Οι διακοπές του Πάσχα είναι το πρώτο συναπάντημα της χρονιάς με τα αγαπημένα μας νησιά. Λουλουδιασμένα, καταπράσινα από τις βροχές, ευωδιαστά από τα αγριομάραθα και τα θυμάρια, περιμένουν να μας καλοδεχθούν. Και εμείς προστρέχουμε στην «αγκαλιά» τους για να ξεχάσουμε έγνοιες, προβλήματα, το άγχος των μεγάλων πόλεων. Τι ζητάμε; Να μυρίσουμε λίγη πατρίδα, να αισθανθούμε το χώμα και την αλμύρα της. Αν όμως κάποτε αυτή η νησιωτική Ελλάδα μάς ντάντευε, μας τάιζε και μας νανούριζε, μας καθησύχαζε πως είμαστε τα χαϊδεμένα της κοντολογίς, τώρα την αισθανόμαστε όλο και πιο απόμακρη. Η προσοχή της στρέφεται στους τουρίστες και στους ευκατάστατους. Ολα στήνονται για να ικανοποιηθούν οι δικές τους επιθυμίες. Φθάνοντας, λοιπόν, στο νησί συνειδητοποιεί κανείς ότι τα πάντα έχουν αλλάξει από τον Σεπτέμβριο μέχρι και τον Απρίλιο.
Κι άλλες βίλες έχουν ξεφυτρώσει σαν μανιτάρια σε κάθε κορυφή. Ξενοδοχειακές μονάδες με εκατοντάδες κλίνες αλλοιώνουν το κάποτε παρθένο τοπίο. Ταβέρνες με μπαρμπουνάκια που ακουμπούσαν το κύμα σερβίρουν σεβίτσε και ψάρια ωρίμανσης. Και οι νησιώτες δεν είναι πια οι ίδιοι γιατί μεταμορφώθηκαν οι κοινότητές τους, το περιβάλλον τους. Η επαφή γίνεται διεκπεραιωτική, απρόσωπη, με τις εξαιρέσεις να λιγοστεύουν. Τι θα μας θυμίζει πια το παρελθόν; Τα δικά μας βιώματα, τα βιώματα των γονιών μας; Ξεφυλλίζοντας το φρεσκοτυπωμένο λεύκωμα «Αναμνήσεις από το Αιγαίο» των εκδόσεων Πατάκη, ο Ρόμπερτ Μακέιμπ μάς ταξιδεύει ξανά σε εκείνη την πονετική αγνότητα των δεκαετιών ’50 και ’60, όταν η χώρα συνερχόταν από τρομερές δοκιμασίες αλλά είχε ακόμα το πνεύμα της φιλοξενίας ατόφιο σχεδόν από την αρχαιότητα. Οι φωτογραφίες του γίνονται νοσταλγικός προορισμός που τον προλάβαμε κάποιοι τυχεροί.
Η ιδέα για τη δημιουργία ενός βιβλίου αποκλειστικά για το αρχιπέλαγος έπεσε στο τραπέζι από τον περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιώργο Χατζημάρκο. Ενα φωτογραφικό grand tour σε ομηρικά ακρογιάλια, αρχαία μνημεία, ταρσανάδες, ακρωτήρια, καΐκια, λιμάνια, που ξεκίνησε το 1954 ένας Αμερικανός 20ετής φοιτητής του Πρίνστον. Για δεκαετίες ο Μακέιμπ κατέγραφε τους μικρόκοσμους των νησιών, τους κατοίκους που μέσα στον μόχθο τους ήταν αισιόδοξοι, πεισματάρηδες και χαμογελαστοί. Σήμερα ένα τέτοιο corpus εικόνων είναι ένα σπουδαίο τεκμήριο του παρελθόντος που χάθηκε. Στις εκατοντάδες σελίδες του βιβλίου (το οποίο έχει εξώφυλλο-έκπληξη με έργο του γκραφιτά εικαστικού Cacao Rocks) έχουν την τιμητική τους και μάλιστα περιλαμβάνονται πολλές ανέκδοτες λήψεις.
Κάποιες εξ αυτών φιγουράρουν και στην αντίστοιχη έκθεση του Μακέιμπ «Αναμνήσεις από το Αιγαίο», που θα παρουσιάζεται έως και τα τέλη Σεπτεμβρίου στον χώρο του Porto Aussa, στη Νάουσα της Πάρου. Από τη Μύκονο και τη Σαντορίνη έως την Κάσο και το Αγιον Ορος, από τη Ρόδο μέχρι τη Σύρο και τη Μήλο, οι 82 φωτογραφίες είναι μάθημα αντοχής. Ψαράδες τραβάνε δίχτυα, ξυπόλυτα παιδάκια γελάνε στον φακό, μεσόκοπες γυναίκες πλένουν ρούχα σε σκάφες, πανηγύρια ενώνουν τους πάντες. Λείπουν οι τουρίστες. Μόνος ξένος ο ίδιος ο Μακέιμπ, που θεώρησε –ορθώς– ότι ανακάλυψε τον παράδεισο επί της γης και έτσι περιέγραψε μάλιστα την Ελλάδα σε ένα γράμμα που έστειλε στους γονείς του στη Νέα Υόρκη. Εκτοτε, έγινε ένας από εμάς. Παντρεύτηκε Ελληνίδα, απέκτησε σπίτι στην Πάτμο και στην Πλάκα και πριν από μερικά χρόνια η πολιτεία τού έδωσε και τιμητικά την υπηκοότητα. Οι δικές του θύμησες από το Αιγαίο θα μείνουν για πάντα ανέπαφες, τυπωμένες σε λευκό και μαύρο.
