Βγαίνοντας από τα εγκαίνια της έκθεσης του φωτογράφου Γιώργη Γερόλυμπου με τις θαυμάσιες φωτογραφίες από την Καλαμωτή Χίου στο Ιδρυμα Μιχελή, αισθάνθηκα πως η Αθήνα μάς φέρεται όπως οι λαμπτήρες στα έντομα. Παθαίνουμε φωτοτροπισμό και δεν μπορούμε να δούμε τη μελλοντική εξέλιξη τόπων –σαν και αυτό το ιστορικό Μαστιχοχώρι–, αφήνοντας τελικά την περιφέρεια στη δυσχερή και μοναχική μοίρα της. Σε αυτή την υδροκέφαλη χώρα όπου το ήμισυ του πληθυσμού ζει στην πρωτεύουσα, μαγικά μέρη μαραζώνουν, ο πληθυσμός τους απισχναίνεται, ο αρχιτεκτονικός πλούτος τους κινδυνεύει διότι χρόνο με τον χρόνο χάνουν την ικμάδα τους. Και όμως, θα μπορούσαν τα πράγματα να ήταν πολύ διαφορετικά στην κατανομή πόρων, ανθρώπων αλλά και έγνοιας. Ας ξεκινήσουμε, λοιπόν, από την ορατότητα που είναι η αρχή του παντός. Αν δούμε κάτι μπορεί και να το συναισθανθούμε, να το πονέσουμε.
Αυτό ήταν και ένα πρώτο κίνητρο για το Ιδρυμα Παναγιώτη και Εφης Μιχελή (εκείνος επιφανής αρχιτέκτων, εκείνη ναΐφ ζωγράφος), έναν φορέα εδώ και 40 χρόνια με χαμηλόφωνη, αλλά εξαιρετικά ουσιαστική προσφορά στην αισθητική, στην αρχιτεκτονική και στην τέχνη. Ξέρει να μας στρέφει το ενδιαφέρον σε κάτι καίριο –ακόμη και επείγον–, αλλά πάντα μέσα από την ομορφιά και την κομψότητα. Διότι πώς αλλιώς να μιλήσεις για την υπέροχη αποτύπωση που έκανε ο φωτογράφος και αρχιτέκτων Γερόλυμπος, ο οποίος δεν κατέγραψε με τον φακό του μόνο τις σιλουέτες των οικοδομημάτων, αλλά και τους κατοίκους. Γεννημένος στο Παρίσι, μεγαλωμένος εξ απαλών ονύχων στην παιδεία του βλέμματος ως γιος των αρχιτεκτόνων Ηρακλή και Αλέκας Καραδήμου Γερόλυμπου, ισορρόπησε τέλεια ανάμεσα στη φόρμα και το αίσθημα. Δεν θα υπήρχε καλύτερη επιλογή για να καταγράψει το αίσθημα αυτού του χωριού, να το κάνει να λάμπει μέσα από τα σοφά μελετημένα κάδρα του.
Η Καλαμωτή είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα διότι η πολεοδομική της οργάνωση είναι διαφορετική από τα υπόλοιπα Μαστιχοχώρια, όπως στοιχειοθετεί και στο εισαγωγικό κείμενο της ωραίας έκδοσης ο, επίσης αρχιτέκτων και τέως δήμαρχος, Μανώλης Βουρνούς. Τι μπορεί λοιπόν να μας πει αυτός ο μικρός οικισμός; Η έκθεση και η έκδοση προσφέρουν σε πολλά επίπεδα. Από την ιστορία, τη δόμηση, τη μαστίχα, τη φύση, τους κατοίκους, την αστυφιλία, την οργάνωση της ζωής, την αντοχή των σημερινών κατοίκων, τα δύσκολα διλήμματα που έχουν μπροστά τους. Και όλα αυτά χωρίς πολλά λόγια, αλλά με ωραία γραμμένα κείμενα και κυρίως υπέροχες εικόνες.
Στα εγκαίνια, το ωραίο διαμέρισμα – στέγη του ιδρύματος επί της Βασιλίσσης Σοφίας γέμισε από κόσμο και παρά τη μεγάλη προσέλευση, οι φωτογραφίες κράτησαν την ιερή αύρα τους. Τα στενά καλντερίμια καμωμένα από την αυστηρή πέτρα, τα στενά μέτωπα των σπιτιών, η κάτοψη του χωριού από ψηλά, τα πρόσωπα των ανθρώπων, ήταν όλα δωρικά. Ο Γερόλυμπος ξέρει να τιθασεύει τη δική του συγκίνηση και να εμμένει στον πυρήνα, σε αυτό που πρέπει να ειπωθεί ίσως διότι δεν υπάρχει πολύς χρόνος για να σωθεί η πολιτιστική κληρονομιά μας. Είναι μια ατομική έκθεση και ένα λεύκωμα – κατάλογος πραγματικά διαμαντάκια που ακόμη και έναν από εμάς να πείσουν να πάει να δει από κοντά το χωριό και τους κατοίκους του, θα έχει επιτελέσει τον σκοπό του.
