PAUL LYNCH
Πιο πέρα από τη θάλασσα
μτφρ.: Αγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου
εκδ. Gutenberg, 2026, σελ. 225
Είναι ένα μαμούνι, ένα τίποτα, ένα βάρος που το παίρνει μαζί του στη βάρκα από ανάγκη. Ο Μπολίβαρ για τον Χέκτορ. Θα του επαναλάβει πολλές φορές βέβαια αυτές τις λέξεις της περιφρόνησης καθώς ανοίγονται για ψάρεμα, ένα γρήγορο ψάρεμα για να ξεπληρωθούν κάτι χρέη που τον πιέζουν, κανείς άλλος δεν έρχεται μαζί του, η καταιγίδα απειλεί, όλοι το ξέρουν ότι ο καιρός γίνεται άγριος κι ο ίδιος ο Μπολίβαρ έχει τον φόβο, αλλά τον ορίζει η απειλή που ξεστόμισε ο δανειστής του. Θα μπουν στη βάρκα χωρίς κανείς τους να θέλει να συνυπάρξουν, χωρίς να γνωρίζονται, χωρίς να εμπιστεύονται τις δυνάμεις τους, τη φύση που απειλεί, τη ματιά που ρίχνει ο ένας στον άλλο. Μα ο Μπολίβαρ θα εξωραΐσει τη συνθήκη, θα πιέσει, το αφεντικό θα συνηγορήσει κι ο Χέκτορ που αμφιβάλλει, δυσπιστεί, δεν έχει τόση ανάγκη, θα αποφασίσει αυτό το άνοιγμα στον Ειρηνικό, κάτω από τη βαριά συννεφιά.
Η μανία του αέρα, της βροχής, της θάλασσας καταστρέφει τα πάντα κι οι δυο τους ξεκινούν έναν αγώνα επιβίωσης πάνω στο τσόφλι της βάρκας, χωρίς εργαλεία, χωρίς εφόδια, χωρίς απαντοχή, με μόνη σιγουριά την απεραντοσύνη του νερού, το γαλάζιο του ουρανού, που συχνά γίνεται μαύρο και τον ανοιχτό ορίζοντα, μακρινό, απροσπέλαστο, απειλητικό. Το ψάρι, η σταγόνα του γλυκού νερού, ο μουσαμάς που τους καλύπτει θα γίνουν τα πραγματικά αγαθά που χρειάζονται, ο αγώνας για την εξασφάλισή τους θα αρχίσει να κυριεύει το μυαλό τους και να αποκαλύπτει τα όρια της αντοχής του σώματος, της ψυχής, του μυαλού.
Ο Λιντς, τραχύς και ωμός στον λόγο, ποιητικός και οξύς, ακουμπά την αλμύρα στο δέρμα μας, στη γλώσσα, στα βλέφαρα. Μεταφέρει ατόφια την αγωνία των δύο ανδρών, που σιγά σιγά, καθώς οι μέρες περνούν, αρχίζουν να βλέπουν πραγματικά ο ένας τον άλλο και να ζυγίζουν την ηθική, τις πράξεις, τις αποφάσεις, τη ζωή που έζησαν μέχρι εκείνη τη στιγμή· το παρελθόν που στοιχειώνει το μυαλό καθώς ακροβατεί ανάμεσα στη λύσσα για ζωή και τη μνήμη, την παράκρουση, την τρέλα.
Ο Λιντς μεταφέρει ατόφια την αγωνία των δύο ανδρών, που καθώς οι μέρες περνούν, αρχίζουν να ζυγίζουν την ηθική, τις πράξεις, το παρελθόν που στοιχειώνει το μυαλό καθώς ακροβατεί ανάμεσα στη λύσσα για ζωή, την παράκρουση και την τρέλα.
Οι δύο ήρωες χάνουν τα πάντα και το μόνο που μένει καθώς ξεγυμνώνονται από τα υλικά αγαθά είναι οι κόσμοι που φέρουν ο καθένας τους. Δυο κόσμοι ξένοι μεταξύ τους, που δεν μπορούν να συνυπάρξουν, που συγκρούονται κατά μέτωπο, η εμπειρία με την αθωότητα, η πίστη με τον κυνισμό, η αγνή ματιά με το ύπουλο βλέμμα της κατάχρησης. Στην οριακή συνθήκη τους, όπου το σώμα, ο νους, το συναίσθημα δοκιμάζονται ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο, θα κυριαρχήσει το παρελθόν όχι ως απαντοχή και σωσίβιο αλλά ως ενοχή και τιμωρία. Σχέσεις προσωπικές και οικογενειακές που καταστράφηκαν κάτω από τον εγωισμό και το βλέμμα της κτήσης, της χρήσης, της απολαυστικής κατάχρησης του άλλου. Απωθημένα συναισθήματα, μικρά ή και μεγαλύτερα εγκλήματα που ξαφνικά εμφανίζονται ολοζώντανα για να ελέγξουν, να βασανίσουν, να γεννήσουν μεταμέλεια ή σκληρότητα.
Ο Λιντς, πριν αφοσιωθεί στις λέξεις ήταν δοσμένος στην εικόνα, ήταν κριτικός κινηματογράφου. Ξέρει τη δύναμη του βλέμματος και μας καρφώνει με αυτό που περιέχει την υπαρξιακή αγωνία, τη λιτότητα των λέξεων, την πυκνότητα του λόγου, το παράλογο που τυλίγει τους ήρωες και ξέρει να αφανίζει.
Καθρέφτης
Είναι ένας σκληρός, αμείλικτος και ταυτόχρονα επιεικής, τρυφερός καθρέφτης τούτο το βιβλίο. Ο συγγραφέας του κέρδισε το βραβείο Booker το 2023 για το βιβλίο του «Το τραγούδι του προφήτη», με τούτο εδώ όμως, που εκδόθηκε το 2019, έδειξε την τροχιά του. Ακραία πίεση χωρίς διαφυγή, το επείγον της ζωής, η δυστοπία και η σκληρή ομορφιά. Ενας εσωτερικός μαραθώνιος με οποιαδήποτε προσωπική αφετηρία έχει ο καθένας μας, αλλά με έναν κοινό τερματισμό για όσους αντέξουν τη δύσκολη διαδρομή. Την αυτογνωσία.
