφορήσει μετά τις ταραχές που είχαν ξεσπάσει στο Λος Αντζελες το 1992.
«Εγραψα αυτό το τραγούδι το Σάββατο, το ηχογράφησα την Κυριακή και σας το παραδίδω σήμερα, ως απάντηση στην κρατική τρομοκρατία που ασκείται στη Μινεάπολη», ανέβασε στα social media το «Αφεντικό» της ροκ.
Ούτε στην Ευρώπη ήταν εντελώς ειρηνικά τα ’90s. Η Σινέντ Ο’ Κόνορ κυκλοφόρησε το 1990 το «Black Boys On Mopeds», που αναφερόταν στην αστυνομική βία της θατσερικής Αγγλίας, ενώ οι Cranberries θα θρηνούσαν για τη βία του IRA, που συντάρασσε την Ιρλανδία το 1994, μέσα από το πολυπαιγμένο (και κάπως παρερμηνευμένο) «Zombie». Οι συμπατριώτες τους U2 είχαν κυκλοφορήσει το 1983 το «Sunday Bloody Sunday», μια αναφορά σε εκείνη τη «Ματωμένη Κυριακή» του 1972 στο Ντέρι της Ιρλανδίας, όταν οι Βρετανοί στρατιώτες είχαν σκοτώσει 26 άοπλους διαδηλωτές.
Η λίστα είναι, ως γνωστόν, μεγάλη. Σταχυολογώντας, ας αναφέρουμε το «Ohio» (1970) των Κρόσμπι, Στιλς, Νας και Γιανγκ, που κυκλοφόρησε μετά τον θάνατο από αστυνομικά πυρά τεσσάρων φοιτητών που διαδήλωναν κατά του πολέμου του Βιετνάμ· το «Mississippi Goddam» (1964) που η Νίνα Σιμόν έγραψε σε μία ώρα αντιδρώντας σε δολοφονίες Αφροαμερικανών από την Κου Κλουξ Κλαν· το «The Lonesome Death of Hattie Carroll» (1964) του Μπομπ Ντίλαν· τα περισσότερα τραγούδια του Γούντι Γκάθρι· το «Strange Fruit» (1939) της Μπίλι Χόλιντεϊ, με την ανατριχιαστική αναφορά στα λιντσαρίσματα των Αφροαμερικανών και πολλά ακόμη.
Εκτός όμως από τη μακρά ιστορία τους, είναι άραγε ασφαλές να πούμε ότι τα τραγούδια διαμαρτυρίας επανέρχονται στο προσκήνιο; Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξε μια έρευνα που διεξήχθη στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2022. Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε και το «Soroode Zan» του Ιρανού Μεχντί Γιαραχί, που αναφερόταν στον θάνατο της Μαχσά Αμίνι. Και όσον αφορά την Ελλάδα, θα μπορούσαμε ίσως να συνθέσουμε έναν χρονολογικό κατάλογο που θα περιλάμβανε από το «Σωτήρης Πέτρουλας» του Μίκη Θεοδωράκη μέχρι τα τραγούδια που γράφτηκαν για τις δολοφονίες του Αλέξη Γρηγορόπουλου και του Παύλου Φύσσα.
Για το «Streets of Minneapolis», πάντως, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε τη δική του γνώμη. Χαρακτήρισε στα social media τον Σπρίνγκστιν «ιδιαίτερα υπερτιμημένο» και έκανε λόγο για μια «μεγάλη έρευνα» που θα αφορά τον καλλιτέχνη, αλλά άγνωστο για ποιο λόγο.
