Ηταν ένας χώρος πενήντα τετραγωνικών στο βάθος της παλιάς στοάς Κουρτάκη, που δεν τον έβλεπε ποτέ ο ήλιος. Γι’ αυτό και τα φώτα άναβαν από το πρωί. Αλλά αυτό ήταν ο «Φωταγωγός», «ένα μαγικό μέρος, γεμάτο βιβλία και αλλόκοτα αντικείμενα», όπως έγραψε ο δημοσιογράφος του ταξιδιωτικού οδηγού «Lonely Planet» ως μια μικρή διεθνή αναγνώριση για έναν χώρο που δεν κυνηγούσε ποτέ τη δημοσιότητα κρυμμένο πίσω από το θορυβώδες μπαρ Noel.
«To φως έμπαινε από πάνω κι εμείς ήμασταν κάτω, αυτό σημαίνει φωταγωγός», εξηγεί η Τζούλια Τσιακίρη, μεταφράστρια, εκδότρια του οίκου Το Ροδακιό, ψυχή αυτού του βιβλιοπωλείου και χώρου τέχνης, που για δεκατρία χρόνια υπήρξε ένα από τα πιο αυθεντικά σημεία στο κέντρο της πόλης. Καθώς κουβεντιάζουμε, στο βάθος ακούγονται σφυριά και τρυπάνια, οι μάστορες που δουλεύουν για να ολοκληρωθεί η μετεγκατάσταση αυτού του τόσο ιδιαίτερου «πρότζεκτ» στη νέα του στέγη, σε μια άλλη γειτονιά.
Ο «Φωταγωγός» δεν ήταν ποτέ απλώς βιβλιοπωλείο. «Ηταν καφενείο, εντευκτήριο, τόπος εργασίας και από χρόνια σημείο συνάντησης μιας λαμπρής λογοτεχνικής παρέας. Ολη μέρα μιλούσα και αργά τη νύχτα άνοιγα το κομπιούτερ», λέει η κ. Τσιακίρη. Νονός του ο «καλλιτέχνης» της οπτικής επικοινωνίας, γραφίστας Γιάννης Καρλόπουλος, που δημιούργησε επίσης το λογότυπο της εξωτερικής ταμπέλας. Τοποθετημένη σε μια κολόνα στον αριθμό 59Β της οδού Κολοκοτρώνη, η πινακίδα ήταν τόσο διακριτική που πολλοί πελάτες ποτέ δεν την είχαμε προσέξει. Εμπνευστής του ήταν ο δημοσιογράφος Σταύρος Διοσκουρίδης, γιος της Τζούλιας Τσιακίρη και του λογοτέχνη, κριτικού, εκδότη του ιστορικού λογοτεχνικού περιοδικού «Εκηβόλος», Βασίλη Διοσκουρίδη. Από τον Μάιο του 2013 μέχρι σήμερα ο «Φωταγωγός» λειτούργησε σαν μια μικρή πολιτιστική εστία. Περίπου 130 εκθέσεις πραγματοποιήθηκαν στα δεκατρία χρόνια λειτουργίας του: φωτογραφία, ζωγραφική, γραφιστική, γλυπτική, κατασκευές, ένας χώρος πολιτιστικών συναντήσεων με έντονο αποτύπωμα. Θυμόμαστε την έκθεση του φωτογράφου Κωνσταντίνου Ιγνατιάδη, συνεργάτη επί 25 χρόνια του Κέντρου Πομπιντού, με αδημοσίευτο υλικό από παράσταση της Πίνα Μπάους. Την εγκατάσταση διαμόρφωσε ο ίδιος, με χαλίκι από την κοίτη του Αλιάκμονα και φωτισμούς που έδιναν την αίσθηση κίνησης.
Εδώ έγινε και η τελευταία έκθεση του ζωγράφου Μάκη Θεοφυλακτόπουλου, εξαιρετικά οικείου και αγαπημένου φίλου, ενώ η Ευφροσύνη Δοξιάδη παρουσίασε τα «Χαραγμένα λουλούδια» της. Στον «Φωταγωγό» διάβασαν λογοτεχνία ο Θανάσης Βαλτινός και η Ζυράννα Ζατέλη, μεταξύ άλλων, ενώ ο ποιητής Νίκος Α. Παναγιωτόπουλος, εκλεκτός φίλος και συνοδοιπόρος του βιβλιοπωλείου, έστηνε εδώ τη γιορτή της πρώτης ημέρας κυκλοφορίας των βιβλίων του, μοναδικές λογοτεχνικές συναθροίσεις με κέφι, ποτό και ωραίες συζητήσεις.
«Δεν ήταν ποτέ απλώς βιβλιοπωλείο. Ηταν καφενείο, εντευκτήριο, τόπος εργασίας και από χρόνια σημείο συνάντησης μιας λαμπρής λογοτεχνικής παρέας», τονίζει η ιδιοκτήτρια Τζούλια Τσιακίρη.
Η ιστορία του «Φωταγωγού» είναι αξεχώριστη από τις εκδόσεις Το Ροδακιό. Το Ροδακιό γεννήθηκε το 1992 ως «παιδί» της συντροφιάς του περιοδικού «Εκηβόλος», αρχικά ως σωματείο με 29 μέλη – διαλεχτά ονόματα της αθηναϊκής διανόησης. Το όνομα το χάρισε ο ζωγράφος Πέρης Ιερεμιάδης, σε μία από τις καθημερινές συναθροίσεις στο σπίτι της οδού Απόλλωνος, θυμίζοντας ότι κατοικούσαν «στη συνοικία της Πλάκας που κάποτε ονομαζόταν Ροδακιό», θυμάται η κ. Τσιακίρη. Από τότε μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί περίπου 350 τίτλοι, με παροιμιώδη προσήλωση στη λεπτομέρεια, αφού μέχρι το 2005 οι εκδόσεις δούλευαν με κλασική τυπογραφία.
«Και τώρα;» ρωτάμε την Τζούλια Τσιακίρη. «Συνεχίζουμε ακάθεκτοι», απαντά. Το νέο στέκι των εκδόσεων Ροδακιό και των φίλων του «Φωταγωγού» ονομάζεται «Το Ροδακιό στο Γεράνι» και βρίσκεται στον πέμπτο όροφο ενός βιομηχανικού κτιρίου στην περιοχή που κάποτε ονομαζόταν Γεράνι. Στην οδό Γερανίου 7 υπάρχει πάλι μια στοά, η οποία όμως αντί για μπαρ έχει μανάβικα, βαλίτσες, ομπρέλες, κουρεία «και άλλα πολλά ευεργετικά καταστήματα», όπως σχολιάζει με χιούμορ η κ. Τσιακίρη.
«Είναι σαν επιστροφή από εκεί όπου ξεκίνησα, στην καρδιά της παλιάς τυπογραφικής γειτονιάς της Αθήνας. Η οδός αυτή, στα τρία τετράγωνα που εκτείνεται από τη Σοφοκλέους έως την εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου, στη δεκαετία του ’70 φιλοξενούσε 76 τυπογραφεία. Ηταν η Μέκκα της τυπογραφίας στην πόλη, με στολίδι το περίφημο τυπογραφείο του Μωλ. Ο πατέρας μου, που ήταν τυπογράφος, με έπαιρνε από τη Σόλωνος όπου βρισκόταν το μαγαζί του και ερχόμασταν στη Γερανίου για να κάνει τις δουλειές του. Και να που Το Ροδακιό, η μεγάλη μανία του οποίου είναι η τυπογραφία, ολοκληρώνει έναν σοφό κύκλο».
«Το Ροδακιό στο Γεράνι» έχει ακόμη τα βιβλία του σε κούτες, αλλά όπως μας λέει η Τζούλια Τσιακίρη, είναι εκεί καθημερινά και δέχεται τους φίλους από τις 12 το μεσημέρι έως τις 8 το απόγευμα.
