Την Τρίτη 13 Ιανουαρίου, που το χειμωνιάτικο κρύο είχε κάνει την εμφάνισή του ύστερα από πολύ καιρό, στην Αθήνα έγινε, παρουσία εκπροσώπων των πολιτικών και στρατιωτικών αρχών, η δημόσια συνεδρία εγκατάστασης νέων Αρχών της Ακαδημίας Αθηνών για το έτος 2026. Σε μια χρονιά που ο θεσμός κλείνει έναν αιώνα ζωής, την προεδρία αναλαμβάνει μια σημαίνουσα προσωπικότητα της πατρίδας μας. Είναι ο Νικηφόρος Διαμαντούρος, πολιτικός επιστήμων και πανεπιστημιακός με πορεία εκτός και εντός συνόρων, γνωστός κυρίως επειδή υπηρέτησε ως ο πρώτος Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής. Εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας το 2014 και αναλαμβάνει τα ηνία σε αυτό το σημαντικό ορόσημο, με αντιπρόεδρο τον Αθανάσιο Φωκά.
Πρόκειται για τον ομότιμο καθηγητή Μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, του οποίου τα ενδιαφέροντα καλύπτουν ένα αξιοσημείωτα ευρύ φάσμα στους τομείς της φυσικής, της ιατρικής και της βιολογίας. Μέλη της 3ης και 1ης τάξης αντιστοίχως, λαμπρύνουν το ανώτατο πνευματικό ίδρυμα της χώρας μας, παίρνοντας τα ηνία σε μια περίοδο όπου η αξιακή καθοδήγηση σε έναν κόσμο που δονείται από ρήξεις και αλλαγές λαμβάνει ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Η συνεδρία ξεκίνησε –ως είθισται– με τον απερχόμενο πρόεδρο Μιχάλη Τιβέριο, που εξέθεσε τον απολογισμό του έργου των Κέντρων και Γραφείων Ερεύνης της Ακαδημίας Αθηνών για το έτος 2025. Ακολούθως, ο κ. Διαμαντούρος εκφώνησε ομιλία με θέμα «Η Ακαδημία Αθηνών στο κατώφλι του δεύτερου αιώνα του βίου της. Προκλήσεις και ευκαιρίες». Με τη σεμνότητα που τον διακρίνει, αλλά και με μεστή σκέψη, θέλησε να δώσει τη βαρύτητα στον θεσμό και όχι στο δικό του πρόσωπο, αναγνωρίζοντας το ιδιαίτερο ιστορικό βάρος της στιγμής: «Η ανάληψη της Αρχής συμπίπτει με την επέτειο, είναι ένα σημείο μετάβασης ανάμεσα σε έναν αιώνα εμπειρίας και έναν αιώνα ευθύνης», είπε ο νέος πρόεδρος. «Σε αυτά τα πρώτα 100 χρόνια ο ρόλος της Ακαδημίας δεν εξαντλήθηκε στην παραγωγή γνώσης αλλά στη διαφύλαξη της ποιότητας του δημοσίου λόγου», καλώντας όλους τους ακαδημαϊκούς να ενισχύσουν ακόμη περισσότερο την εξωστρέφεια του θεσμού με μια πιο άμεση επαφή με ζητήματα που αφορούν άμεσα την κοινωνία και την πολιτεία.
Θα επιδιώκονται από εδώ και στο εξής πιο έντονα, λοιπόν, οι παρεμβάσεις τεκμηριωμένου δημόσιου λόγου από την Ακαδημία, που θα γιορτάσει με δράσεις (εκθέσεις και συναυλίες) την επέτειό της, όχι μονάχα στην Αθήνα αλλά και σε όλη την Ελλάδα. Ο νέος πρόεδρος παρέθεσε επίσης τις προτεραιότητες για το επόμενο έτος. Ως πολιτικός επιστήμων ο ίδιος προέταξε το υπόδειγμα διακυβέρνησης μέσα από την ποιότητα των θεσμών, τη λογοδοσία και την εμπιστοσύνη, την παιδεία ως μακρόχρονη επένδυση, καλλιέργεια κριτικής σκέψης αλλά και σύνδεση γνώσης και κοινωνίας, το δημογραφικό μείζον πρόβλημα για το μέλλον του έθνους, την κλιματική αλλαγή, αλλά βέβαια και την τεχνητή νοημοσύνη.
«Στο κατώφλι του δεύτερου αιώνα της ζωής της η Ακαδημία Αθηνών καλείται να μετατρέψει τις προκλήσεις της εποχής σε ευκαιρίες γνώσης, διαλόγου και ευθύνης, προς όφελος της κοινωνίας και της χώρας», υπογράμμισε σε μια συνεδρία, που όχι μόνο είχε την αναδρομή στην τεράστια προσφορά του θεσμού, αλλά ανέδειξε τον στοχασμό, την ιεράρχηση των στόχων και τα μεγάλα ζητήματα του μέλλοντος.
