Στις 10 Μαρτίου 2025, στην Εθνική Πινακοθήκη της Αθήνας, τέσσερα χαρακτικά του Χριστόφορου Κατσαδιώτη βρέθηκαν στο έδαφος και γύρω τους σπασμένα γυαλιά.
Ο τότε βουλευτής του κόμματος Νίκη, Νίκος Παπαδόπουλος, εισέβαλε στο μουσείο και βανδάλισε τα συγκεκριμένα εκθέματα που αποτελούσαν μέρος από την έκθεση «Η Σαγήνη του Αλλόκοτου», μια έκθεση-διάλογο με έργα του Φρανθίσκο Γκόγια, που διερευνούσε το αλλόκοτο, το σκοτεινό και το ανοίκειο στη δυτική εικαστική παράδοση. Ο ανεξάρτητος πλέον βουλευτής και οι συνοδοιπόροι του ισχυρίστηκαν τότε ότι θεωρούσαν τις εικόνες προσβλητικές για το θρησκευτικό αίσθημα των πιστών. Η διευθύντρια της ΕΠΜΑΣ Συραγώ Τσιάρα και το υπουργείο Πολιτισμού αντιμετώπισαν το περιστατικό τότε ως πράξη λογοκρισίας, ως μια προκλητική δήλωση ότι ακόμη και σήμερα η τέχνη οφείλει να ελέγχεται.
Ενα από αυτά τα έργα του Κατσαδιώτη που τότε βανδαλίστηκαν, το χαρακτικό εικόνισμα Νο. 17, πρόκειται να εκτεθεί στο Grand Palais, στο Παρίσι στο πλαίσιο της ιστορικής έκθεσης Art Capital 2026. Από τις 13 έως τις 15 Φεβρουαρίου, πάνω από 3.000 καλλιτέχνες παρουσιάζουν στο «Σαλόνι των ανεξάρτητων» (Salon des Indépendants) τη σύγχρονη δημιουργία, συνδέοντας παράδοση και καινοτομία, ζωγραφική και γλυπτική, φωτογραφία και εγκατάσταση.
Το «Σαλόνι των ανεξάρτητων» είναι μία από τις πιο σημαντικές και ιστορικές εκθέσεις τέχνης στο Παρίσι. Ιδρύθηκε το 1884 με τη ρητή αρχή «χωρίς κριτική επιτροπή, χωρίς βραβεία», για να δώσει βήμα σε κάθε καλλιτέχνη, γνωστό ή άγνωστο, χωρίς περιορισμούς επιλογής έργων. Αυτή η ελευθερία πρόσβασης αποτέλεσε επαναστατικό βήμα στην τέχνη, καθώς εκεί εκτέθηκαν για πρώτη φορά πρωτοποριακά έργα των Σερά, Σινιάκ, Γκογκέν, Τουλούζ-Λοτρέκ και άλλων πρωτοπόρων και έως τότε αταξινόμητων δημιουργών που είχαν απορριφθεί από τα επίσημα «Σαλόνια» τέχνης της εποχής. Ο εκθεσιακός χώρος εξακολουθεί να οργανώνεται από τους ίδιους τους δημιουργούς. Προσφέρει εγγύτητα, διάλογο, ανταλλαγή ιδεών, και ο επισκέπτης μπορεί να μιλήσει απευθείας με τους καλλιτέχνες, να ανακαλύψει τις πηγές έμπνευσής τους, να κατανοήσει τη δημιουργική τους διαδικασία.
Ο Κατσαδιώτης θα παρουσιάσει εδώ μια ενότητα τεσσάρων χαρακτικών έργων «τύπου εικονίσματος», τα οποία αντλούν τη θεματική τους από τη βυζαντινή εικονογραφία, την παράδοση της αγιογραφίας και τοπικές λαϊκές παραδόσεις. Αξιοποιούν συνειδητά την εκφραστική παραμόρφωση, μια αισθητική πρακτική με ιστορικές ρίζες στην καταλανική ζωγραφική της ρωμανικής περιόδου όταν στη θρησκευτική ζωγραφική κυριαρχούσαν οι σχηματοποιημένες και παραμορφωτικές μορφές με έντονο συμβολισμό. Οι εικόνες μεταφέρουν στο σήμερα την αγωνία του ανθρώπου σε έναν κόσμο γεωπολιτικά ασταθή. Η θρησκευτική γλώσσα, όπως εμφανίζεται στα έργα, ανιχνεύει τον τρόπο που πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις χρησιμοποιούν την εικόνα για έλεγχο, εκφοβισμό και συμμόρφωση.
Το περιστατικό της Αθήνας πριν από ένα χρόνο είναι μια σαφής υπενθύμιση. Η βία εναντίον ενός έργου τέχνης δεν αφορά την τεχνική του. Αφορά τον φόβο που προκαλεί όταν αμφισβητεί κυρίαρχες αφηγήσεις. Η ανοχή σε τέτοιες ενέργειες, η αδυναμία προστασίας δημόσιου χώρου διαμορφώνουν ένα κλίμα στο οποίο η δημιουργία γίνεται επικίνδυνη.
Η συμμετοχή του Κατσαδιώτη στην παρισινή έκθεση τιμά βεβαίως τον ίδιο, αλλά ταυτόχρονα υπενθυμίζει ότι η τέχνη είναι καθρέφτης σε έναν κόσμο που συνεχώς δοκιμάζει τα όριά της.
