Father Mother Sister Brother ★★★½
∆ΡΑΜΕΝΤΙ (2025), 104΄
Σκηνοθεσία: Τζιμ Τζάρμους
Ερμηνείες: Τομ Γουέιτς, Ανταμ Ντράιβερ, Κέιτ Μπλάνσετ
Ο Τζιμ Τζάρμους κέρδισε για πρώτη φορά στην καριέρα του το κορυφαίο βραβείο (Χρυσός Λέοντας στη Βενετία) σε μεγάλο φεστιβάλ με ένα σπονδυλωτό φιλμ γύρω από τις περίπλοκες σχέσεις και τα παράδοξα των οικογενειών. Τρεις ιστορίες, οι οποίες εκτυλίσσονται στο εξοχικό Νιου Τζέρσι, στο αστικό Δουβλίνο και στο (μη τουριστικό) Παρίσι αντίστοιχα, συστήνουν διαφορετικούς τύπους γονέων, παιδιών και αδελφών, με την κάμερα σε ρόλο παρατηρητή, δίχως να παίρνει θέση με οποιονδήποτε τρόπο στα δρώμενα.
Αυτή ακριβώς η αποστασιοποίηση, την οποία ταιριαστά υιοθετεί ο Τζάρμους, αποτελεί και την αισθητική έκφραση της αποξένωσης-αμηχανίας που κυριαρχεί, ιδιαίτερα στα δύο πρώτα μέρη του τριπτύχου. Γονείς οι οποίοι απέχουν φανερά από τα παιδιά τους σε επίπεδο καθημερινότητας, παρόλο που η τρυφερότητα υφέρπει τόσο στον «εκμεταλλευτή» πατέρα του (αμίμητου) Τομ Γουέιτς, όσο και στην αυστηρή μητέρα της Σαρλότ Ράμπλινγκ.
Γενικώς εδώ οι ισορροπίες είναι λεπτές, όπως και τα συναισθήματα· ο ρυθμός, όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα στον Τζάρμους, παραμένει ήρεμος, δίχως ιδιαίτερες κορυφώσεις. Αντιθέτως, τα βυθίσματα στα όρια της ανθρώπινης κατάστασης έρχονται έως και αναπάντεχα προκειμένου να ανταμείψουν τον προσεκτικό θεατή.
Αυτό ισχύει στον μέγιστο βαθμό στην τρίτη ιστορία, ένα συγκινητικό τετ α τετ δύο αδελφών που έχουν μόλις χάσει τους γονείς τους.
Η απώλεια, η μνήμη και ο ισχυρός αδελφικός δεσμός προσεγγίζονται εδώ με ευαισθησία και απλότητα, που θα μιλήσουν κατευθείαν στην καρδιά των περισσότερων. Το φιλμ του Τζάρμους, με τις απλόχερες παύσεις, το κομψό χιούμορ και τα χαρακτηριστικά επαναλαμβανόμενα μοτίβα του, είναι το έργο ενός καλλιτέχνη που αναγνωρίζουμε και αγαπάμε.
Ισως λιγότερο σπινθηροβόλο από κάποια άλλα του (δικού του) παρελθόντος, ωστόσο σταθερά ανθρώπινο και οξυδερκές στις παρατηρήσεις του.
Καποδίστριας ★½
ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ (2025), 129΄
Σκηνοθεσία: Γιάννης Σμαραγδής
Ερμηνείες: Αντώνης Μυριαγκός, Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη
Μετά τους Δομήνικο Θεοτοκόπουλο, Ιωάννη Βαρβάκη και Νίκο Καζαντζάκη, ο Γιάννης Σμαραγδής καταπιάνεται με μία ακόμη βιογραφία – αυτή του πρώτου κυβερνήτη του νέου ελληνικού κράτους, Ιωάννη Καποδίστρια. Η δράση ξεκινά μερικά χρόνια νωρίτερα από την Επανάσταση του 1821, όταν ο Καποδίστριας ταξιδεύει στην Ελβετία ως απεσταλμένος του τσάρου Αλέξανδρου.
Η πολιτική καριέρα του στη συνέχεια εκτοξεύεται, με τον διορισμό του ως υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας, ωστόσο ο παντοτινός πόθος του για την ελευθερία της πατρίδας του τον ωθεί στο επαναστατικό μονοπάτι και κατόπιν στην ανάληψη των καθηκόντων του πρώτου κυβερνήτη, έως τη δολοφονία του στο Ναύπλιο.
Ο Σμαραγδής καταφέρνει να συγκεντρώσει μια φανερά μεγάλη –για τα ελληνικά δεδομένα– παραγωγή, προκειμένου να ζωντανέψει την ατμόσφαιρα της εποχής, στην οποία έζησε και έδρασε ο Καποδίστριας.
Τα κοστούμια, τα μεγαλόπρεπα παλάτια και μέγαρα μας μεταφέρουν αποτελεσματικά στις αίθουσες της ευρωπαϊκής διπλωματίας, εκεί όπου ο ήρωας, ερμηνευμένος άρτια από τον Αντώνη Μυριαγκό, συγκρούεται και συμβιβάζει με θαυμαστό τρόπο ολόκληρες αυτοκρατορίες. Αντί όμως να δοθεί περισσότερη έμφαση στη στρατηγική και πολιτική ιδιοφυΐα του ανθρώπου Καποδίστρια, το φιλμ προτιμά να αποδώσει τη δράση του σε ένα ανώτερο, θεϊκό (κυριολεκτικά) σχέδιο, με τον ίδιο στη θέση ενός δεύτερου… Ιησού.
Γενικώς εδώ ο θρησκευτικός-σωτηριολογικός χαρακτήρας σαρώνει σχεδόν τα πάντα, προφανώς με αγαθές προθέσεις από την πλευρά του δημιουργού, καταλήγοντας όμως, κατά τη γνώμη μας, να πετύχει το αντίθετο αποτέλεσμα· στην υπηρεσία ενός μάλλον παρωχημένου εθνικού αφηγήματος μοιάζει να είναι και η μονοδιάστατη απεικόνιση του καγκελαρίου Μέτερνιχ ως σατανικού αντιπάλου, σε ένα φιλμ που απευθύνεται μεν (ορθά) στο ευρύ κοινό, δίχως όμως παράλληλα να του δώσει ιδιαίτερη τροφή για σκέψη.
Γαλάζιο μονοπάτι ★★★
∆ΡΑΜΑ (2025), 86΄
Σκηνοθεσία: Γκαμπριέλ Μασκάρου
Ερμηνείες: Ντενίζ Γουάινμπεργκ, Ροντρίγκο Σαντόρο
Αργυρός Λέοντας στο Φεστιβάλ Βερολίνου για ένα αναπάντεχο φιλμ από τη Βραζιλία, που έρχεται να μας μιλήσει για τον ηλικιακό ρατσισμό – και όχι μόνον. Κάπου στο εγγύς μέλλον, οι γέροντες της χώρας βγαίνουν σε αναγκαστική συνταξιοδότηση, για να μεταφερθούν ακολούθως σε μια ειδική «αποικία» ώστε να περάσουν, άνετα υποτίθεται, το υπόλοιπο της ζωής τους.
Μια 77χρονη γυναίκα ωστόσο αποφασίζει να πάει κόντρα στο σύστημα, ξεκινώντας ένα επικό ταξίδι με οδηγό τα αεικίνητα νερά του Αμαζονίου και πυξίδα όσα δεν κατάφερε να κάνει σε μια ζωή αφιερωμένη σχεδόν αποκλειστικά στις ανάγκες των άλλων.
Ο σημαντικός Λατινοαμερικανός κινηματογραφιστής Γκαμπριέλ Μασκάρου καυτηριάζει τη Βραζιλία του Μπολσονάρο και γενικότερα όσων χρησιμοποιούν φασιστικές μεθόδους στο όνομα μιας δήθεν κοινωνικής πολιτικής. Η ταινία του μιλάει ακόμη για το κρίσιμο –ειδικά στη Βραζιλία– ζήτημα της περιβαλλοντικής καταστροφής, αλλά και της θέσης των ηλικιωμένων σε έναν κόσμο που διαρκώς γερνάει. Τα κάνει, μάλιστα, όλα αυτά μέσα από μια βαθιά ανθρώπινη ιστορία και με μια εξαιρετική πρωταγωνίστρια.
Ολες οι ταινίες αυτής της εβδομάδας κυκλοφόρησαν την Πέμπτη 25/12.
