«Προσευχήσου, όπως εμείς. Μίσησε, όπως εμείς. Σκέψου, όπως εμείς. Τρόμαξε, όπως εμείς». Η Mπάρμπαρα Κρούγκερ (γενν. 1945), η καλλιτέχνις που δημιούργησε έργα που θυμίζουν τίτλους εφημερίδων με αυστηρές γραμματοσειρές, κεφαλαία γράμματα και κοφτές φράσεις σαν αφορισμούς, έρχεται στην Ελλάδα. Εχει δηλώσει επανειλημμένως ότι τρέφει μεγάλη αγάπη για την αρχιτεκτονική, για αυτό και τοποθετεί τις ιδέες και τις λέξεις της στον χώρο. Στην Αθήνα θα καταλάβει και τις δύο πλευρές του καναλιού στο Κέντρο Πολιτισμού Σταύρος Νιάρχος, παρουσιάζοντας 13 νέα, ειδικά σχεδιασμένα για την έκθεση «Untitled (Pride and Contempt)» έργα, μεταξύ των οποίων και μια μνημειακών διαστάσεων τοιχογραφία στο κτίριο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος (τέλος Απριλίου). Μεγαλωμένη στο Νιου Τζέρσι, φοίτησε ένα χρόνο στο Parsons School of Design και έπειτα αφού εργάστηκε ως υπάλληλος λογιστηρίου και τηλεφωνήτρια, βρήκε στην Condé Nast θέση ως γραφίστρια. «Στην αρχή, νόμιζα ότι θα γινόμουν art director όμως ανήκα σε διαφορετικό κόσμο. Πήρα τον χρόνο μου και άρχισα να σκέφτομαι τι θα σήμαινε αν αποκαλούσα τον εαυτό μου καλλιτέχνη;». Αρχισε να συλλέγει παλιές διαφημίσεις από περιοδικά και να τις τυπώνει ασπρόμαυρες, συμπυκνώνοντας σε λίγες λέξεις τον θυμό της γενιάς της. Από την εναντίωσή της στον νόμο που απαγόρευε τις αμβλώσεις στην Αμερική μέχρι τον πόλεμο του Κόλπου, αλλά και τη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ, η Μπάρμπαρα Κρούγκερ πάντα έπαιρνε θέση. «Με αποθάρρυνε όταν πήγαινα στα μουσεία μικρή και δεν κατανοούσα τη σύγχρονη τέχνη. Για αυτό και το να είναι η τέχνη μου “ανοιχτή” σε όλους ήταν για μένα ύψιστης σημασίας».
Και από την Κρούγκερ στον δικό μας Ακριθάκη, άλλον ένα καλλιτέχνη που με τη «γλώσσα» του σχολίασε την καθημερινότητά μας, χλεύασε σύμβολα και χαμογέλασε στο παράδοξο. H έκθεση «Αλέξης Ακριθάκης. Μια γραμμή κύμα» (12/2 έως 24/5), στην Πειραιώς 138, σε επιμέλεια της Χλόης Ακριθάκη και του Αλεξίου Παπαζαχαρία –η πρώτη μεγάλη αναδρομική, 30 χρόνια μετά τον θάνατο του σημαντικού Ελληνα δημιουργού– μας εξοικειώνει και με λιγότερο γνωστές πλευρές της δημιουργικότητάς του, ενώ μας θυμίζει και τις ψυχεδελικές συνθέσεις του ’60, την περίφημη «βαλίτσα» του, τα εξπρεσιονιστικά τοπία του. Στον ίδιο χώρο, από τις 26 Φεβρουαρίου θα περιηγηθούμε στους διαφορετικούς δρόμους που πήρε η ελληνική τέχνη, από τη γενιά του ’30 έως τη μεταπολεμική πρωτοπορία, μέσα από τα 100 και πλέον έργα της έκθεσης «Αναγνώσεις μιας συλλογής. 60 χρόνια ΜΙΕΤ», την οποία επιμελείται ο Κωνσταντίνος Παπαχρήστου.
Το Ιδρυμα Θεοχαράκη επιμένει στη μεταπολεμική πρωτοπορία μέσα από τη νέα του έκθεση, «Στήβεν Αντωνάκος. Διανύσματα χρόνου και χώρου». Με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση του σημαντικού Ελληνοαμερικανού καλλιτέχνη, η έκθεση δεν αποτελεί απλώς μια αναδρομή στο έργο ενός από τους δημιουργούς που πρωτοστάτησαν στη χρήση του νέον ως καλλιτεχνικού μέσου, αλλά επιχειρεί και ένα διάλογο με έργα φίλων του καλλιτεχνών (18/3 έως 28/6).
Στην ίδια περίοδο σταματά και το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, φωτίζοντας μέσα από τρεις ξεχωριστές εκθέσεις (19/3 -20/9) τη ζωή και τη δράση τριών καλλιτεχνών, Νίκης Καναγκίνη (1933-2008), Στάθη Λογοθέτης (1925-1997), Γιάννη Χρήστου (1926-1970), που συστήθηκαν στα καλλιτεχνικά πράγματα κατά τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες. Το νήμα που τους ενώνει είναι ότι το έργο τους γεννήθηκε σε συνθήκες έντονου πειραματισμού, κάτι που βέβαια προκαλούσε αμηχανία στο εγχώριο πλαίσιο. Και ενώ η παρουσίαση του έργου τους όλα αυτά τα χρόνια υπήρξε αποσπασματική, ωστόσο, μνημονεύονται ακόμη και σήμερα για τις κατευθύνσεις που άνοιξαν στην τέχνη και, κυρίως, για τη διαθεσιμότητά τους να μη δουν την τέχνη τους μέσα από στεγανά και όρια, αλλά να ανοιχτούν και σε νέες πρακτικές, φιλοσοφίες και κοσμολογικές αντιλήψεις. Η έκθεση «Στη Γη» αποτελεί αναδρομική του Στάθη Λογοθέτη, σε επιμέλεια Σταμάτη Σχιζάκη, η πρώτη μετά την τελευταία έκθεση του δημιουργού στη Θεσσαλονίκη το 1994, και επιχειρεί να αναδείξει τη μοναδική θέση του Λογοθέτη στην πρωτοπορία της εποχής, αλλά και την οπτική του γύρω από την οικολογία και την πολιτική του σώματος. Η έκθεση «Εναντιοδρομία», σε επιμέλεια Κωστή Ζουλιάτη, αποτίνει φόρο τιμής, με αφορμή και τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Γιάννη Χρήστου, σε μια σημαντική μορφή της μουσικής αβάν-γκαρντ του 20ού αιώνα, ενώ η «Ωδή στα πράγματα», σε επιμέλεια της Τίνας Πανδή, αποτελεί επαναφήγηση του έργου της Νίκης Καναγκίνη.
Η Μπάρμπαρα Κρούγκερ θα εκθέσει 13 νέα έργα στο ΚΠΙΣΝ, μεταξύ των οποίων και μια μνημειακών διαστάσεων τοιχογραφία στο κτίριο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος.
Το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης συνεχίζοντας τη συνομιλία της σύγχρονης με την αρχαία τέχνη προσκαλεί τον Τζεφ Κουνς να δείξει την «Balloon Venus Lespugue (Orange)» (2013-2019), πλαισιωμένη από δέκα αντίγραφα ειδωλίων Αφροδίτης της ανώτερης παλαιολιθικής εποχής – όλα δάνεια από τα μουσεία που φιλοξενούν τα πρωτότυπα. Ανάμεσά τους, και το ειδώλιο της Αφροδίτης του Lespugue από το Muséum Νational d’ Histoire Νaturelle στο Παρίσι, από το οποίο εμπνεύστηκε ο Αμερικανός τη γυαλιστερή θεά με τις πληθωρικές καμπύλες της, από ανακλαστικό ανοξείδωτο χάλυβα (19/3-31/8).
Μια διαφορετική γέφυρα ανάμεσα στην αρχαία και στη σύγχρονη τέχνη επιχειρεί και η τριλογία «Michael Rakowitz & Ancient Cultures», που συνδιοργανώνει ο ΝΕΟΝ και το Μουσείο Ακρόπολης, το τρίτο μέρος της οποίας θα φιλοξενηθεί στο Παλαιό Μουσείο Ακρόπολης το καλοκαίρι. Ο Αμερικανός, ιρακινής καταγωγής, καλλιτέχνης Μάικλ Ράκοβιτς κάνει μέσα από τα έργα του –με ευτελή υλικά– ένα σχόλιο για την ταυτότητα και τη μνήμη, και πώς αυτή παραμένει ζωντανή μέσα από βίαιους εκτοπισμούς και λεηλασίες μνημείων.
Και από τα γλυπτά, σε φωτογραφίες σκοτεινές, αλλά και άλλες που μοιάζει να τραβήχτηκαν στα ’80s. Το Ιδρυμα Ωνάση είχε ήδη ανακοινώσει από το φθινόπωρο ότι θα παρουσιάσει την πρώτη έκθεση φωτογραφιών του Γιώργου Λάνθιμου στο -1 της Στέγης, κρατώντας ζεστούς τους οπαδούς της γλώσσας και του σουρεάλ κόσμου του Ελληνα αuteur. Η έκθεση «Yorgos Lanthimos: Photographs» αποτελεί ένα πολύτιμο guidebook στο αλλόκοτο βλέμμα του, παρουσιάζοντας πολλές από τις εικόνες που περιλαμβάνονται στις πρόσφατες φωτογραφικές εκδόσεις του, καθώς και ανέκδοτες φωτογραφίες από τα γυρίσματα του «Bugonia» (7/3 έως 15/5). Την έκθεση επιμελείται ο Mάικλ Μακ, από τους σημαντικότερους εκδότες και επιμελητές στη σύγχρονη φωτογραφία.
H Tίλντα Σουίντον, η ηθοποιός που ονειρεύεται κάθε σκηνοθέτης, ένας λευκός καμβάς, έτοιμη να «καταδυθεί» σε κάθε ρόλο, συμπράττει και πάλι με τον Ολιβέρ Σαγιάρ (τους είχαμε δει ξανά μαζί στη Στέγη τον Δεκέμβριο του 2023 στην περφόρμανς «Ενσαρκώνοντας τον Παζολίνι»), έναν από τους κορυφαίους ιστορικούς μόδας, για να παρουσιάσει τις ενδυματολογικές επιλογές της, τη δική της εκλεκτική συλλογή ρούχων. Από τα ενδύματα των προγόνων της στα κοστούμια από τις ταινίες της και στα σύνολα με τα οποία έχει περπατήσει στο κόκκινο χαλί, η Σουίντον μιλάει μέσα από την περφόρμανς «Α Biographical Wardrobe» για τον τρόπο που επιλέγει να συστήνεται στον κόσμο. Γιατί όπως έλεγε η Σανέλ: Η ομορφιά ξεκινά τη στιγμή που αποφασίζεις να είσαι ο εαυτός σου (16/5 έως 19/5, στο Onassis Ready).
