«Θεά!», «Συγχαρητήρια, είσαι έμπνευση!», «Ανυπομονώ για το επόμενο άλμπουμ!».
Τα σχόλια κάτω από τα ποστ της Xania Monet στο Ινσταγκραμ μοιάζουν με αυτά που θα έβρισκες σε λογαριασμό μιας ανερχόμενης ποπ σταρ. Μόνο που η Monet… δεν υπάρχει. Είναι η πρώτη AI τραγουδίστρια που κατάφερε να μπει στις λίστες του Billboard –του οργανισμού που καταγράφει τα πιο δημοφιλη μουσικά charts στις ΗΠΑ– συγκεντρώνοντας 125 εκατ. ακροάσεις μέσα στο 2025, μια χρονιά όπου η παγκόσμια μουσική βιομηχανία έφτασε σε νέο ρεκόρ με 5,1 τρισ. streams σε πλατφόρμες.
Την ψηφιακή Xania Monet «ανταγωνίζονται» και άλλοι AI καλλιτέχνες όπως οι Breaking Rust, Aventhis, Enlly Blue και Juno Skye, οι οποίοι μετρούν επίσης δεκάδες εκατομμύρια streams, δημιουργώντας ένα νέο τοπίο καθώς πλησιάζουν, τουλάχιστον σε αριθμό ακροάσεων, τους σούπερ σταρ που έχουν σάρκα και οστά.
«Αυτό που με προβληματίζει είναι ότι όλο αυτό ξεκίνησε σαν ένα πείραμα. Σαν ένα “τι θα γινόταν αν”. Και μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα το πείραμα έγινε πραγματικότητα. AI κομμάτια μπαίνουν στα charts, ο κόσμος τα ψάχνει, τα ακούει, τα σχολιάζει. Αλλοι από περιέργεια, άλλοι από ενδιαφέρον, άλλοι επειδή πραγματικά τους αρέσουν», λέει στην «Κ» ο τραγουδιστής Θοδωρής Βουτσικάκης, από τη νέα γενιά καλλιτεχνών της ελληνικής σκηνής. Είναι ένας από τους ακροατές που μπήκαν στον «πειρασμό» να ακούσουν κάποια από τα κομμάτια της Monet. «Η συγκεκριμένη παραγωγή, ακουστικά τουλάχιστον, σε καμία περίπτωση δεν προδίδει ότι είναι τεχνητή νοημοσύνη. Στα δύο κομμάτια της συγκεκριμένης AI καλλιτέχνιδος που άκουσα, το επίπεδο της δουλειάς είναι πραγματικά συγκλονιστικό», σημειώνει.
«Αυτό που με προβληματίζει είναι ότι όλο αυτό ξεκίνησε σαν ένα πείραμα και μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα το πείραμα έγινε πραγματικότητα», λέει ο τραγουδιστής Θοδωρής Βουτσικάκης.
Αν και θα περίμενε κανείς από έναν νέο καλλιτέχνη να εκφράζει ανησυχία για την επέλαση της ΑΙ στη μουσική βιομηχανία, ο κ. Βουτσικάκης αναφέρει ότι αυτό είναι πια κάτι αναπόφευκτο και δεν θα έπρεπε να λειτουργεί αποτρεπτικά για τους νέους ερμηνευτές. «Η επιτυχία αυτών των μοντέλων δημιουργεί τροφή για σκέψη σε έναν νέο καλλιτέχνη. Μας βάζουν στη διαδικασία να αναρωτηθούμε αν πρέπει κι εμείς να χρησιμοποιήσουμε τον υπολογιστή ως εργαλείο», αναφέρει και προσθέτει ότι το κλειδί είναι κάθε φορά το σημείο εστίασης. «Αν εστιάζουμε στο ανθρώπινο μυαλό, στη διαδικασία της δημιουργίας, στα ερεθίσματα, τότε θα συνεχίσουμε να ξεχωρίζουμε την ανθρώπινη τέχνη από την τεχνητή».
Μαζί του συμφωνεί και ο τραγουδοποιός Στάθης Δρογώσης, ο οποίος δεν εντοπίζει το πρόβλημα στους ΑΙ καλλιτέχνες αυτούς καθαυτούς, αλλά στις πλατφόρμες streaming. «Το πλαίσιο μέσα στο οποίο συζητάμε είναι ήδη προβληματικό. Οι πλατφόρμες streaming δεν πληρώνουν επαρκώς τους δημιουργούς και τους ερμηνευτές. Οταν υπήρχε μόνο το φυσικό προϊόν, δηλαδή οι δίσκοι, οι αμοιβές ήταν πολύ καλύτερες. Με το streaming η αξία του δημιουργού έχει υποβαθμιστεί», μας λέει. Αυτός είναι και ο λόγος που, κατά τη γνώμη του, οι ΑΙ περσόνες διανύουν μία περίοδο παγκόσμιας επιτυχίας. «Δεν υπάρχει ίση μεταχείριση. Οι AI καλλιτέχνες πριμοδοτούνται, γιατί βολεύει τη μουσική βιομηχανία να έχει έναν “σκλάβο” που δουλεύει 24 ώρες το 24ωρο, χωρίς αμοιβή, παράγοντας ασταμάτητα μουσική. Και πολλές φορές αυτό που παρουσιάζεται ως “viral” είναι ύποπτο. Αλλο πράγμα ένα τραγούδι να γίνει γνωστό από στόμα σε στόμα, κι άλλο να σου το πετάει ο αλγόριθμος, χωρίς να ξέρεις γιατί».
Ο Κώστας Γαρδίκης, ο δημιουργός του «Artificial», του πρώτου άλμπουμ φτιαγμένου με τη σύμπραξη της τεχνητής νοημοσύνης στην Ελλάδα και το οποίο χρονολογείται από την περίοδο της πρώτης καραντίνας, ανησυχεί κυρίως για την πηγή «έμπνευσης» των ΑΙ καλλιτεχνών. «Η ΑΙ τροφοδοτείται με την παγκόσμια μουσική, στην οποία υπάρχουν πνευματικά δικαιώματα, άρα αναμασά υλικό που ήδη υπάρχει. Εδώ τίθεται ένα ζήτημα νομιμότητας. Προς το παρόν δεν μπορεί να δημιουργήσει κάτι από το μηδέν», σημειώνει.
Παρ’ όλα αυτά, ο κ. Γαρδίκης δεν δαιμονοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη, ως εργαλείο. Θυμίζει ότι και το 1970, όταν οι Pink Floyd πειραματίζονταν με synthesizers και tape machines, πολλοί τους κατηγορούσαν ότι «έβαλαν τις μηχανές να παίζουν για αυτούς», κάτι που σήμερα ακούγεται σχεδόν αστείο. «Αν ζούσαν σήμερα ο Μότσαρτ ή ο Μπαχ, δεν μπορώ να φανταστώ ότι δεν θα περνούσαν τη μισή τους μέρα παίζοντας με αυτά τα εργαλεία. Και πιθανότατα θα έφτιαχναν και τους δικούς τους αλγόριθμους», συμπληρώνει.
Η ανησυχία του δεν αφορά το αν ο κόσμος θα στραφεί στους AI καλλιτέχνες. Αντίθετα, θεωρεί ότι η μαζική μουσική βιομηχανία έχει ήδη αλλοιώσει τόσο πολύ το τοπίο, ώστε πολλές φορές είναι δύσκολο να ξεχωρίσεις ένα «ανθρώπινο» κατασκεύασμα από έναν αλγόριθμο. «Η mainstream παραγωγή, την οποία βρίσκω αισθητικά απωθητική, είναι πλέον τόσο εξαπλωμένη και αφομοιωμένη, που το ενδεχόμενο να ακούει κανείς ΑΙ καλλιτέχνες δεν με τρομάζει πια», καταλήγει.
