Πάσχα τερπνόν, πανσεβάσμιον, λύτρον λύπης, άμωμον. Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης μας άφησε πολλά κείμενα για τη Μεγάλη Εβδομάδα και την κορύφωση των Παθών με τη στιλπνή γραφή του, που κανείς δεν χορταίνει να διαβάζει και να ξαναδιαβάζει. Εν πρώτοις εμβαπτίζει τον αναγνώστη σε ατμόσφαιρα κατάνυξης, που πλέον σπανίζει. Πέραν αυτού, όμως, χαίρεται την ίδια τη γλώσσα, τις λέξεις, τις εκφράσεις, που δίνουν στη μεγαλύτερη εορτή της Ορθοδοξίας την περιγραφή που της αξίζει. Τι θα λέγατε όμως να περάσουμε το νοερό ταξίδι της λογοτεχνίας στο εν Αθήναις εκκλησίδιο όπου ο Σκιαθίτης γέροντας έψελνε και μάλιστα το έχει περιγράψει στα διηγήματα «Χωρίς στεφάνι» και «Τραγούδια του Θεού»;
Ο λόγος για το μικροσκοπικό εκκλησάκι του Προφήτη Ελισσαίου στην Πλάκα. Σήμερα αποτελεί τμήμα του Μουσείου Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού, το οποίο σε συνεργασία με το Σωματείο «Οι Φίλοι του ΜΝΕΠ» μας προσκαλεί ανήμερα τη Μεγάλη Παρασκευή στην τέλεση της Ιερής Ακολουθίας του Επιταφίου από τις 15.00 έως τις 17.30, καθώς και στη λιτάνευσή του στη γειτονιά του ΜΝΕΠ. Το ΜΝΕΠ, ο διάδοχος του Μουσείου Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης, είναι ένα μικρό «διαμαντάκι» στο οικοδομικό τετράγωνο Αδριανού – Αρεως – Κλάδου και Βρυσακίου στο Μοναστηράκι. Συναποτελείται από 18 αποκατεστημένα πλακιώτικα οικήματα, που φιλοξενούν θεματικές εκθέσεις για τον πολιτισμό και την καθημερινή ζωή των Ελλήνων από τον 18ο αιώνα μέχρι και σήμερα. Εκεί βρίσκεται ο ιστορικός ναός.
Η πρώην κτητορική εκκλησία (που ανήκε στην οικογένεια Λογοθέτη Χωματιανού, της οποίας η οικία έχει επίσης διασωθεί) είναι μονόκλιτη, ξυλόστεγη βασιλική με εξωτερικά ημικυκλική κόγχη ιερού και νάρθηκα στα δυτικά, και θεωρείται ότι ιδρύθηκε κατά τη μεταβυζαντινή περίοδο. Στον 19ο αι. το εσωτερικό του κοσμούσαν τοιχογραφίες που καταγράφονται σε σχέδια του Γάλλου περιηγητή Πολ Ντιράντ (1842-1843), στον οποίο οφείλουμε και άλλα σχέδια των μεσαιωνικών ναών της Αθήνας. Στη διάρκεια της Κατοχής ο ναός γκρεμίστηκε αυθαίρετα, εκτός από τον νότιο και τον δυτικό τοίχο του. Τον κατεδάφισε ο τότε ιδιοκτήτης επειδή φοβόταν ότι θα κηρυχθεί διατηρητέο μνημείο και έτσι θα έχανε το οικόπεδό του. Η Εταιρεία Παπαδιαμαντικών Σπουδών έκανε μια μεγάλη προσπάθεια να αναστήσει αυτό το εκκλησάκι, που παρακίνησε το ΥΠΠΟ. Το 2003 το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο ενέκρινε την επανίδρυση αυτού του ναΐσκου και το 2005 αποκαταστάθηκε.
Ο Παπαδιαμάντης ήταν δεξιός ψάλτης στις αγρυπνίες που γίνονταν τακτικά, ενώ αριστερός ψάλτης ήταν ο τριτοξάδελφός του Αλέξανδρος Μωραϊτίδης. Υπήρξε ωστόσο αγαπημένος ναός και για αρκετούς πνευματικούς ανθρώπους, ανάμεσα στους οποίους ο Παύλος Νιρβάνας, ο Γιάννης Βλαχογιάννης καθώς και ο συγγραφέας, ζωγράφος και δημοσιογράφος Γεράσιμος Βώκος. Μαζί με τα υπόλοιπα κτίρια ο ναΐσκος είχε περιπέσει για δεκαετίες σε εγκατάλειψη. Ομως η άριστη και κοπιώδης αποκατάσταση από το υπουργείο Πολιτισμού ξαναέδωσε ζωή σε όλο αυτό το τετράγωνο, κυριολεκτικά στην καρδιά της Αθήνας. Και παρά το ότι ο ναΐσκος ανήκει στο μουσείο, τελούνται δέκα λειτουργίες τον χρόνο από την Αρχιεπισκοπή Αθηνών. Η πιο γνωστή από αυτές, στη γιορτή του Προφήτη Ελισσαίου, στις 14 Ιουνίου. Πέρυσι, οπότε είχε γίνει για πρώτη φορά μεσημεριανή Ακολουθία του Επιταφίου, είχαν προσέλθει εκατοντάδες Αθηναίοι, αποδεικνύοντας ότι η πόλη έχει τη δική της μνήμη.
