Ο έρωτάς του για τον κινηματογράφο μπλεκόταν με τον έρωτά του για τις γυναίκες, γεννώντας μερικές από τις ωραιότερες στιγμές του ελληνικού σινεμά.
Ο Γιώργος Πανουσόπουλος, ο οποίος πέθανε χθες 10 Μαρτίου, λίγο μετά τα μεσάνυχτα, από ανακοπή, σε ηλικία 84 χρόνων, ήταν όπως μαρτυρούν το έργο του και οι συνάδελφοί του (και αυτό έχει ειδικό βάρος) «ένας μάστορας του σινεμά». Γύρισε οκτώ ταινίες και αναρίθμητα διαφημιστικά (ορισμένα από τα πιο χαρακτηριστικά στην ιστορία της ελληνικής διαφήμισης), ζούσε για το «γρρρ της μηχανής», σύμφωνα με τον πολύ στενό φίλο του Γιώργο Τσεμπερόπουλο. Οι δυο τους μαζί με τον Νίκο Περάκη συνέθεταν μια ανθεκτική φιλία, που συντηρήθηκε δεκαετίες, έχοντας συνεταιριστεί και στη Φιλμική Εταιρεία. Συναντιόνταν, έως και πριν από την πανδημία, σε μια jour fixe που οργάνωνε ο ποιητής και σεναριογράφος της παρέας Σωτήρης Κακίσης. Στις ταινίες τους γινόταν και σχέση αλληλοβοήθειας, στη διεύθυνση φωτογραφίας και στην παραγωγή.
Η τελευταία εμφάνιση του Γιώργου Πανουσόπουλου στον φακό είναι στο ντοκιμαντέρ του Στέργιου Πάσχου «Πέστε, ο πόθος πού φυτρώνει;», που προβλήθηκε στο περυσινό Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Κοιτάζει κατάματα την κάμερα και συνοδεία φυσικών ήχων, ερωτήσεων από τον σκηνοθέτη και πολλών παύσεων, αφηγείται τη ζωή του: τα παιδικά του χρόνια (γεννήθηκε στην Κηφισιά το 1942), τη σχέση του με τον πατέρα, τη μητέρα, τη μητριά και τον παππού του, τη σχέση του με τον έρωτα, τον κινηματογράφο, τον θάνατο. «Είχα απόλυτο έλεγχο στις ταινίες μου. Εκανα κάμερα, φωτογραφία, μοντάζ, σενάριο, σκηνοθεσία… τα ‘κανα όλα. Χειροποίητο σινεμά, δηλαδή, έκανα εγώ», λέει.
Το 2005, το 46ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης διοργάνωσε ένα μεγάλο αφιέρωμα στο έργο του, που συνοδευόταν από μια πλήρη έκδοση (σε επιμέλεια του Δημήτρη Κερκινού). Εκεί, οι φίλοι του (όπως ο Τσεμπερόπουλος, ο Νικολαΐδης, ο Βούλγαρης, ο Παναγιωτόπουλος, ο Κατσουρίδης κ.ά.) αναφέρονται σε ένα σπουδαίο και αταξινόμητο ταλέντο. «Πιστεύω ότι το σώμα του φτιάχτηκε για να αγκαλιάσει, εκτός από κορίτσια, την κάμερα, κυρίως», υπογραμμίζει ο Π. Βούλγαρης. Και ο Τσεμπερόπουλος (με τον οποίο έχουν οικογενειακούς δεσμούς: “Του έχω βαφτίσει την κόρη, έχει βαφτίσει τον γιο μου”) συνοψίζει: «Εχει μια πολύ γεμάτη ζωή, έχει ερωτευθεί, δημιουργήσει, πονέσει, τσαντιστεί, αγαπήσει, δείρει, μπαρκάρει, πεινάσει, έχοντας ισχυρές απόψεις για τη ζωή, την κοινωνία και τον άνθρωπο».
«Είχα απόλυτο έλεγχο στις ταινίες μου. Εκανα κάμερα, φωτογραφία, μοντάζ, σενάριο, σκηνοθεσία… τα ’κανα όλα. Χειροποίητο σινεμά, δηλαδή, έκανα εγώ».
Πριν πάει στη Σχολή Σταυράκου για να γίνει οπερατέρ, με παρότρυνση του πρώτου έρωτα της ζωής του, της ηθοποιού Νίκης Τριανταφυλλίδη, στα 18 του «έκανε τον γύρο του κόσμου, ναυτόπαις σε φορτηγό». Υπογράφει την πρώτη του ταινία, 15λεπτη, το 1967, σε σενάριο και παραγωγή του συγγραφέα Βασίλη Αλεξάκη, με τίτλο «Αβραάμ εγέννησε Ισαάκ, Ισαάκ εγέννησε Ιακώβ, Ιακώβ εγέννησε…». Τη γύρισαν στα Τουρκοβούνια, ασπρόμαυρη, με μερικά μέτρα φιλμ που «δανείστηκαν» από την υπηρεσία του στρατού που υπηρετούσαν τότε. Θεωρήθηκε η πρώτη ελληνική αντεργκράουντ ταινία. Ακολουθεί μία ακόμη μικρού μήκους («Παρασκευή 9 Αυγούστου», 1972) πριν εμφανιστεί με την πρώτη μεγάλου μήκους, έξοχη και πολυβραβευμένη, «Ταξείδι του μέλιτος» (1979), με πρωταγωνίστρια τη γυναίκα του Μπέτυ Λιβανού, την κυρίαρχη σύντροφο της ζωής του επί μισόν αιώνα. Οι «Απέναντι» (1981), με τον Αρη Ρέτσο και την Μπέτυ Λιβανού, εμπορική επιτυχία, ξεκίνησαν από ένα ανέκδοτο, «μια αφήγηση που κράταγε δυο λεπτά», γράφει ο ίδιος: «Κάποιος έπαιρνε μάτι στο απέναντι διαμέρισμα, όπου έμεναν μάνα και κόρη, κι όλοι νόμιζαν ότι τον ενδιαφέρει η κόρη, όμως εκείνος το έκανε για τη μάνα». Η «Μανία» (1985), μια βακχική ταινία γυρισμένη στον Εθνικό Κήπο· «Μ’ αγαπάς;» 1989, μια, πολύ ερωτική, σύγχρονη εκδοχή Ρωμαίου και Ιουλιέτας· η «Ελεύθερη κατάδυση» (1995), έμπλεη ερωτικού πάθους: «Μ’ ενδιαφέρουν οι έρωτες δίχως αύριο, οι χαμένοι από χέρι. Αυτοί που δεν χαρίζουν τίποτα και τα ζητούν όλα. Αυτοί που “καίνε” και τους δύο. Αυτοί που σώζουν…»· η ξεχωριστή «Μια μέρα τη νύχτα» (2001), εννέα πρόσωπα στη διάρκεια μιας ζεστής καλοκαιρινής νύχτας· η «Τεστοστερόνη» (2004) και η τελευταία του «Σ’ αυτήν τη χώρα κανείς δεν ήξερε να κλαίει» (2018), που γύρισε στην Ικαρία.
Εκείνη τη χρονιά, τον είχαμε συναντήσει για μια τελευταία συνέντευξη. Μετακινιόταν ήδη με δυσκολία, μας είχε δώσει ραντεβού στα καινούργια γραφεία της Φιλμικής Εταιρείας, που είχε αλλάξει πλέον χέρια, αλλά στην οποία διατηρούσε τον χώρο του. Η συζήτηση είχε διαγράψει μια τροχιά προσωπική και επαγγελματική, πάντα με αυτό το μείγμα προβοκατόρικου χιούμορ, ελευθεριότητας, τόλμης, ειλικρίνειας και αυθεντικότητας που τον χαρακτήριζε. Η ηλικία είχε προσθέσει και συγκίνηση. Ομολόγησε ότι η απώλεια του Νίκου Νικολαΐδη τού είχε στοιχίσει πολύ. Θεωρούσε την ασπρόμαυρη «Ευρυδίκη ΒΑ 2037» (1975), του Νικολαΐδη, την καλύτερη «δική του» ταινία του, ότι εκεί «έχει αποτυπωθεί η πιο πλήρης και απαιτητική δουλειά του στη φωτογραφία». Να σημειώσουμε ότι ως οπερατέρ είχε συνεργαστεί με τον Αδωνι Κύρου, τον Π. Βούλγαρη, τον Θ. Αγγελόπουλο, τον Αλ. Δαμιανό, τον Δήμο Θέο, τον Κ. Σφήκα (εκτός, φυσικά, από τον Περάκη και τον Τσεμπερόπουλο). Το 2004 είχε σκηνοθετήσει για τους Ολυμπιακούς Αγώνες το φιλμ εισαγωγής στην τελετή έναρξης. Μετρούσε, γελώντας, «τέσσερα παιδιά, πέντε εγγόνια και μόνο οκτώ ταινίες!».
Τον ρωτήσαμε «τι σημαίνει γι’ αυτόν “γερνάω”». Απάντησε: «Δεν μπορώ να περπατήσω γρήγορα, δεν ασχολούμαι με τον έρωτα. Στην πρώτη μου ταινία, το “Ταξείδι του μέλιτος”, υπάρχει μια φράση που είναι χαρακτηριστική: “Οταν τελειώσει ο έρωτας από τη ζωή σου, σου μένει πολύς καιρός”. Τώρα που είμαι σε αυτήν την ηλικία, το βλέπω. Τελειώνει το βλέμμα των άλλων πάνω σου. Τι σημαίνει να γερνάς; Σημαίνει ότι οι γυναίκες είναι αλλωνών… Των ανδρών, όχι των γέρων».
Η κηδεία του θα γίνει αύριο, Πέμπτη, στο Δημοτικό Κοιμητήριο Κηφισιάς (Ναός Αγίου Τρύφωνος), στη 1 το μεσημέρι.
