Στην πλατεία Μαδρίτης, δίπλα στο Χίλτον, επί της Μιχαλακοπούλου, στέκει ένα από τα ευγενέστερα δημόσια γλυπτά της Αθήνας. Ανάμεσα σε πυκνή βλάστηση, δάφνες, μουριές και ακακίες, η σιλουέτα της Μαρίας Κάλλας διακρίνεται σαν να υπήρχε εκεί από πάντα. Είναι ένα κομμάτι του τόπου, τον οποίο μοιάζει να ποτίζει με μια ασυνήθιστη ιερότητα.
Η αναφορά σε αυτό το αθηναϊκό γλυπτό είναι ένας σεμνός αποχαιρετισμός στην Ασπασία Παπαδοπεράκη (1942-2026), τη γλύπτρια και δημιουργό αυτής της Μαρίας Κάλλας, ενός γλυπτού που ενσωματώθηκε στη μνήμη της Αθήνας και που στέκει για παραπάνω από 40 χρόνια ως ένα δίδαγμα δημόσιας χειρονομίας.
Βεβαίως, η Ασπασία Παπαδοπεράκη, που έφυγε πρόσφατα από τη ζωή, ήταν πολύ περισσότερα από τη δημιουργό αυτού του αγάλματος. Υπήρξε –πέρα από τις πολλές ιδιότητες που είχε ως δημιουργός– ένας βαθιά ευγενής και καλλιεργημένος άνθρωπος. Στο βλέμμα της καθρεφτιζόταν μια διαδρομή πληρότητας. Ενας τύπος ανθρώπου που σήμερα σπανίζει.
Η λεπτότητα, άλλωστε, με την οποία η Ασπασία Παπαδοπεράκη προσέγγισε και ερμήνευσε τη Μαρία Κάλλας, φανερώνει τις σιωπηρές διεργασίες με τις οποίες δούλευε. Η Κάλλας της πλατείας Μαδρίτης είναι το γλυπτό μιας μορφής πολυσήμαντης και σύνθετης, με εσωτερικές ρηγματώσεις που γειώνουν χωρίς να μειώνουν το μεγαλείο της. Είναι ένα γλυπτό θέωσης, χωρίς βερμπαλισμό και ακαδημαϊσμό. Είναι ένα γλυπτό που δίνει στην ύλη πνευματικότητα και στο πνεύμα σάρκα.
Η Ασπασία Παπαδοπεράκη προερχόταν άλλωστε από πνευματική φλέβα. Αδελφή του ζωγράφου και γλύπτη Θωμά Παπαδοπεράκη (1943-2002), με σπουδές Καλών Τεχνών στην Αθήνα και στο Παρίσι, δημιούργησε με τρόπο ουσιαστικό και χαμηλόφωνο μια σημαντική πορεία ως γλύπτρια, εικαστικός, σκηνογράφος και συγγραφέας. Μέσα από αυτή τη βαθιά ζύμωση με τις τέχνες και το πνεύμα, μπόρεσε να δώσει αυτή την άυλη Μαρία Κάλλας και να την κληροδοτήσει για πάντα στην Αθήνα. Ο αδελφός της, Θωμάς, σε ηλικία μόλις 14 ετών, είχε φιλοτεχνήσει τη χάλκινη προτομή του Νίκου Καζαντζάκη, η οποία εκτίθεται στο Μουσείο Καζαντζάκη στην Κρήτη (όλοι οι πνευματικοί φορείς της Κρήτης εξέδωσαν ανακοινώσεις για την απώλεια της Ασπασίας Παπαδοπεράκη).
Το γλυπτό της Μαρίας Κάλλας στην Αθήνα είχε στηθεί το 1983 με πρωτοβουλία του Ωδείου Athenaeum (από το 1980) και της αείμνηστης Λούλης Ψυχούλη. Σημαντικές χορηγίες συνέβαλαν στη δημιουργία του έργου. Πρόσφατα η οικογένεια Πετσάλη προσέφερε στο Ωδείο Αθηνών μία από τις πρωτότυπες προτομές της Μαρίας Κάλλας, που είχε φιλοτεχνήσει η Ασπασία Παπαδοπεράκη. Δούλευε για χρόνια πάνω στην Κάλλας. Ο Νίκος Πετσάλης, ιδρυτής της ιστορικής γκαλερί «Τρίτο Μάτι», υπήρξε καλλιτεχνικά συνομήλικος της Ασπασίας Παπαδοπεράκη, όπως έγραψε η κόρη του, συγγραφέας Μαρίνα Πετσάλη. Είχε σφυρηλατηθεί μεταξύ του Νίκου Πετσάλη και της Ασπασίας Παπαδοπεράκη μια «σχέση δέους και σεβασμού».
Για την Ασπασία Παπαδοπεράκη, η Μαρία Κάλλας ήταν ένα διαρκές εργαστήρι δοκιμών, παραλλαγών, ζυμώσεων, εσωτερικού διαλόγου. Μια αναμέτρηση. Υπήρξε βεβαίως δημιουργός πολλών προτομών και άλλων γλυπτών, αλλά το γλυπτό που κληροδότησε στην Αθήνα, η δική της Μαρία Κάλλας, έχει ενσωματωθεί στην πνευματική χλωρίδα της πρωτεύουσας.
