Η βραδιά ήταν χειμωνιάτικη αλλά γλυκιά. Περάσαμε πλάι από το υποβρύχιο «Πρωτεύς», 54 μέτρων από πλώρη μέχρι πρύμνη, ένα από τα πλέον εντυπωσιακά εκθέματα του Αλσους Ναυτιλίας που θα δημιουργηθεί τα επόμενα χρόνια χάρις στη μεγάλη δωρεά του ναυπηγού Αρη Θεοδωρίδη στο Παλαιό Φάληρο. Στο βάθος το φωτισμένο θωρηκτό «Αβέρωφ» έλαμπε με μεγαλοπρέπεια.
Εκεί, στον εκθεσιακό χώρο του ιστορικού πλοίου έγινε πριν από λίγο καιρό μια πολύ ωραία εκδήλωση του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη παρουσία του Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού, αντιναυάρχου Δημητρίου-Ελευθερίου Κατάρα Π.Ν., του Βρετανού πρέσβη Μάθιου Λοτζ, του λόρδου Ντάγκλας Νταντόναλντ και του υποναυάρχου Μάικλ Κόχραν, δισεγγονών του ναυάρχου Τόμας Κόχραν καθώς και απογόνων του ναυάρχου σερ Εντουαρντ Κόδριγκτον.
Τους 50 περίπου επίσημους προσκεκλημένους καλωσόρισε στο θωρηκτό ο κυβερνήτης του, πλοίαρχος Παναγιώτης Τριπόντικας Π.Ν., αλλά και η αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη, Κατερίνα Λασκαρίδη. Το Ιδρυμα σε συνεργασία με τον ιδιοκτήτη του αρχείου του Τόμας Κόχραν, λόρδο Νταντόναλντ και τα Εθνικά Αρχεία της Σκωτίας (National Records of Scotland) στο Εδιμβούργο, ανέλαβε το έργο της ψηφιοποίησης και δημοσίευσης του ελληνικού μέρους του αρχείου του, το οποίο είχε μείνει σφραγισμένο από τον θάνατο του ναυάρχου μέχρι σήμερα.
Τα αποτελέσματα είναι πολύ διαφωτιστικά τόσο για την κρισιμότερη φάση της ελληνικής επανάστασης του 1821 καθώς ο Κόχραν είχε αναλάβει –με διάταγμα της Εθνοσυνέλευσης της Τροιζήνας– ναύαρχος του ελληνικού στόλου, όσο και για τον ίδιο ως προσωπικότητα που χαρακτηρίστηκε για τις επιλογές του και τις τακτικές μάχης που προσπάθησε να επιβάλει στις άτακτες δυνάμεις των Ελλήνων. Παίρνοντας τον λόγο ο λόρδος Νταντόναλντ που είναι παντρεμένος με την Ελληνίδα Μαρίνα Στασινοπούλου, έκανε μια αναδρομή για το πώς εντοπίστηκε το σημαντικό αυτό υλικό.
Υπογράμμισε πως χάρις στη διαμεσολάβηση του διευθυντή της «Κ» Αλέξη Παπαχελά αποκτήθηκε επαφή και δρομολογήθηκε η συνεργασία με το Ιδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη και την ομάδα εργασίας, της οποίας ηγήθηκε ο οθωμανολόγος δρ Κωνσταντίνος Θανασάκης. Δίχως την εργασία αυτή, το τμήμα του αρχείου που αφορά την επαναστατική Ελλάδα θα είχε μείνει για καιρό στο σκοτάδι, αμετάφραστο και αναξιοποίητο, ενώ τώρα είναι ψηφιοποιημένο και προσβάσιμο στα ελληνικά και στα αγγλικά από μελετητές, ενδιαφερόμενους φιλίστορες, ακόμα και μαθητές.
Ο λόρδος Νταντόναλντ αναφέρθηκε, λοιπόν, σε αυτή τη γέφυρα που στήθηκε ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Σκωτία, η οποία προσθέτει νέα αδημοσίευτα τεκμήρια τα οποία θα επιτρέψουν την απόκτηση πληρέστερης εικόνας για τη συμβολή του προγόνου του στην ελληνική υπόθεση, κατά τα πιο σκοτεινά χρόνια του αγώνα για την Ανεξαρτησία.
Η καθηγήτρια Ναυτικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Κατερίνα Γαλάνη, έκανε σύντομη εισαγωγή για το πλαίσιο μέσα στο οποίο έδρασε ο ναύαρχος. Αναφέρθηκε στην τεράστια διαφορά ανάμεσα στους Βρετανούς Κόχραν και Τσερτς που έφεραν στην πατρίδα μας τη στιβαρή βρετανική ναυτική και στρατιωτική παράδοση με αιχμή την οργάνωση, την πειθαρχία και τη μεθοδικότητα του τακτικού ναυτικού και στρατού και στους επαναστατημένους Ελληνες που είχαν μάθει να πολεμούν με τακτικές ανταρτοπολέμου. Από τις 1.270 επιστολές ξεπηδούν πληροφορίες για την οργάνωση και την εκτέλεση των πολεμικών επιχειρήσεων, τον αγώνα κατά των πειρατών και τις επαφές του ναυάρχου με Ελληνες και ξένους πολιτικούς, στρατιωτικούς και φιλέλληνες και την προσπάθειά του να αναιρεθεί η καταδίκη του και να αποκατασταθεί στο βρετανικό ναυτικό. Ο γενικός διευθυντής του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη, Κωνσταντίνος Μαζαράκης Αινιάν, με τη σειρά του εξήγησε βήμα βήμα πώς το υλικό μεταφράστηκε και ταξινομήθηκε, αλλά και πώς μπορεί ο χρήστης να πλοηγείται, να διαβάζει, να ακούει, και να ρωτάει μέσω chatbot. Σημαντική και η τοποθέτηση του Βρετανού πρέσβη Μάθιου Λοτζ που χαιρέτισε την προσπάθεια.
Το ελληνικό μέρος του αρχείου του ναυάρχου Τόμας Κόχραν που είναι προσβάσιμο στη διεύθυνση https://laskaridisfoundationarchives.org/archives/cochrane, έρχεται να προσθέσει μια ακόμα ψηφίδα στο παζλ της γνώσης και της κατανόησης για τη δημιουργία του ελεύθερου ελληνικού έθνους.
