Στις αρχές Φεβρουαρίου, ένας χρυσός κάδος απορριμμάτων εμφανίστηκε στη γωνία Βουκουρεστίου και Σόλωνος. Οι περαστικοί κοντοστέκονταν ξαφνιασμένοι, άλλοι τον φωτογράφιζαν σαν να είχαν μπροστά τους ένα περίεργο αξιοθέατο, κάποιοι πήγαιναν αυθόρμητα να πετάξουν κάτι, ενώ δεν έλειψαν κι εκείνοι που έσκυβαν να ξύσουν την επιφάνειά του, προσπαθώντας να καταλάβουν αν το υλικό ήταν πράγματι πολύτιμο. Το έργο του Dionysios, που είχε τοποθετηθεί στον δημόσιο χώρο με αφορμή την έκθεση «Good Taste» στη Roma Gallery σε επιμέλεια Αλιας Τσαγκάρη, εκλάπη μέσα σε δύο μέρες. Η σύντομη παρουσία του προκάλεσε αναστάτωση στα κοινωνικά δίκτυα, με αρκετούς χρήστες να σχολιάζουν ότι ο δήμαρχος τοποθετεί χρυσούς κάδους στο Κολωνάκι, τη στιγμή που δεν υπάρχουν χρήματα για βασικές ανάγκες. Η παρεξήγηση όμως ήταν τόσο εύστοχη, που λειτούργησε σαν εισαγωγή της έκθεσης, αποκαλύπτοντας μερικά από τα θέματά της, όπως την παρερμηνεία της αξίας του έργου.
«Οταν βρίσκεσαι ήδη μέσα σε αυτό που θες να αποδομήσεις, λειτουργείς σαν διπλός πράκτορας: μαθαίνεις τους κώδικες, εισχωρείς και μετά τους σπας».
«Ηταν πολύ αστείο αυτό που συνέβη και φυσικά δεν είχε καμία σχέση με τον δήμο. Ηταν ένα έργο τέχνης που ο καθένας το “διάβασε” όπως μπορούσε. Και αυτό με ενδιαφέρει: να επικοινωνώ με το κοινό στον δημόσιο χώρο και κυρίως με εκείνο που δεν είναι εξοικειωμένο με την τέχνη», λέει στην «Κ» ο Dionysios.
Εξω από τις γκαλερί
Ο 32χρονος καλλιτέχνης, που ζει και εργάζεται μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας, είναι γνωστός για μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεις που συχνά υπερβαίνουν τα όρια μιας γκαλερί. Εργα του έχουν παρουσιαστεί διεθνώς, όπως στις Πυραμίδες της Γκίζας στο πλαίσιο της έκθεσης «Forever is Now», ενώ στην Αθήνα συμμετείχε στο Plasmata 3 της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση στο Πεδίον του Αρεως με ένα επιχρυσωμένο αγροτικό-ντάτσουν. Στη νέα του ατομική έκθεση στη Roma Gallery παρουσιάζει περίπου σαράντα χρυσά πιστοποιητικά έργων τέχνης, σχολιάζοντας το αθηναϊκό σύστημα τέχνης και την εμμονή με το κύρος και το κοινωνικό status. «Το πιστοποιητικό αυθεντικότητας, όσο παράλογο κι αν ακούγεται, συχνά θεωρείται πιο σημαντικό από το ίδιο το έργο. Είναι αυτό που του δίνει την οικονομική του αξία και αυτό που το κάνει “επένδυση”. Υπάρχουν συλλέκτες που κρατούν μόνο το πιστοποιητικό και το έργο μένει κλεισμένο σε μια αποθήκη. Αυτό λέει πολλά για το πώς λειτουργεί ο κόσμος της τέχνης σήμερα», σημειώνει.
Μπαίνοντας στην έκθεση, ο επισκέπτης βλέπει δεκάδες επιχρυσωμένα πιστοποιητικά «καλού γούστου» κρεμασμένα στη σειρά. Με την πρώτη ματιά μοιάζουν όλα ίδια, όμως η διαφοροποίηση βρίσκεται στις «σφραγίδες» τους, οι οποίες είναι κομμάτια πλαστικού, φθορές, τρίχες, μικρά παιχνίδια κ.ά. Η σφραγίδα εδώ δεν εγγυάται ποιότητα, λειτουργεί απλώς ως ίχνος και «επικυρώνει» τη συμμετοχή σε ένα σύστημα που έχει κόστος.
«Η τάση να δείχνουμε ότι μας ενδιαφέρει η τέχνη έχει να κάνει με την ανάγκη μας να ανήκουμε κάπου. Ακόμη κι όσοι λέμε ότι δεν θέλουμε να ανήκουμε, τελικά ανήκουμε στην ομάδα αυτών που “δεν θέλουν να ανήκουν”», σχολιάζει. «Αυτό που θεωρούμε καλόγουστο δεν είναι αντικειμενικό· είναι αυτό που η κοινωνική μας ομάδα ορίζει ως αποδεκτό, ως ένδειξη ότι είμαστε σημαντικοί, διανοούμενοι, πετυχημένοι ή εύποροι. Αν θέλουμε να μπούμε σε έναν τέτοιο κύκλο, ακολουθούμε ασυναίσθητα τους κανόνες του».
Ο δεύτερος κάδος
Στο τέλος της έκθεσης, σχεδόν στο περιθώριο του χώρου, ο επισκέπτης συναντά έναν δεύτερο επιχρυσωμένο κάδο – εκείνον που χρειάστηκε να κατασκευαστεί εκ νέου μετά την κλοπή του αρχικού έργου από τον δρόμο. Τοποθετημένος επίτηδες σε ένα μικρό δωμάτιο που θυμίζει αποθήκη, λειτουργεί ως υπόμνηση της δημόσιας χειρονομίας από την οποία ξεκίνησε το έργο. «Για μένα, ο κάδος δεν είναι σύμβολο. Είναι μετατόπιση θέσης. Τι συμβαίνει όταν κάτι χαμηλής αξίας αποκτά μια χρυσή επιφάνεια αλλά δεν αλλάζει πραγματικά ρόλο; Στέκεται εκεί αμήχανα, όπως πολλά πράγματα που προσπαθούν να μοιάσουν με αυτό που δεν είναι».
Συζητώντας μαζί του, δεν γίνεται να μην τον ρωτήσουμε πώς μπορεί η τέχνη να ασκεί κριτική όταν προβάλλεται μέσα στο ίδιο οικοσύστημα που σχολιάζει. «Νομίζω πως εκεί μπορείς να κάνεις την πιο ουσιαστική κριτική», απαντά και συνεχίζει: «Αν είσαι απ’ έξω και απλώς δείχνεις με το δάχτυλο, δεν αλλάζει τίποτα. Οταν όμως βρίσκεσαι ήδη μέσα σε αυτό που θες να αποδομήσεις, λειτουργείς σαν διπλός πράκτορας: μαθαίνεις τους κώδικες, εισχωρείς και μετά τους σπας. Γι’ αυτό και έχει ενδιαφέρον που το συγκεκριμένο πρότζεκτ γίνεται σε έναν θεσμικό χώρο, σε μία γκαλερί στο Κολωνάκι με ιστορία και πιο παραδοσιακή προσέγγιση».
«Good Taste», στη Roma Gallery, έως τις 14 Μαρτίου.
