Ηταν ένα από τα πλέον φονικά ναυάγια που έγιναν κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στα ελληνικά νερά, και μάλιστα πλάι στις ακτές της Αττικής. Πάνω από 4.000 Ιταλοί αιχμάλωτοι των Γερμανών έχασαν τη ζωή τους με τρόπο τραγικό το 1944, καθώς τους είχαν κλείσει στα αμπάρια. Για δεκαετίες, όμως, κανένας δεν γνώριζε την ύπαρξη του πλοίου «Oria», που έγινε υγρός τάφος για τόσες ψυχές. Χρειάστηκε να φτάσουμε στα τέλη της δεκαετίας του 1990, όταν ο επαγγελματίας δύτης Τέλης Ζερβούδης θα αξιοποιούσε μια πληροφορία που ερχόταν από τους ψαράδες της περιοχής της Αναβύσσου. Εκείνοι θα του έλεγαν ότι πολύ συχνά στα δίχτυα τους έπιαναν μεταλλικά θραύσματα και μάλιστα είχαν ονομάσει το μέρος «Το ναυάγιο με τις καραβάνες». Ο Ζερβούδης άρχισε να καταδύεται με τον Δημήτρη Γράφα στη ζώνη κοντά στη νησίδα Πάτροκλος, που του είχαν υποδείξει, και όντως ανέσυρε αντικείμενα που μαρτυρούσαν κάποια σχέση με την Ιταλία. Ωστόσο έπρεπε να γίνει ενδελεχής διετής έρευνα στα αρχεία, έτσι ώστε να ταυτοποιηθεί το νορβηγικό ατμόπλοιο «Oria», που τελούσε υπό κατάσχεση από τους ναζί.
Το καράβι αυτό κλήθηκε να μεταφέρει τον Φεβρουάριο του 1944 στην Αθήνα τους χιλιάδες Ιταλούς αιχμαλώτους των Γερμανών, που μετά τη συνθηκολόγηση της γείτονος το 1943 φέρθηκαν με τον πλέον άθλιο τρόπο στους πρώην συμμάχους τους. Καταλαμβάνοντας ένα ένα τα νησιά του Αιγαίου που ήλεγχαν οι τελευταίοι, εξαντλούσαν τη σκληρότητά τους στους άνδρες των ιταλικών δυνάμεων, οι οποίοι παραδόθηκαν μαζικά ή πολέμησαν εναντίον τους. (Το ίδιο έγινε και στο Ιόνιο με τη μεραρχία του Aqui, όπου σφαγίασαν τα μέλη της στην Κεφαλονιά, και η δράση τους αποτέλεσε έμπνευση για την ταινία το «Μαντολίνο του λοχαγού Κορέλι».)
Οταν το υπερφορτωμένο «Oria» έπεσε σε τρομερή καταιγίδα λίγο προτού φτάσει στον Πειραιά και έπεσε πάνω στα βράχια του Πατρόκλου, οι στριμωγμένοι σαν σαρδέλες Ιταλοί βρήκαν κλειστές τις πόρτες και δεν μπόρεσαν να βγουν. Γλίτωσαν ελάχιστα άτομα, που ήταν στο κατάστρωμα.
Σήμερα ένα μνημείο έχει στηθεί απέναντι από τη νησίδα, αφιερωμένο στη μνήμη τους, και κάθε χρόνο τέτοια περίοδο γίνεται μεγάλη επιμνημόσυνη δέηση, στην οποία εκτός από τις Αρχές της Λαυρεωτικής και τον εκάστοτε Ιταλό πρέσβη δίνουν το «παρών» και συγγενείς. Φέτος τελέστηκε την Κυριακή 8 Φεβρουαρίου σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης για όλους εκείνους που έχασαν τόσο απάνθρωπα τη ζωή τους.
Ο πρέσβης της Ιταλίας στην Αθήνα Πάολο Κουκούλι υπογράμμισε πως «η τελετή αυτή δεν μας προσφέρει μόνο την ευκαιρία να τιμήσουμε τους πάνω από 4.000 Ιταλούς που υπήρξαν θύματα του ναυαγίου, αλλά και να θυμηθούμε τον ρόλο που διαδραμάτισαν οι κάτοικοι αυτών των ακτών, οι οποίοι παρά τον πόλεμο και την κατοχή επέλεξαν τον δρόμο της ανθρωπιάς: περισυνέλεξαν τους νεκρούς, φρόντισαν για την ταφή τους και διατήρησαν ζωντανή τη μνήμη. Μια απλή και βαθιά χειρονομία, που εξακολουθεί να μας συγκινεί ακόμη και σήμερα και μαρτυρεί τον βαθύ δεσμό μεταξύ Ιταλίας και Ελλάδας», είπε στους πολυάριθμους εκπροσώπους των ιταλικών και ελληνικών πολιτικών, στρατιωτικών και θρησκευτικών αρχών.
Η Ευαγγελία Δράκου, αντιδήμαρχος πολιτισμού του Δήμου Λαυρεωτικής, συμπλήρωσε με τη σειρά της ότι η τοπική αυτοδιοίκηση θα κάνει τα πάντα για να κρατήσει ζωντανή τη μνήμη των ανθρώπων αυτών που για τόσες δεκαετίες ήταν απολύτως ξεχασμένοι.
