Να το καλύτερο δώρο που θα μπορούσαμε να προσφέρουμε στην Ακαδημία Αθηνών, που εορτάζει φέτος τα 100 της χρόνια. Να ανταποκριθούμε στην προσπάθεια που κάνει συντεταγμένα να ανοιχτεί στην ελληνική κοινωνία. Να αξιοποιήσει αποτελεσματικότερα τη σοφία των μελών της προς όφελος του συνόλου. Κοντολογίς να καταπιαστεί με θέματα που απασχολούν τον μέσο άνθρωπο, να προσφέρει επιστημονική καθοδήγηση και εθνικά χρήσιμες λύσεις σε τεράστιας κλίμακας προκλήσεις όπως το δημογραφικό και η κλιματική αλλαγή. Αυτή είναι και η βαθιά επιθυμία του νέου προέδρου του σπουδαιότερου πνευματικού φορέα της πατρίδας μας. Ο Νικηφόρος Διαμαντούρος, με τη σκευή του πολιτικού επιστήμονα, του πανεπιστημιακού δασκάλου αλλά και του τέως Συνηγόρου του Πολίτη, κατέθεσε δημόσια χθες ένα καινούργιο «μανιφέστο». Ενα σχέδιο δράσης που ανέπτυξε σε συνέντευξη με τον διευθυντή της «Κ» Αλέξη Παπαχελά στην κατάμεστη αίθουσα Μητρόπουλος, σε μια παραγωγή του Μεγάρου Μουσικής.
Αν η αρχή είναι το ήμισυ του παντός, τότε είναι σαφές ότι ήδη η Ακαδημία διά του προέδρου, του αντιπροέδρου και του γενικού γραμματέα αλλά και της κρίσιμης μάζας των μελών της έχει συνειδητοποιήσει ότι χρειάζεται να καλλιεργηθούν νέα κανάλια επικοινωνίας ώστε η γνώση να μην παραμένει στα στεγανά του κτιρίου της Αθηναϊκής Τριλογίας και των ερευνητικών ιδρυμάτων της. Αλλά να διαχυθεί κατά τρόπο οργανωμένο και θεσμικό στους πολίτες κάθε ηλικίας. Αλλωστε, όπως επεσήμανε ο κ. Διαμαντούρος, εισερχόμαστε σε μια κρίσιμη φάση. Την ώρα που η Δύση δοκιμάζεται από μια τεράστια εσωτερική ρήξη, η διακυβέρνηση στην Ελλάδα πρέπει να επισπεύσει μηχανισμούς και διαδικασίες που θα την φέρουν εγγύτερα και θα την εντάξουν πλήρως στο νεωτερικό μοντέλο της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Ωστόσο, όπως σημείωσε, υπάρχει ένας πολιτισμικός δυϊσμός στην πατρίδα μας, «δύο Ελλάδες άρα και συχνά δύο ηγεσίες». Ενα κομμάτι των Ελλήνων ασπάζεται τις αρχές του Διαφωτισμού πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε η έννοια του φιλελεύθερου κράτους, αλλά συνυπάρχει με πολίτες που δυσπιστούν και ανθίστανται σε αυτή τη διαδρομή.
Χωρίς να κρίνει, ο κ. Διαμαντούρος προσπάθησε να εξηγήσει τους ιστορικούς λόγους του φαινομένου αναφερόμενος σε ηγετικές προσωπικότητες που εξέφρασαν αυτούς τους δύο δρόμους: από τη μια τον Καποδίστρια, τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, τον Βενιζέλο και τον Καραμανλή και από την άλλη τον Κωλέττη, τον Δεληγιάννη, τον Γούναρη. Προσέθεσε ότι πολύ συχνά στην ελληνική κοινωνία κάθε εποχής κυριαρχεί ένα αίσθημα του ανήκειν στους μη προνομιούχους (αγγλιστί underdog culture), ότι κανείς δηλαδή δεν μας λογαριάζει, ότι παίζουμε πάντα ως αουτσάιντερ. Κατά τον πρόεδρο, τούτο εξηγεί και τις ταυτίσεις που κατά καιρούς έχει ζήσει μεγάλη μερίδα των Ελλήνων, όπως π.χ. με τους Αραβες και όλους τους κατατρεγμένους τις προηγούμενες δεκαετίες.
Αυτό που εντυπωσίασε στη συνέντευξη ήταν η μαχητικότητα μέσα από την οποία βλέπει τη σημερινή κατάσταση στην πατρίδα μας ο κ. Διαμαντούρος. Μακριά από εσχατολογικές και απαισιόδοξες τοποθετήσεις, πιστεύει ότι είναι στο χέρι μας να ορίζουμε τη μοίρα μας και να βγάλουμε τον πιο καλό μας εαυτό, δίχως να παραβλέπει τα εμπόδια και τις αγκυλώσεις.
Απαραίτητο στοιχείο σε μια τέτοια αφύπνιση είναι η αξιακή προσέγγιση. Μέσα από τις αρετές, τα καλά παραδείγματα, τη σκληρή δουλειά και το πείσμα, η χώρα όχι μόνο μπορεί να πάει μπροστά αλλά και να διαπρέψει. Αυτό, όπως εξήγησε στον Αλέξη Παπαχελά, θα μπορούσε να γίνει και με τη συστράτευση του ανθρώπινου δυναμικού που έχουμε στον απόδημο ελληνισμό. «Στόχος της Ακαδημίας είναι κάθε πρόκληση να μεταγλωττίζεται σε ευκαιρία για γνώση, προσιτή σε όλους», κατέληξε.
