Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία από το box office, ο «Καποδίστριας» του Γιάννη Σμαραγδή έχει ξεπεράσει το μισό εκατομμύριο εισιτήρια (564.309) μέσα στις τρεις πρώτες εβδομάδες προβολής στις αίθουσες. Μπορεί η ταινία να διχάζει έντονα επώνυμους και ανώνυμους σχολιαστές, ωστόσο η εμπορική επιτυχία της είναι αδιαμφισβήτητη· έρχεται δε να προστεθεί σε μια αλυσίδα κινηματογραφικών βιογραφιών, που είτε έχουν ήδη κυκλοφορήσει τα τελευταία χρόνια («Ευτυχία», «Ο άνθρωπος του Θεού», «Υπάρχω») είτε βρίσκονται στα σκαριά και κυκλοφορούν το αμέσως επόμενο διάστημα («Αγιος Παΐσιος»). Ολες τους τα έχουν πάει ή θεωρείται περίπου βέβαιο ότι θα τα πάνε εξαιρετικά καλά στα ταμεία. Γιατί όμως παρατηρείται αυτή η τάση;
«Στη σημερινή εποχή του παγκοσμιοποιημένου περιβάλλοντος και της αβεβαιότητας, ο κόσμος έχει την ανάγκη να συνδεθεί με τις ρίζες του και με τις προηγούμενες γενιές. Να συζητήσει, ακόμη και να πάει σινεμά με τον μπαμπά, τον παππού και τη γιαγιά. Αυτά τα πράγματα αποφασίζονται μέσα στα σπίτια, όπου διεξάγεται ένας πολύ διαφορετικός διάλογος από τον διχαστικό που κυριαρχεί στα σόσιαλ μίντια. Το ίδιο ισχύει και για τα φιλμ με ιστορικό υπόβαθρο, όπως π.χ. το “Σμύρνη μου αγαπημένη”», μας λέει ο Διονύσης Σαμιώτης, επικεφαλής της Tanweer, η οποία έχει αναλάβει τη διανομή του «Καποδίστρια» και βρίσκεται πίσω από τις περισσότερες ελληνικές εισπρακτικές επιτυχίες των τελευταίων ετών.
Εθνική ανάταση
«Ειδικά για τον “Καποδίστρια” υπάρχει επίσης η ανάγκη του κόσμου για εθνική ανάταση, μαζί με την έλλειψη σύγχρονων μεγάλων ηγετών όπως ο ήρωας της ταινίας. Συμφωνώ ότι αυτή η άποψη μοιάζει αρκετά λαϊκίστικη στην τελική της ανάλυση, όμως υπάρχει εκεί έξω – και αυτό είναι περισσότερο σημείο προβληματισμού για τους πολιτικούς παρά για το κοινό», συμπληρώνει ο κ. Σαμιώτης. Είναι όμως όλες οι εμπορικές ταινίες ευπρόσδεκτες και «μιμήσιμες», ανεξαρτήτως ποιοτικών κριτηρίων;
«Στη σημερινή εποχή του παγκοσμιοποιημένου περιβάλλοντος, ο κόσμος έχει την ανάγκη να συνδεθεί με τις ρίζες του και με τις προηγούμενες γενιές», λέει ο Διονύσης Σαμιώτης της Tanweer.
«Οχι, δεν είναι όλες το ίδιο. Και εμείς έχουμε επιλέξει μια πορεία, στην τηλεόραση και στον κινηματογράφο, που αποδεικνύει νομίζω ότι μας ενδιαφέρει η ποιότητα. Η “εκπαίδευση” του κοινού, με την καλή έννοια, είναι επίσης πολύ σημαντική. Ο “Καποδίστριας” αποτελεί γενικώς εξαίρεση, είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο με τόσο μεγάλο και ισχυρό μήνυμα, που τα υπόλοιπα δεν έχουν και τόση σημασία». Ως παραγωγός, η Tanweer ετοιμάζει μέσα στο 2026 τη βιογραφία του Νίκου Ξυλούρη, η οποία θα κυκλοφορήσει του χρόνου, ενώ στη συνέχεια σειρά θα πάρει εκείνη του Μίκη Θεοδωράκη, σε σκηνοθεσία της Εύας Νάθενα.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε άλλωστε ότι η ελληνική ταινία, αν και γενικώς δεν κερδίζει την προσοχή του κοινού, έχει προσφέρει και μερικές από τις μεγαλύτερες επιτυχίες στην ιστορία του εγχώριου box office, όπως το αφιερωμένο στον Στέλιο Καζαντζίδη «Υπάρχω». «Η μεγάλη και προσεγμένη παραγωγή θα τραβήξει τον κόσμο. Δεν αρκεί μόνο να δώσεις χρήματα, αλλά και να τα τοποθετήσεις σωστά. Από παλιά ισχύει ότι η ελληνική ταινία όταν αρέσει, αρέσει διπλά – είναι κάτι που “μυρίζει” όπως η δική σου ζωή. Στο “Υπάρχω” είχαμε και τα τραγούδια, που δημιουργούν συγκίνηση· αν πας στο σινεμά και συγκινηθείς, σου μένει», εξηγεί ο Γιώργος Τσεμπερόπουλος, ο οποίος σκηνοθέτησε την (άρτια) βιογραφία του Καζαντζίδη.
Μπορεί όμως να επιτευχθεί ο περίφημος συγκερασμός μεταξύ εμπορικού και ποιοτικού χαρακτήρα; «Σε ένα βαθμό γίνεται, ναι, αρκεί να δουλέψεις σωστά και να μην εξαπατήσεις το κοινό. Θυμάμαι όταν έβγαζε τις ταινίες του ο Νίκος Νικολαΐδης, με σενάρια δύσκολα για τον απλό θεατή, “έσκιζε” στα εισιτήρια π.χ. τον Γούντι Αλεν. Για τον Καζαντζίδη είχα μια ιδέα: να επικεντρωθεί όλη η ταινία μόνο σε ένα χρόνο, στην αρχή της σχέσης του με την Καίτη Γκρέυ, με τους ίδιους ηθοποιούς, τον Μάστορα και τη Ρένεση. Ενα φιλμ για έναν θυελλώδη έρωτα, μαζί με 6-7 από τα σπουδαία τραγούδια. Πιθανότατα θα ήταν μία ακόμη καλύτερη ταινία από το “Υπάρχω”. Θα έκοβε όμως 800.000 εισιτήρια;» καταλήγει ο κ. Τσεμπερόπουλος.
Εξανθρωπισμένες φιγούρες
Μια άλλη τάση των ημερών αφορά τις θρησκευτικού περιεχομένου βιογραφίες. Αλλωστε ο ίδιος ο «Καποδίστριας» βρίθει θρησκευτικών αναφορών, ενώ στις 29 Ιανουαρίου έρχεται στις αίθουσες ο «Αγιος Παΐσιος». Θυμίζουμε ότι πριν από λίγα χρόνια ο «Ανθρωπος του Θεού», ταινία αφιερωμένη στον Αγιο Νεκτάριο, έκοψε περίπου 280.000 εισιτήρια εν μέσω πανδημίας. «Παγκοσμίως βιώνουμε μια περίοδο, κατά την οποία όσα ξέραμε ως δεδομένα και σταθερά… τρίζουν. Στον κόσμο δημιουργούνται συναισθήματα ανασφάλειας και φυσιολογικά επιστρέφει στις σταθερές αξίες· με λίγα λόγια στο τρίπτυχο πατρίς – θρησκεία – οικογένεια. Δεν το λέω ειρωνικά, αλλά με σεβασμό. Το σινεμά δίνει τη δυνατότητα να δεις αυτές τις θρησκευτικές φιγούρες εξανθρωπισμένες, δημιουργεί κατά κάποιο τρόπο ένα “λιμάνι” ψυχικής γαλήνης», σημειώνει η Ειρήνη Σουγανίδου, διευθύντρια της Feelgood, η οποία διανέμει τις δύο παραπάνω ταινίες. Η ίδια μάς πληροφορεί ότι «έρχονται και άλλες» θρησκευτικού περιεχομένου ταινίες και σειρές προσεχώς και καταλήγει: «Είναι προφανές ότι αυτό το περιεχόμενο ενδιαφέρει σημαντικό μέρος του κοινού και όχι μόνο τις μεγαλύτερες ηλικίες. Δεν υπάρχει πάντως συγκεκριμένη συνταγή επιτυχίας, ούτε σημαίνει πως ό,τι βαφτιστεί εμπορικό ο κόσμος θα το αγκαλιάσει – υπάρχουν και πολλά παραδείγματα αποτυχιών. Η μαζική επιστροφή, όμως, αυτές τις μέρες στις αίθουσες, έπειτα από μια περίοδο κάμψης, αποδεικνύει και τη δυναμική του κινηματογράφου».
