«Το έκανες μόνος σου ή με ΑΙ;». Αυτή είναι μια φράση που ακούγεται όλο και συχνότερα, κυρίως από τις νεότερες γενιές, όταν συναντούν ένα ιδιαίτερα καλό κείμενο συναδέλφου τους ή μια άρτια πανεπιστημιακή εργασία. Δεν πρόκειται για υποτιμητικό σχόλιο, αλλά για μια ειλικρινή ερώτηση που δείχνει ότι η σχέση μας με τη γραφή αλλάζει.
Στην καθημερινότητα όσων δουλεύουν με τη γλώσσα, αυτή η αλλαγή γίνεται ακόμη περισσότερο αισθητή. Το ζήτημα δεν είναι απλώς ότι οι μεταφράσεις συγκρίνονται πλέον με μηχανικές εκδοχές και ότι κείμενα μπορεί να περνούν από λογισμικά που «προτείνουν» βελτιώσεις, αλλά ότι λογοτεχνικά έργα δημιουργούνται πλέον, σε πολλές περιπτώσεις, εξ ολοκλήρου από την τεχνητή νοημοσύνη.
Μέσα σε αυτή τη μεταβατική συνθήκη, η Εταιρεία Συγγραφέων διοργανώνει διήμερο διεθνές συνέδριο, στις 27 και 28 Φεβρουαρίου, με τίτλο «Γράφω, μεταφράζω, σκέφτομαι στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης», θέτοντας το ερώτημα «τι σημαίνει να είσαι συγγραφέας σήμερα;». «Το συνέδριο δεν είναι τεχνοφοβικό, αλλά περισσότερο κριτικό και στοχαστικό, απέναντι στη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται», είπε στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου ο πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της Εταιρείας Συγγραφέων, Κώστας Κατσουλάρης.
Το συνέδριο, στο οποίο θα συμμετάσχουν ακαδημαϊκοί, ερευνητές και συγγραφείς της διεθνούς κοινότητας, που δουλεύουν συστηματικά πάνω σε ζητήματα ΑΙ, όπως οι Ντέιβιντ Μπέρι, Τόμπιας Μπλάνκε και Ντάνιελ Αντλέρ, χωρίζεται σε τέσσερις ενότητες. Η πρώτη θεματική εστιάζεται στη σχέση που έχει η λογοτεχνία με τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα και στον τρόπο με τον οποίο αυτά επηρεάζουν τη διαδικασία της γραφής, από την ποίηση και την πεζογραφία έως την κριτική. Η δεύτερη ενότητα επικεντρώνεται στη μετάφραση και διερευνά το πώς η τεχνητή νοημοσύνη μεταβάλλει την έννοια του μεταφραστή και αν τα αυτοματοποιημένα κείμενα που παράγει έχουν μεγαλύτερη μεταφραστική αξία από την ανθρώπινη εργασία. Η τρίτη ενότητα στρέφεται στην εκπαίδευση, όπου η χρήση ΑΙ δημιουργεί νέες προκλήσεις για εκπαιδευτικούς και μαθητές, ενώ η τελευταία προσεγγίζει το ζήτημα από κοινωνικοπολιτική σκοπιά και εξετάζει τις δομές, τα συμφέροντα και τις επιπτώσεις που συνοδεύουν την ανάπτυξη των συστημάτων ΑΙ. Στις συζητήσεις θα συμμετάσχουν και Ελληνες συγγραφείς, μεταφραστές, ποιητές και κριτικοί λογοτεχνίας, μεταξύ των οποίων οι Σταύρος Ζουμπουλάκης, Χρήστος Αστερίου, Νίκος Ειρηνάκης και Τιτίκα Δημητρούλια.
Το συνέδριο θα προλογίσουν, επίσης, στις 5 και 12 Φεβρουαρίου ο Δημήτρης Ασημακούλας, μεταφραστής και καθηγητής μετάφρασης στο University of Surrey, και η Αγγελική Αλβανούδη, επίκουρη καθηγήτρια στο ΑΠΘ, με δύο σεμινάρια εργαστηριακού χαρακτήρα, ανοιχτά στο κοινό. Την πρώτη μέρα θα γίνει μια σύντομη παρουσίαση των βασικών δεξιοτήτων της τεχνητής νοημοσύνης, θα συζητηθεί το τι θεωρείται ΑΙ και τι δημιουργικότητα, ενώ παράλληλα θα παρουσιασθούν κείμενα που έχουν παραχθεί με τη βοήθεια prompts (εντολών). Το δεύτερο σεμινάριο θα εξετάσει το κατά πόσον τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, όπως το ChatGPT 5.2, αναπαράγουν στερεότυπα, εμφανίζουν μεροληψίες στις απαντήσεις τους και αν αυτές είναι τελικά ιδεολογικά ουδέτερες.
