Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 ο επαγγελματίας δύτης Αριστοτέλης Ζερβούδης λαμβάνει μια πληροφορία από τους ψαράδες της Αναβύσσου. Σε ένα συγκεκριμένο σημείο κοντά στη νησίδα Πάτροκλος, τα δίχτυα τους εκτός από ψάρια ανασύρουν μεταλλικά σκεύη από τον βυθό. Ετσι οι αλιείς είχαν διαισθητικά βαφτίσει το μέρος: «Το ναυάγιο με τις καραβάνες». Ο δύτης ξεκίνησε να εξερευνά τη ζώνη αυτή και έπειτα από αρκετό καιρό εντόπισε στον βυθό συντρίμμια. Μαζί με το «ζευγάρι» του στην κατάδυση, τον Δημήτρη Γράφα, έβγαλαν στην επιφάνεια κάποια κουτιά που είχαν χαραγμένα ιταλικά ονόματα. Αρα, επρόκειτο για ένα καράβι που σχετιζόταν με τη γείτονα χώρα. Ποιο όμως; Χρειάστηκαν δύο χρόνια, από το 1999 μέχρι και το 2001, σε γερμανικά αρχεία ώστε να βρει ποιο είναι. Επρόκειτο για μια τεράστια ναυτική τραγωδία που είχε μείνει στο σκοτάδι.
Το νορβηγικό ατμόπλοιο «Oria» είχε κατασχεθεί από τους Γερμανούς και σε όλη τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου μετέφερε στρατεύματα στη Μεσόγειο. Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας τον Σεπτέμβριο του 1943, οι Ιταλοί στρατιώτες από τα ελληνικά νησιά και την ενδοχώρα παραδόθηκαν μαζικά στους πρώην συμμάχους τους, οι οποίοι όμως δεν έδειξαν κανένα οίκτο. Στο «Oria» φορτώθηκαν οι στρατιώτες που υπηρετούσαν σε Ρόδο και Λέρο για να μεταφερθούν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Εκατοντάδες άνθρωποι στριμώχτηκαν σαν σαρδέλες στα αμπάρια. Οι ελάχιστοι Γερμανοί που τους φρουρούσαν τους εγκλώβισαν εκεί για λόγους ασφαλείας, αποκλείοντας την πρόσβαση προς τις σκάλες που οδηγούσαν στο κατάστρωμα. Το βράδυ της 11ης Φεβρουαρίου του 1944 έπεσαν σε μια τρομερή καταιγίδα έξω από την Αττική και ο Νορβηγός καπετάνιος το έριξε πάνω σε βράχια του Πατρόκλου. Γλίτωσαν ελάχιστοι από τους 4.100 επιβαίνοντες, που βρίσκονταν στο ντεκ. Η επιμονή του Ζερβούδη έφερε στο φως ένα ναυάγιο που θα είχε εντελώς ξεχαστεί. Ηδη από το 2009 ο τότε Αναπτυξιακός Σύνδεσμος Λαυρεωτικής με επιστολή που έστειλε στον πρόεδρο της Ιταλικής Δημοκρατίας Ναπολιτάνο πρότεινε σε συνεργασία με τις ιταλικές αρχές να ανεγερθεί ένα μνημείο για να θυμίζει την τραγωδία του «Oria». Χάρις στον Αθανάσιο Μαρτίνο έγινε πραγματικότητα, ώστε να θυμίζει σε όλους μας αυτούς τους ανθρώπους που αρνήθηκαν να συνεργαστούν με τα ναζιστικά στρατεύματα και κατέληξαν σε έναν υγρό τάφο. Ο Ζερβούδης παρασημοφορήθηκε από το ιταλικό κράτος.
Ο πρέσβης της Ιταλίας στην Αθήνα, Πάολο Κουκούλι, συμμετείχε πριν από λίγες ημέρες στην επιμνημόσυνη τελετή για τους πεσόντες του ναυαγίου. «Εχουν περάσει 81 χρόνια, αλλά παραμένει ακόμη επίκαιρο το χρέος μας να κρατήσουμε ζωντανή τη μνήμη της τραγωδίας και να τιμήσουμε το πνεύμα ανθρωπιάς και αλληλεγγύης των πολλών Ελλήνων πολιτών που βοήθησαν τους ελάχιστους επιζώντες και συνέβαλαν στην περισυλλογή και ταφή των θυμάτων», δήλωσε στην ομιλία του, παρουσία πολυάριθμων εκπροσώπων των ελληνικών και ιταλικών στρατιωτικών και πολιτικών αρχών. Ανάμεσά τους βρέθηκαν και οι δήμαρχοι έξι δήμων της Ιταλίας, από όπου κατάγονταν πολλά από τα θύματα. Χάρις στις έρευνες του Ζερβούδη, έχουμε πια όλη την ιστορία στα χέρια μας, έχουν εντοπιστεί οι οικογένειες και κάποιων επιζώντων μέσα στους οποίους ήταν και ελάχιστοι Ελληνες που βρέθηκαν στο πλοίο ως πλήρωμα.
