Γεννημένη στην Αθήνα το 1963, η Χριστίνα Καράμπελα, κοινωνιολόγος, εργάζεται στον χώρο της εφαρμοσμένης κοινωνικής και καταναλωτικής έρευνας και είναι ιδρύτρια και διευθύνουσα σύμβουλος της qed social και market research. Επίσης, είναι πρόεδρος της ActionAid Hellas. Εχει εκδώσει τα μυθιστορήματα «Καιροί Τέσσερεις» (εκδ. Πόλις), «Ο ψίθυρος της Ευδοκίας» (εκδ. Πόλις), «Αυτί» (εκδ. Ιωλκός), «Σκοτεινό Ψυγείο» (εκδ. Ιωλκός). Το «κόκκινο Moleskine» (εκδ. Εστία) είναι το πέμπτο βιβλίο της.
Ποια βιβλία έχετε αυτόν τον καιρό πλάι στο κρεβάτι σας;
Τον «Ζητιάνο του Καρκαβίτσα» (μια εξαιρετική έκδοση από τους Αντίποδες), τις «Μεσοτοιχίες» του Μισέλ Φάις (με τα καθηλωτικά 100 υπαρξιακά δωμάτια) και το «Καθένας με το βάσανό του» της Μαριάνα Λέκι (ένα βλέμμα σπάνιο, ευεργετικά θετικό).
Ποιο ήταν το πιο ενδιαφέρον στοιχείο που μάθατε πρόσφατα χάρη στην ανάγνωση ενός βιβλίου;
Μένω λίγο παραπάνω στο βιβλίο της Λέκι, που με έπεισε για την αξία της παρηγορητικής, θεραπευτικής λογοτεχνίας (healing novel). Η Μαριάνα Λέκι κόντρα στο πνεύμα των καιρών και κόντρα στο αίσθημα του επαπειλούμενου ολέθρου που μας περικυκλώνει πείθει πως το θετικό βλέμμα και η δημιουργία θετικών αφηγήσεων και ηρώων, παρά τις δυσκολίες, μπορούν να γίνουν επιλογή.
Βρήκατε ποτέ τον μπελά σας επειδή διαβάσατε ένα βιβλίο;
Δεν θα έλεγα πως βρήκα τον μπελά μου, μπορώ όμως να θυμηθώ περιπτώσεις εκνευρισμού, αντιπάθειας, για συγγραφείς και κείμενα. Παράδειγμα, ο Ροθ (μισογυνισμός, ναρκισσισμός) και ο Μπέκετ (σκοτεινιά, μηδενισμός, ακινησία, διανοουμενισμός). Βέβαια, αυτά που μας ενοχλούν συχνά είναι και αυτά που μας αφορούν περισσότερο, γιατί καθρεφτίζουν δικές μας ανεπίγνωστες πλευρές.
Περιγράψτε την ιδανική αναγνωστική συνθήκη.
Παλιά θα έλεγα σε μια ερημική παραλία μετά από μια παρατεταμένη βουτιά στη θάλασσα. Τον τελευταίο, όμως, καιρό με απασχολεί πολύ η μείωση της δημόσιας παρουσίας του βιβλίου, σαν λίγο λίγο να χάνεται από τη δημόσια ζωή, σαν να το έχουν καταπιεί τα κινητά. Αρα, θα προτιμούσα μια απάντηση του είδους: σε πάρκα, σε μέσα μαζικής μεταφοράς, σε παγκάκια, σε ουρές… σε μέρη που είμαστε ορατοί σαν αναγνώστες χάρτινων βιβλίων. Θα ήθελα πολύ να δω έναν συνασπισμό φορέων που θα δημιουργήσουν το κίνημα του long reading, θα μιλήσουν για την ευεργετικότητά του και θα μας προσκαλέσουν στη δημόσια πράξη της ανάγνωσης μεγάλου κειμένου.
Υπάρχουν κάποια είδη λογοτεχνίας που προτιμάτε και άλλα που αποφεύγετε;
Με δυσκολεύει η ποίηση, αναπνέω καλύτερα με την πεζογραφία.
Τι είναι αυτό που σας συγκινεί περισσότερο σε ένα βιβλίο;
Είναι στιγμές που η ανάγνωση σου προκαλεί σωματική αντίδραση, χαμόγελο, ανατρίχιασμα, ταχυκαρδία… και γίνεται τόσο ισχυρή η επίδρασή της πάνω σου που σε σπρώχνει σε μια νέα συγκατοίκηση, σε ένα νέο σύμπαν που συγκατασκευάζεται από τη δική σου αντίδραση και το κείμενο. Αυτή η συγκατοίκηση είναι πράξη εμπλουτισμού και περηφάνιας για το ανθρώπινο είδος.
Υπάρχει κάποιο αγαπημένο βιβλίο που θα θέλατε να γίνει ταινία;
Πολλά βιβλία μπορείς να τα σκεφτείς σαν ταινία – θα ήθελα να δω σε ταινία το δεύτερό μου βιβλίο, τον «Ψίθυρο της Ευδοκίας»… Τελευταία όμως σκέφτομαι το αντίθετο: πως κάποια σενάρια ή ταινίες θα μπορούσαν να γίνουν πεζογραφία. Παράδειγμα, η τελευταία ταινία του Τζάρμους «Πατέρας, Μητέρα, Αδελφή, Αδελφός», που όταν βγήκα από την αίθουσα αισθανόμουν πως αυτό που είχα δει δεν ήταν κινηματογράφος αλλά λογοτεχνία.
Τι συμβολίζει το κόκκινο τετράδιο στο βιβλίο σας «Το κόκκινο Moleskine»;
Το κόκκινο τετράδιο (moleskine) είναι το σημειωματάριο που κρατά η ηρωίδα (Μαργαρίτα) τις μέρες του πένθους της, είναι μια ιστορία που τη γράφει ανεπίγνωστα, όσο είναι εγκλεισμένη στο ψυχιατρικό ίδρυμα, με κίνητρο τη φροντίδα των νεκρών της. Την ίδια ιστορία, με επίγνωση πια, την ολοκληρώνει στο τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου.
Πώς μεταμορφώνεται ο άνθρωπος όταν έρχεται αντιμέτωπος με τον θάνατο – όπως το περιγράφετε στο βιβλίο σας;
Η αποδοχή του θανάτου είναι πράξη διεύρυνσης, δημιουργεί νέα πεδία προς εξερεύνηση για τον εαυτό και νέα πεδία προς συγκατοίκηση με τους άλλους: ζωντανούς και πεθαμένους.
