Αν υπάρχει ένα νησί του Αιγαίου που έχει τους μεγαλύτερους δεσμούς με τη Βρετανία, αυτό είναι δίχως καμιά αμφιβολία η Χίος. Η χιώτικη και αιγνουσιώτικη ναυτιλία έκανε το Λονδίνο ένα «προκεχωρημένο φυλάκιο» προς Δυσμάς ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα. Οι απόγονοι των πρωτοπόρων βαστούν την υπερηφάνεια και τις παραδόσεις τους. Τι πιο ταιριαστό λοιπόν να παρουσιαστεί στη βρετανική πρωτεύουσα το νέο φωτογραφικό βιβλίο του χαρισματικού Γιώργη Γερόλυμπου για το μαστιχοχώρι της Καλαμωτής στην αίθουσα των Φίλων του Hellenic Centre, στο κέντρο του Λονδίνου, το Σάββατο 7 Μαρτίου.
Τόσο η έκδοση από τον σπουδαίο εκδοτικό οίκο της Μέλισσας όσο και μια έκθεση με τις λήψεις που είδαμε στην Αθήνα πριν από λίγο καιρό είναι μια θαυμάσια πρωτοβουλία του Ιδρύματος Παναγιώτη και Εφης Μιχελή, ενός φορέα που κοντεύει τον μισό αιώνα αθόρυβης και ουσιαστικής προσφοράς. Και εκ της παρουσιάσεως στο Λονδίνο αντιλαμβάνεται κανείς πόσο μεγάλη σημασία έχει η ποιότητα του φορέα, καθώς συνεισφέρει και στην πολιτική διπλωματία. Η σημερινή ηγεσία του, όπως ο Λάμπρος Αναγνωστόπουλος, η Μαρίνα Τσούλου και όλο το Δ.Σ. συνεχίζουν το όραμα των ιδρυτών.
Μέλη της ελληνικής κοινότητας, νέοι επιστήμονες και επαγγελματίες – φυγάδες του brain drain και βεβαίως φίλοι της Χίου γέμισαν την αίθουσα για μια άκρως ενδιαφέρουσα συζήτηση μεταξύ του φωτογράφου και αρχιτέκτονα Γιώργη Γερόλυμπου, του καθηγητή διεθνούς πολιτικής και δημοσιογραφίας στο Πανεπιστήμιο του Bournemouth Ρωμανού Γεροδήμου και του καθηγητή στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης Στάθη Καλύβα, που δεν περιορίστηκε βέβαια μόνο στο βιβλίο, αλλά ανοίχθηκε και σε γενικότερους και εύλογους προβληματισμούς για το μέλλον της περιφέρειας. Ωστόσο, η εκκίνηση έγινε από το φωτογραφικό οδοιπορικό που μας επανασυστήνει το ομώνυμο μεσαιωνικό χιώτικο χωριό και ένα εκτενές κείμενο για τον τόπο του αρχιτέκτονα και πρώην δημάρχου Χίου Μανώλη Βουρνού.
Στη ζωηρή κουβέντα ο φωτογράφος διηγήθηκε πώς κατέγραψε την Καλαμωτή από ψηλά, ως κατόψεις, μετωπικά, στις στενές όψεις των σοκακιών του χωριού και με δύο ενότητες πορτρέτων, η μία κατοίκων και η άλλη μαστιχόδενδρων. Εντύπωση προκαλεί το σημείο λήψης. Ο Γερόλυμπος, για να κάνει τα πορτρέτα των δέντρων, κάθισε στα γόνατα, στη στάση των εργατών που μαζεύουν το μαστίχι, και μας τα παρουσιάζει από εκεί. Ο Ρ. Γεροδήμος είπε ότι η ματιά του Γερόλυμπου μας προτείνει μια άλλη Ελλάδα. Οχι νοσταλγική, ούτε τουριστική, αλλά σίγουρη για τον εαυτό της, ατενίζοντας τις θετικές προοπτικές του μέλλοντός της, έτοιμη όμως να εργαστεί αθόρυβα και με αξιοπρέπεια για να διατηρήσει και να εξελίξει τις αρετές με τις οποίες προικίστηκε.
Ο Στ. Καλύβας ανέλυσε τις συνθήκες του χωριού τώρα, που μοιάζει η ζωή να επανέρχεται δειλά στα σπίτια και στα σοκάκια του. Στάθηκε στις κατηγορίες κατοίκων, ανάμεσα στους οποίους λίγοι παλιοί που ασχολούνται με τη γη, μάστορες, οικοδόμοι κυρίως, αλβανικής καταγωγής και οι οικογένειές τους και τελευταία αρκετοί Ελληνες και Δυτικοευρωπαίοι «έποικοι», που αναζητούν ποιοτική καθημερινότητα σε ένα υψηλής αισθητικής και ηρεμίας περιβάλλον. Σχολίασε επίσης τη διαφορετική αντίληψη περί ιδιωτικότητας και κοινοτικής ζωής εκεί σε σχέση με την κατοίκηση στις νεόδμητες εξοχικές κατοικίες των τουριστικά δημοφιλών νησιών και τον κρίσιμο ρόλο της αρχιτεκτονικής. Εκλεισε τον σχολιασμό του με μια ρηξικέλευθη και αιχμηρή πρόταση, όπως συνηθίζει: η Καλαμωτή και κάθε αντίστοιχο χωριό ή τόπος να εντείνει την προσπάθεια προσέλκυσης νέων κατοίκων και στους εξ Ανατολάς γείτονές μας υψηλών εισοδημάτων και καλλιέργειας, για τις οικογένειες των οποίων, έτσι κι αλλιώς, η Χίος και τα γύρω νησιά αποτελούν κοντινούς παραδείσους που αναζητούν, αποφεύγοντας τις αλλοιωμένες από τον μαζικό τουρισμό ακτές της Μικράς Ασίας.
Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με τη γενική παραδοχή ότι το βιβλίο «Καλαμωτή», των πάντα ποιοτικών εκδόσεων Μέλισσα, είναι κάτι παραπάνω από ένα ακόμα φωτογραφικό λεύκωμα. Είναι μια πρόταση για μια άλλη οδό ανάπτυξης των ημιθανών χωριών της χώρας μας και μαζί μια πρόταση για μια άλλη Ελλάδα συνολικά. Οπως παρατήρησε εξάλλου ο Ρωμανός Γεροδήμος, έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που είδαμε χαρούμενα και ευτυχή πρόσωπα Ελλήνων να αποτυπώνονται σε φωτογραφικό φακό, χωρίς προσποίηση και σκηνοθεσία.
