Oταν την προηγούμενη εβδομάδα ανακοινώθηκε η μακρά λίστα του βραβείου «Ράνσιμαν», που θεσπίστηκε το 1986 από τον ελληνοβρετανικό σύλλογο Anglo-Hellenic League προς τιμήν του βυζαντινολόγου σερ Στίβεν Ράνσιμαν (1903-2000), προκειμένου να επιβραβεύονται κάθε χρόνο αξιόλογα και ευανάγνωστα βιβλία ελληνικής θεματολογίας γραμμένα στην αγγλική γλώσσα, ο ενδιαφερόμενος αναγνώστης θα εντόπισε στα ονόματα των υποψηφίων τουλάχιστον δύο αρκετά οικεία: εκείνο του νεοελληνιστή Ρόντρικ Μπίτον, που διεκδικεί το βραβείο (και το συνοδευτικό έπαθλο των 10.000 λιρών) με το έργο «The Greeks: A Global History», καθώς και του ιστορικού Μαρκ Μαζάουερ, που κέρδισε μια θέση στη λίστα με το «The Greek Revolution: 1821 and the Making of Modern Europe» (στα ελληνικά από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια).
Φυσικά, ανάμεσα στους συνολικά 23 υποψηφίους μπορεί κανείς να συναντήσει και άλλα γνωστά ονόματα, όπως του δημοσιογράφου του Economist Μπρους Κλαρκ που διαγωνίζεται με το «Athens: City of Wisdom» (αναμένεται από τα Ελληνικά Γράμματα), του πρώην πρέσβη του Ηνωμένου Βασιλείου και ιστορικού σερ Μάικλ Λιουέλιν Σμιθ που υπογράφει τη βιογραφία του Βενιζέλου «The making of a Greek Statesman», ή του καθηγητή νεοελληνικών σπουδών στο Μπέρμιγχαμ Δημήτρη Τζιόβα που ολοκλήρωσε την ιστορική μελέτη «Greece from Junta to Crisis: Modernization, Transition and Diversity».
«Είναι σπουδαίο να βλέπεις καθιερωμένα ονόματα στη μακρά λίστα», αναφέρει για το βραβείο ο Πίτερ Φράνκοπαν.
Το αξιοσημείωτο είναι ότι ο Μπίτον και ο Μαζάουερ έχουν τιμηθεί ξανά με το βραβείο «Ράνσιμαν» (ο πρώτος το έλαβε πέρυσι για τέταρτη φορά), μια ερώτηση επομένως που μπορούμε να θέσουμε στον πρόεδρο της κριτικής επιτροπής και καθηγητή Παγκόσμιας Ιστορίας και διευθυντή του Κέντρου Βυζαντινών Σπουδών στην Οξφόρδη, Πίτερ Φράνκοπαν, είναι αν ο θεσμός διαθέτει πλέον μερικούς διαπρεπείς ρέκορντμεν που έχουν αφήσει το στίγμα τους στην ιστορία του, ή αν πρέπει να στραφούμε και στους λιγότερο δημοφιλείς διεκδικητές. «Είναι σπουδαίο να βλέπεις καθιερωμένα ονόματα στη μακρά λίστα», απαντά ο Πίτερ Φράνκοπαν, «και βέβαια δεν εκπλήσσομαι που σε αυτήν περιλαμβάνονται ο Ρόντρικ Μπίτον και ο Μαρκ Μαζάουερ, όπως δεν εκπλήσσομαι από το γεγονός ότι πρόκειται για ονόματα που αναγνωρίζουν πολλοί. Υπάρχουν όμως και άλλοι 21 συγγραφείς, ίσως λιγότερο γνωστοί – αν και βρίσκουμε και επιφανείς μορφές όπως οι Ρουθ Πάντελ και Πατ Μπάρκερ. Φυσικά δεν θα θέλαμε να αποκλείσουμε τους διάσημους συγγραφείς σαν κάτι τέτοιο να ήταν αυτοσκοπός. Αλλά σας διαβεβαιώνω ότι το να γραφτεί ένα εξαιρετικό βιβλίο είναι πολύ δυσκολότερο από ό,τι πιστεύουν οι περισσότεροι. Η ουσιαστική σύνδεση με τους αναγνώστες είναι μια σημαντική δεξιότητα. Και αυτή τη στιγμή, οποιοσδήποτε από τους 23 συγγραφείς θα μπορούσε να κερδίσει».
Πρόκειται εξάλλου για ένα βραβείο που, όπως εξηγεί ο επιμελητής του, ο πρώην πρέσβης του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ελλάδα, Τζον Κίτμερ, συμβάλλει στην κατανόηση και στη φιλία μεταξύ Βρετανών και Ελλήνων, την οποία προωθεί ο σύλλογος Anglo-Hellenic League. «Το βραβείο Ράνσιμαν», εξηγεί ο Τζον Κίτμερ, «αναγνωρίζοντας και επιβραβεύοντας το καλύτερο σύγγραμμα στα αγγλικά με θέμα την Ελλάδα σε όλες τις όψεις της μέσα στον χρόνο, όχι μόνο ενθαρρύνει τις προσπάθειες μελετητών, συγγραφέων και μεταφραστών, αλλά και καλλιεργεί μια κοινότητα αναγνωστών. Παίρνουμε πολύ σοβαρά αυτόν τον ρόλο. Θέλουμε το βραβείο να εμπνεύσει, να λειτουργήσει σαν δημιουργική και πνευματική γέφυρα μεταξύ Βρετανών και Ελλήνων. Η σημασία της προσέγγισης των πολιτισμών μέσω της ανάγνωσης δεν πρέπει να υποτιμάται».
Πολύ περισσότερο, θα συμπληρώναμε, όταν το βραβείο θα αναδείξει τον νικητή του στις 13 Ιουνίου, όσο η Ελλάδα θα βρίσκεται εν μέσω μιας ακόμα επετείου με υπολογίσιμη διεθνή απήχηση. «Οι επέτειοι», καταλήγει ο Πίτερ Φράνκοπαν, «έχουν λόγο που είναι σημαντικές. Μας κάνουν να αναστοχαζόμαστε και να σκεφτόμαστε το παρελθόν, τόσο για να πάρουμε διδάγματα όσο και για να αναλογιστούμε τη διαδρομή από την οποία περάσαμε εμείς και όσοι έζησαν πριν από εμάς. Σαν ιστορικός, θεωρώ ότι αυτή είναι μια εξαιρετικά σημαντική άσκηση· και στην περίπτωση της Ελλάδας, δύσκολα μπορεί κανείς να σκεφτεί δυο χρονιές πιο συμβολικές από ό,τι το 1821 και το 1922. Νομίζω ότι υπάρχουν αληθινές ευκαιρίες για την Ελλάδα, τους Eλληνες και τους Φιλέλληνες να σταθούν σε αυτές τις επετείους και να δουν τον εαυτό τους στον καθρέφτη. Μπορεί να αποβεί ωφέλιμο το να θαυμάσει κανείς την αντανάκλαση, αλλά επίσης και το να την κοιτάξει κριτικά. Αυτό εξάλλου είναι το νόημα της μελέτης της ιστορίας, όπως γνώριζε τόσο καλά ο σερ Στίβεν Ράνσιμαν».
