ΒΕΡΟΛΙΝΟ – ΑΠΟΣΤΟΛΗ. Οι προηγούμενες ημέρες στο παγωμένο Βερολίνο κύλησαν ήσυχα. Επειτα από τις πολυσυζητημένες δηλώσεις του προέδρου της επιτροπής, Βιμ Βέντερς, περί πολιτικής και σινεμά και τα όσα ακολούθησαν, η Μπερλινάλε εξέδωσε εκτενή ανακοίνωση, υπερασπιζόμενη τον σπουδαίο Γερμανό κινηματογραφιστή και κάπου εκεί το ζήτημα έληξε, μέχρι να… επανέλθει. Σε κάθε περίπτωση, στο συγκεκριμένο φεστιβάλ η πολιτική ασκείται παραδοσιακά επί της οθόνης. Αυτή τη φορά μάλιστα, έπειτα από σχεδόν μία δεκαετία, οπότε κυριάρχησαν ταινίες γύρω από τα σύγχρονα κινήματα (φυλής, φύλου, σεξουαλικού προσανατολισμού κ.ο.κ.), φαίνεται πως αναθερμαίνεται μια κοινωνικοπολιτική θεματολογία που ήταν σε δεύτερο πλάνο, όπως η ανισότητα στην κατανομή του πλούτου και ο κίνδυνος των αυταρχικών καθεστώτων.
Το «Dust» της Ανκε Μπλόντε, το οποίο αφηγείται την ιστορία των Βέλγων στελεχών τεχνολογίας, Λικ και Γκερτ, που συνελήφθησαν για απάτη, ξυπνάει μνήμες ελληνικού χρηματιστηρίου.
Στο «Rosebush Pruning» του Καρίμ Αϊνούζ, ο Ευθύμης Φιλίππου έχει δημιουργήσει ένα σενάριο που ανακαλεί τον «Κυνόδοντα» του Γιώργου Λάνθιμου, με πολύ πιο λαμπερό περιτύλιγμα, αλλά και (σημαντικά) λιγότερο βάθος. Παρ’ όλα αυτά, κι εδώ έχουμε μερικές ιδιοφυείς ιδέες ως προς την παρουσίαση της απίστευτης ελαφρότητας και της διαστροφής του πλούτου. Ειδικά στον απόηχο της χιονοστιβάδας της υπόθεσης Επσταϊν, η ιστορία της αλλόκοτης οικογένειας, η οποία αποσυντίθεται εκ των έσω κάτω από τον ήλιο της Καταλωνίας, αποτελεί ξεκάθαρη σάτιρα του άμετρου πλούτου και της πατριαρχικής δομής που τον διαχειρίζεται. Η εμμονή με τα πανάκριβα αγαθά, η σπατάλη και η περιφρόνηση προς τους «απλούς» ανθρώπους (εδώ ο χαρακτήρας της Ελ Φάνινγκ) συμπληρώνουν το παζλ ενός –ειρωνικά– ανοικονόμητου φιλμ, το οποίο πάντως έχει σαφή στόχευση στην κριτική του.
Λιγότερο αιχμηρό, αλλά αρκετά πιο ανθρώπινο και μεστό, ήταν το «We are all strangers» του Αντονι Τσεν, το οποίο μας ταξίδεψε στη Σιγκαπούρη. Στη χώρα με το μεγαλύτερο κατά κεφαλήν εισόδημα στον κόσμο, ο Τσεν επιλέγει να μας βάλει στην καθημερινότητα των μεταναστών-εργαζομένων, οι οποίοι ζουν φτωχικά δίπλα σε λάμψεις αμύθητου πλούτου. Εδώ έχουμε την ιστορία δύο ζευγαριών από διαφορετικές γενιές, ενός νεαρού και ενός μεσήλικου, με τις χαρές, τις λύπες και τους αγώνες τους· το ταξικό πρόσημο είναι σαφές, παρόλο που ο Τσεν αποφεύγει επιδέξια τις βαρύγδουπες δηλώσεις και τον διδακτισμό, μεταχειριζόμενος αποτελεσματικά τη λεπτή ειρωνεία και το χιούμορ.
Αφού μιλήσαμε για πλούσιους και φτωχούς, σειρά έχουν οι… απατεώνες, οι οποίοι ως γνωστόν ευδοκιμούν, ιδίως όταν ο καπιταλισμός παίρνει τις πιο ασύδοτες μορφές του. Το «Dust» της Ανκε Μπλόντε, με Ελληνα συμπαραγωγό (Heretic), αφηγείται την αληθινή ιστορία των Βέλγων υπερεπιτυχημένων στελεχών τεχνολογίας, Λικ και Γκερτ, οι οποίοι στα τέλη της δεκαετίας του 1990 πρόκειται να συλληφθούν για μία από τις πιο διαβόητες απάτες στα χρονικά της χώρας. Το φιλμ εξελίσσεται σχεδόν αποκλειστικά μέσα στο τελευταίο μερόνυχτο πριν από τη σύλληψη, με τους δύο άνδρες να ψάχνουν διαφορετικά μονοπάτια προς τη λύτρωση. Πέρα από τον καλό ρυθμό και τις εξαιρετικές ερμηνείες των δύο πρωταγωνιστών, εδώ έχουμε μια ιστορία που ξυπνάει μνήμες ελληνικού… χρηματιστηρίου, με χιλιάδες μικρομετόχους της εταιρείας των δύο, κατά κύριο λόγο ανίδεους ως προς τα οικονομικά, να μένουν εν μια νυκτί (κυριολεκτικά) με τα «χαρτιά» στα χέρια.
Είδαμε όμως και άλλες, περισσότερο ή λιγότερο αξιόλογες, ταινίες αυτές τις ημέρες στο Βερολίνο. Το εξαιρετικό «Salvation» του Εμίν Αλπέρ χρησιμοποιεί μια βιβλικού τύπου παραβολή, προκειμένου να μιλήσει για τα δεινά του εμφυλίου πολέμου, αλλά και το πώς ένας λαός μπορεί να οδηγηθεί στις πιο ειδεχθείς πράξεις. Το ασπρόμαυρο «Rose» του Μάρκους Σλάινζερ, με πρωταγωνίστρια την υπέροχη (ξανά) Σάντρα Χούλερ, παραπέμπει αισθητικά στη «Λευκή κορδέλα» του Χάνεκε, ενώ μας πηγαίνει έναν αιώνα πίσω για να αφηγηθεί μια τραγική, όσο και εμπνευστική, ιστορία γυναικείου θάρρους – έως τώρα είναι και η ταινία με τις κορυφαίες κριτικές στο διαγωνιστικό τμήμα της Μπερλινάλε.
Στον αντίποδα, λιγότερο ενθουσιώδεις ήταν οι αντιδράσεις για το «Nightborn» της Χάνα Μπέρνχολμ, η οποία προστέθηκε στους δημιουργούς που ασχολούνται τελευταία με το θέμα της δύσκολης μητρότητας, χρησιμοποιώντας μάλιστα την body horror αισθητική. Μόνο φέτος, είχαμε τα παρόμοιου ύφους «Αν είχα πόδια θα σε κλωτσούσα» της Μέρι Μπρόνσταϊν και το «Πέθανε αγάπη μου» της Λιν Ράμσεϊ. Η Φινλανδή Μπέρνχολμ κάνει την αρχέγονη φύση μέρος του εφιάλτη που ζει η δική της μητέρα, χωρίς πάντως να πείσει ιδιαίτερα για το κινηματογραφικό της όραμα. Οσο για εμάς, κατευθυνόμαστε εν μέσω… χιονοθύελλας στην επόμενη προβολή, καθώς το φεστιβάλ μπαίνει πλέον στο λιγότερο φορτωμένο δεύτερο μισό του.
