Ο κολωνακιώτικος ανήφορος προς τη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη είναι από τους ωραιότερους της Αθήνας. Διότι στο βάθος δεσπόζει το καταπληκτικό κτίριο –εγκαινιασθέν το 1926– που σχεδίασαν οι Αμερικανοί αρχιτέκτονες Βαν Πελτ και Τόμσον. Είναι τόσο όμορφο, που κάθε φορά με κάνει και στέκομαι σαν να το πρωτοβλέπω. Την Τρίτη το βράδυ, όμως, που πέρασα την αυλόπορτα για τη μεγάλη έκθεση αφιερωμένη στα 100 χρόνια του φορέα, δεν με υποδέχθηκαν μόνον οι επιβλητικοί ιωνικοί κίονες. Στον κήπο προϋπαντούσαν τους επισκέπτες χάρτινες φιγούρες φυσικού μεγέθους με παραδοσιακές ενδυμασίες μιας άλλης εποχής. Στα δένδρα έβλεπε κανείς επίσης χάρτινα πουλιά και μέσα στα φυτά ζωάκια και πεταλούδες. Τι ήταν όλα αυτά τα αινιγματικά πλάσματα; Εβγαιναν από εικονογραφήσεις σπάνιων βιβλίων που συνέλεξαν ο ίδιος Γεννάδιος και η ομάδα της Μικρής Αρκτου, ο Ανδρέας Γεωργιάδης και η Βιβή Γερολυμάτου, που επιμελήθηκαν το στήσιμο του επετειακού αφιερώματος, τις «ξεκόλλησαν» από τις σελίδες, τις μεγέθυναν και τις έβαλαν ως προπομπό στην επετειακή έκθεση.
Είναι μια θαυμάσια ιδέα, η πρώτη από τις πολλές που βλέπει κανείς στην πτέρυγα Μακρυγιάννη, στην οποία παρουσιάζεται ο ανθός των πολυτιμότερων αποκτημάτων της Βιβλιοθήκης. Εντυπωσιάζουν τα απρόσμενα παντρέματα, από τη μια, λ.χ., η επίσημη χρυσοκέντητη στολή που φορούσε ο Ιωάννης Γεννάδιος στη διπλωματική του καριέρα, που παρουσιάζεται πλάι στο χειρόγραφο της «Συννεφιασμένης Κυριακής» του Τσιτσάνη μαζί με το μπουζούκι του.
Η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, λοιπόν, χάρις στην άψογη λειτουργία της, στην εμπιστοσύνη που ενέπνεε στους συλλέκτες, αλλά και στην προίκα των βιβλίων που πήρε από τον ιδρυτή της, δεν έχει μόνο ζηλευτές παλιές εκδόσεις και χειρόγραφα, αλλά και αρχεία, κειμήλια και έργα τέχνης που συναπαρτίζουν ένα μοναδικό corpus. Aπό την πρώτη «Γραμματική» του Κωνσταντίνου Λασκάρεως που τυπώθηκε στο Μιλάνο το 1476 μέχρι τα μουσικά χειρόγραφα του Μητρόπουλου και από θρησκευτικές εικόνες έως το αριστουργηματικό σαλόνι που δώρισε η Ελένη Σταθάτου, αξίζει να περάσει κανείς πολλές ώρες εκεί για να δει με την προσοχή που του αξίζει κάθε αντικείμενο.
Διότι δεν είναι η ιστορία μιας βιβλιοθήκης, αλλά η ιστορία της ίδιας της Ελλάδας και της διασποράς της όπως αυτή διαμορφώθηκε από τον 15ο αιώνα μέχρι σήμερα. Και το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο είναι πως δεν περικλείει αποκλειστικώς τη λογιοσύνη, αλλά αναδεικνύει και τον λαϊκό μας πολιτισμό. Των εγκαινίων προηγήθηκαν ομιλίες, στο Κότσεν Χολ, από την ψυχή της Βιβλιοθήκης Μαρία Γεωργοπούλου και την επικεφαλής βιβλιοθηκάριο Ειρήνη Σολομωνίδη, οι οποίες έκαναν μια σύνοψη αυτών των 100 ετών και μίλησαν για τα ιδιαίτερα προγράμματα δράσεων και διαλέξεων των Φίλων της Γενναδείου (όπως η σειρά που χορηγεί ο Φωκίων Ποταμιάνος), τα οποία αυξάνουν τη διεθνή ακτινοβολία του θεσμού. «Δεν πρόκειται, λοιπόν, για ένα στατικό κληροδότημα, ούτε για βιβλιογραφικό μνημείο», είπε η Μαρία Γεωργοπούλου για να τονίσει τη μεγάλη προσφορά αυτών των 100 ετών, αλλά και τα σχέδια για το μέλλον.
Η βραδιά ολοκληρώθηκε με ένα μικρό κοκτέιλ στους κήπους (παρέα με τα ζωάκια, τις φιγούρες και τα έντομα), όπου είχε αρχίσει πλέον να μυρίζει άνοιξη, ενώ το φεγγαράκι που γέμιζε έκανε την εμφάνισή του στον αττικό ουρανό. Να τα χιλιάσει η Γεννάδειος και να έχουμε και εμείς μια νησίδα ομορφιάς και γνώσης σε μια πόλη που γίνεται όλο και πιο απολίτιστη.
