Ο Ερρίκος Σοφράς είναι μια ξεχωριστή περίπτωση στα σύγχρονα ελληνικά γράμματα. Αρκεί να διαβάσει κανείς τη μεταφραστική δουλειά που έχει κάνει πάνω στον Σάντρο Πένα ή την Εμιλι Ντίκινσον για να εκτιμήσει βαθιά την αφοσίωση και τη λεπτότητά του. Το πώς ο ίδιος αποφασίζει να γίνει αγωγός του πνεύματος και της ουσίας μεγάλων ποιητών. Με το ίδιο ήθος προσεγγίζει και τη Λίλα ντε Νόμπιλι, τη μεγάλη ζωγράφο, σκηνογράφο και ενδυματολόγο που συνοδοιπόρησε για κάποια χρόνια με τον Γιάννη Τσαρούχη. Η έκθεση που εγκαινιάστηκε την περασμένη εβδομάδα στον χώρο του Ιδρύματος «Η άλλη Αρκαδία» του συλλέκτη Σωτήρη Φέλιου στη Φωκίωνος Νέγρη, ξανασυστήνει στο ελληνικό κοινό μια μοναδική προσωπικότητα με μια κατάδυση στην Ευρώπη του 20ού αιώνα και στον ανθό της τέχνης της. Εως τώρα άλλωστε η μόνη άλλη ευκαιρία που είχαμε για να μάθουμε το έργο της ήταν σε μια έκθεση που οργάνωσε κατά το έτος του θανάτου της, 2002, το Μουσείο Μπενάκη για εκείνη και τον Τσαρούχη, χάρις στη Φανή Μαρία Τσιγκάκου, τη Νίκη Γρυπάρη και τον Διονύση Φωτόπουλο.
Το ενδιαφέρον είναι ότι στο αφιέρωμα «Υλικά Ονείρων: Θέατρο – Οπερα – Ζωγραφική. Από τη Συλλογή του Ερρίκου Σοφρά» μαθαίνουμε ότι ο μεταφραστής έχει υπάρξει και συλλέκτης. Μέσα από την έκθεση φαίνεται η αγάπη του για την ιδιαίτερη μορφή της Ντε Νόμπιλι, την οποία μελετά εδώ και 25 χρόνια, συγκεντρώνοντας μακέτες σκηνικών και κοστουμιών από σημαντικές παραστάσεις θεάτρου και όπερας, αλλά και ζωγραφικά έργα και σχέδιά της. Σαν αρχαιολόγος που κάνει μια σωστική ανασκαφή προτού η φθορά, η λήθη ή και άλλες παρεμβάσεις εξαφανίσουν ένα ίχνος, έτσι και στη Φωκίωνος Νέγρη παρουσιάζει ένα πολύ ευαίσθητο αφήγημα που συγκινεί τον θεατή. Ποια όμως ήταν αλήθεια η Ντε Νόμπιλι;
Γεννημένη το 1916 στην Ελβετία υπήρξε σπουδαία σκηνογράφος και ενδυματολόγος του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα. Είχε πατέρα Ιταλό ευγενή και μητέρα Εβραία της Ουγγαρίας, σπούδασε ζωγραφική στη Ρώμη και στο Παρίσι, όπου εγκαταστάθηκε και έζησε. Συμμετείχε σε παραστάσεις που σημάδεψαν το θέατρο, την όπερα και τον χορό, δημιουργώντας σκηνικά που είναι αδύνατον να αποδοθούν με περιγραφές. Ακόμα και στην παρακαταθήκη της ως σκηνογράφου και ενδυματολόγου βλέπει κανείς τη μεγάλη της ζωγραφική κλάση. Συνεργάστηκε σε μεγάλες σκηνές της Ευρώπης με τον Λουκίνο Βισκόντι και τη Μαρία Κάλλας, την Εντίθ Πιαφ και την Ινγκριντ Μπέργκμαν, τον Φράνκο Τζεφιρέλι και τον Πίτερ Χολ, την Οντρεϊ Χέπμπορν και τον Λόρενς Ολίβιε. Παρά την τριβή της με όλους τους μεγάλους, η ίδια ήθελε να μένει στο παρασκήνιο και να μην προβάλλεται καθόλου.
Μία από τις κορυφαίες στιγμές της καριέρας της ήταν η «Τραβιάτα» του 1955 στη Σκάλα του Μιλάνου, σε σκηνοθεσία Λουκίνο Βισκόντι με τη Μαρία Κάλλας, μια παράσταση που άλλαξε για πάντα τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την όπερα. Τη μακέτα μπορεί κανείς να δει στην έκθεση. Από κοντά η αριστοτεχνικά ζωγραφισμένη μακέτα για τον «Ωραίο Αδιάφορο» του Κοκτώ, που γράφτηκε για την Πιαφ. Τρεις μακέτες από τη μνημειώδη παράσταση της «Κάρμεν» του 1965 στην Παρισινή Οπερα, για τον εορτασμό των 100 χρόνων από τη σύνθεσή της. Μακέτες κοστουμιών από παραστάσεις του Πίτερ Χολ σε έργα του Σαίξπηρ. Τέλος, πέντε μακέτες από τη «Μανόν Λεσκώ» στο Φεστιβάλ του Σπολέτο το 1973, τελευταία οπερατική σκηνοθεσία του Βισκόντι. Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης ζωγραφικά έργα και παραβάν μεγάλων διαστάσεων και έργα της με τον Γιάννη Τσαρούχη. Δημιουργίες υψηλής ραπτικής, από τα χρόνια που εικονογραφούσε κολεξιόν μεγάλων οίκων μόδας στη γαλλική Vogue. Θα εκτεθεί επίσης αρχειακό υλικό με φωτογραφίες, επιστολές, θεατρικά προγράμματα, εικονογραφημένες εκδόσεις κ.ά. Την έκθεση συνοδεύει κατάλογος-βιβλίο με όλα τα έργα που εκτίθενται και κείμενα του Ερρίκου Σοφρά και του Σωτήρη Φέλιου. Θα διαρκέσει μέχρι τις 7 Φεβρουαρίου 2026.
