Φαινομενικά είναι δύο ασύνδετα γεγονότα: η εκδήλωση που έγινε τον Σεπτέμβριο στα Κύθηρα προς τιμήν της ιστορικού Χρύσας Μαλτέζου και η πρόσφατη κινητοποίηση ευαισθητοποιημένων ανθρώπων στο νησί για τη διάσωση ενός τραυματισμένου βασιλαετού και τη μεταφορά του στην Αθήνα. Ποια όμως είναι η μεταξύ τους σχέση; Το λαβωμένο αρπακτικό που εντοπίστηκε από κάποιον πολίτη είχε κάταγμα κοντά στην άρθρωση του ταρσού. Μια αλυσίδα εθελοντών πήρε μπροστά, ξεκινώντας από την εξαιρετική κτηνίατρο των Κυθήρων, Κατερίνα Σταθάτου, που ήρθε σε άμεση επικοινωνία με το κέντρο της ΑΝΙΜΑ για την περίθαλψη άγριων ζώων και πτηνών. Στην κούρσα διάσωσης πρωταγωνίστησαν Τσιριγώτες και όχι μόνο, όπως ο Μανώλης Χάρος, η Πέγκυ Βασιλείου, η Μαίρη Αρώνη, ο Θεόδωρος Κομνηνός και το Κυθηραϊκό Ιδρυμα Πολιτισμού και Ανάπτυξης. Απευθύνθηκαν στην εταιρεία Sky Express που πετούσε εκείνη την ημέρα από το νησί, αλλά τα γραφειοκρατικά εμπόδια για να μπει στην καμπίνα το πτηνό ήταν μεγάλα.
Την κατάσταση έσωσε ο Νίκος Σαπουνάς, κυβερνήτης και αρχιχειριστής του σμήνους ΑΤR της εταιρείας, που μεσολάβησε στον Εμμανουήλ Φουνταλίδη, τον πιλότο του αεροσκάφους που θα πήγαινε στα Κύθηρα. Ηταν σχεδόν ειρωνεία της τύχης, διότι ο κ. Σαπουνάς σε μια παλιά πτήση στον Λίβανο είχε δει έναν βασιλαετό να σκοτώνεται από τα προωθητικά αέρια του δικού του αεροσκάφους και είχε στενοχωρηθεί αφάνταστα. Ηταν λοιπόν η ευκαιρία να βοηθήσει στη διάσωση ενός τέτοιου σπάνιου πτηνού. Πολύτιμη ήταν και η βοήθεια των Γιώργου Βασιλάκη και Κωνσταντίνου Κόλλια, κυβερνητών Α320. Ολα έγιναν όπως έπρεπε και ο αετός έφτασε έγκαιρα στην Αθήνα, στα χέρια της Μαρίας Γανωτή στην ΑΝΙΜΑ και εξειδικευμένων κτηνιάτρων. Φαίνεται από τις πρώτες εξετάσεις και ακτινογραφίες ότι ο νεαρός έχει μακρύ δρόμο μπροστά του ώστε να μπορέσει να γίνει καλά. Ολοι ξέρουμε ότι τα Κύθηρα και τα Αντικύθηρα είναι στη διαδρομή των μεταναστευτικών πτηνών από τον Βορρά στον Νότο και αντιστρόφως. Ομως, αυτό που κατάφερε να βρει η ιστορικός Χρύσα Μαλτέζου μελετώντας για χρόνια τα βενετσιάνικα αρχεία των Κυθήρων, ήταν κάτι πολύ πιο σημαντικό. Φαίνεται, με βάση τα ευρήματά της, πως οι Ενετοί άρχοντες ήδη από τον Μεσαίωνα είχαν κάνει το νησί περιοχή στην οποία προστατεύονταν τα αρπακτικά. Με ποιον τρόπο; Είχαν κηρύξει ζώνες στις οποίες οι κάτοικοι δεν μπορούσαν να κυνηγήσουν, ώστε τα πτηνά να έχουν θηράματα και προστασία για να εκτρέφονται και να δίνονται ως δώρα σε ξένους ηγεμόνες. Κοντολογίς, μια μεσαιωνική Natura.
Η ακαδημαϊκός και ερευνήτρια, «ψυχή» του Ινστιτούτου Ελληνικών Σπουδών της Βενετίας, αφιέρωσε τεράστιο μέρος της ζωής της για να διασώσει και να μελετήσει κυθηραϊκά αρχεία, που δίχως το δικό της πείσμα θα είχαν μείνει αναξιοποίητα. Τα διέσωσε κυριολεκτικά, καθώς η πρώτη εικόνα που αντίκρισε εντός του Κάστρου της Χώρας το 1972 ήταν αποκαρδιωτική. Καλά έκαναν λοιπόν και οι Τσιριγώτες και την τίμησαν με μια ωραία εκδήλωση στα τέλη Σεπτεμβρίου για να αναδείξουν το έργο της, μερικούς μήνες μετά την εκδημία της. Γεννημένη στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου το 1941, ανατράφηκε μέσα στο πνεύμα του ελληνισμού της διασποράς. Καταπιάστηκε δε με την περίοδο του Μεσαίωνα και το Βυζάντιο και ταυτίστηκε με το Ινστιτούτο της Βενετίας, το οποίο υπηρέτησε για πολλά χρόνια. Μέσα από το νοταριακό αρχείο του Τσιρίγου κατάφερε να ανασυστήσει τη ζωή στο νησί κατά την ενετοκρατούμενη περίοδο και μάλιστα εξέδωσε ωραιότατα βιβλία για το θέμα αυτό. Ηταν λοιπόν χρέος των κατοίκων να τη μνημονεύουν και να αναγνωρίζουν πως χωρίς τη δική της δουλειά δεν θα μαθαίναμε ποτέ ιστορίες για αρπακτικά – και όχι μόνο…
