Λάβαμε καθιερωμένο «Γράμμα από το Παρίσι» και τη Μάρω Πρεβελάκη για μια ξεχωριστή τιμή προς έναν χαρισματικό λογοτέχνη. Μας γράφει η καλή φίλη της στήλης:
Ο Γιάννης Κιουρτσάκης βραβεύθηκε από την Comité France-Grèce στις 24 Νοεμβρίου, σε μια επί τούτω τελετή στην ελληνική πρεσβεία στο Παρίσι. Το βραβείο αφορά το βιβλίο «Σεφέρης και Καμύ. Ζήτημα Φωτός», το οποίο γράφτηκε αρχικά στα γαλλικά και, κατόπιν, μεταφράστηκε από τον ίδιο τον συγγραφέα στα ελληνικά. «Το βραβείο σας με τιμά, κυρίως γιατί το αποφάσισε παμψηφεί μια επιτροπή όχι μόνον από Ελληνες που γνωρίζουν το έργο μου, αλλά και από Γάλλους, οι οποίοι πιθανόν και να το αγνοούσαν… Κατά συνέπειαν, είναι για εμένα ένα δώρο που μου προσέφερε η διττή μου πατρίδα», είπε συγκινημένος εκείνη τη βραδιά, παρουσία του Ελληνα πρέσβη Αντώνη Αλεξανδρίδη.
Η αφετηριακή ιδέα της επιτροπής αυτής ανάγεται στη δεκαετία του ’70, όταν η Ζακλίν ντε Ρομιγί, διακεκριμένη ελληνίστρια και μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας, είχε συστήσει την ομάδα-επιτροπή France-Grèce. Η ομάδα αυτή, με μέλη φιλολόγους, μελετητές και θαυμαστές της ελληνικής αρχαιότητας, ταξίδευε και επισκεπτόταν κάθε χρόνο τόπους ιστορικούς στην Ελλάδα, όπου και μελετούσε τα κείμενα in situ. Δώδεκα χρόνια μετά την εκδημία της Ζακλίν ντε Ρομιγί, η ομάδα-επιτροπή ανασυγκροτήθηκε. Τα πρόσωπα, οι εκδηλώσεις και η λειτουργία της άλλαξαν· ο στόχος, όμως, παρέμεινε σταθερός: η προσέγγιση και η επικοινωνία ανάμεσα στην ελληνική και στη γαλλική γλώσσα και, κατ’ επέκτασιν, η βαθύτερη «γνωριμία» ανάμεσα στις δύο γλώσσες· δηλαδή, η διπλή, ίσως και συμπληρωματική, αντίληψη, ανάγνωση και έκφραση του κόσμου. Η πρωτοβουλία αυτή ανήκει στη δημοσιογράφο Αλεξία Κεφαλά και στην Κατερίνα Ξυλά, πρόεδρο του –πεντηκονταετούς φέτος– Centre Culturel Hellénique. Η Επιτροπή 2025 είναι επταμελής: Πιερ Ασουλίν, Νίκος Αλιάγας, Οντίλ Ντεόν, Ιπολίτ Ζιραντό, Μαρία Πρεβελάκη, Μαρί-Μαντλέν Ρηγοπούλου, Κριστόφ Ονό ντι Μπιό.
Καμύ και Σεφέρης
Στο βραβευμένο έργο του Γιάννη Κιουρτσάκη, ο Καμύ και ο Γιώργος Σεφέρης διαλέγονται υποθετικά γύρω «από μια ιδέα για την Ελλάδα, ιδέα αδιαμφισβήτητη, όσο υπάρχει το φως του σύμπαντος και η τραγωδία της ανθρώπινης ύπαρξης». Ο Σεφέρης και ο Καμύ, αν και άγνωστοι μεταξύ τους, «κληροδότησαν στις επερχόμενες γενεές ένα ζωτικό μήνυμα: να εμποδιστεί, στο μέτρο του δυνατού, η διάλυση του κόσμου μας», εξήγησε ο συγγραφέας στην αντιφώνησή του. Ο Καμύ αυτοτοποθετείται «στο βάθος του φωτός»· ο Σεφέρης αυτοβιογραφείται ως «ζήτημα φωτός».
Μπροστά σε ένα, γαλλικό κυρίως, κοινό από γνωστούς δημοσιογράφους, εκδότες, επιχειρηματίες και γενικά εκπροσώπους των γραμμάτων και των τεχνών, ο συγγραφέας παρέλαβε το βραβείο από τον Πιερ Ασουλίν: ένα διακοσμητικό στεφάνι ελιάς, προσφορά του οίκου Ζολώτα· και 3.000 ευρώ, προσφορά του Centre Culturel Hellénique. Εκλεισε τον λόγο του με μια προσωπική αναφορά στη Ζιζέλ, τη σύντροφο της ζωής του, με την οποία, όπως αφηγήθηκε, μοιράστηκαν τις γλώσσες, τις χώρες, την παιδεία, τους φίλους, ακόμη και την έμπνευση της γραφής. Στη Ζιζέλ αφιέρωσε το λογοτεχνικό του βραβείο – «της ανήκει εξίσου ή και περισσότερο», μας είπε. Μια αισθητή συγκίνηση διείπε όλη την τελετή. Ο Γιάννης Κιουρτσάκης έδωσε έναν τόνο οικειότητας· η επιτροπή έστειλε ένα μήνυμα αξιοκρατίας· η παρούσα γλυκύτατη Νάνα Μούσχουρη σηματοδότησε μιαν ακόμη ελληνογαλλική συνύπαρξη. Με τη συνδρομή της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού, η τελετή έκλεισε με μια φιλόξενη δεξίωση στον χώρο της πρεσβείας.
Η Επιτροπή France-Grèce θα απονέμει ετησίως αυτό το λογοτεχνικό βραβείο σε έναν Ελληνα συγγραφέα, του οποίου ένα επιλεγμένο έργο έχει μεταφραστεί στα γαλλικά. Πρόκειται για μια παραγωγική, ανανεωμένη «επιστροφή» της ελληνογαλλικής παρουσίας στον χώρο της γλώσσας και της λογοτεχνίας.
