Αναρωτιέμαι καμιά φορά γιατί ο απόλυτος μέσος όρος είναι ενίοτε τόσο γοητευτικός; Ισως να έχει αφαιρεθεί από την ίδια του τη φύση κάθε υποψία, απειλής, ίσως το περπάτημα σε δρόμους του αθηναϊκού μέσου όρου να συνοδεύεται από ενδόμυχα αισθήματα ασφάλειας και οικειότητας, ίσως εκεί να υπάρχει και ένα κομμάτι του εαυτού μας και των αναμνήσεών μας σε εισόδους πολυκατοικιών, σε δρομάκια που οδηγούσαν στο πουθενά, σε μορφές που θυμόμαστε θολά…
Καθώς ήμουν στην οδό Ευτυχίδου, ίσως τον πιο «παγκρατιώτικο» δρόμο του Παγκρατίου, προχώρησα προς την Ερατοσθένους για να χαθώ στα στενά πίσω από την πλατεία Πλαστήρα. Γνώριζα ότι εκεί στα δρομάκια ανάμεσα στο Παναθηναϊκό Στάδιο και την Ερατοσθένους επιζούσε ένας μικρόκοσμος γαλήνης, με όλα βεβαίως τα τυπικά χαρακτηριστικά μιας αθηναϊκής συνοικίας. Ωστόσο, υπήρχε μια ατμόσφαιρα μικρής πόλης, γαλήνιας, ίσως ακόμη και ξεχασμένης. Και το διαπίστωσα ευθύς μόλις έστριψα στη μικρή οδό Πυλάρου.
Καταλαβαίνεις ότι όλη αυτή η περιοχή έχει χτιστεί στο κάποτε ακανόνιστο και αδιαμόρφωτο γλυπτικό ανάγλυφο της περιοχής, με το Στάδιο να ορίζει ένα σημείο αναφοράς. Παλαιά συνοικία το Παγκράτι, αλλά νεώτατη, σχεδόν προάστιο, στις αρχές του 20ού αιώνα, διατηρούσε σκόρπια σπίτια ώς τη δεκαετία του 1920. Αναρωτήθηκα λοιπόν πότε να χτίστηκε το σπιτάκι που έβλεπα στην οδό Πυλάρου, στον αριθμό 5, με τα γερμανικά του παμπάλαια παντζούρια, με τη φτωχική αυτοτέλειά του να δηλώνει μια ύπαρξη όχι τυχαία. Αν το μικρό αυτό σπίτι το έβλεπα στην Πλάκα θα έλεγα με βεβαιότητα πως θα είχε χτιστεί τον 19ο αιώνα.
Αλλά αυτή η μικρή οδός Πυλάρου έχει μια συμπύκνωση εντυπωσιακή. Στην αρχή της, στον αριθμό 3 ορθώνεται το πιο αξιοπρόσεκτο κτίσμα της, ένα θαυμάσιο, αστικό, κεραμοσκεπές σπίτι της δεκαετίας του 1920, στο στυλ που είχε εισαγάγει εκείνα τα χρόνια στην Αθήνα, ο αρχιτέκτων Βασίλης Τσαγρής. Η εξώθυρα είναι δηλωτική αστικού τρόπου ζωής ενός καλού επιπέδου, ενώ δίπλα υπάρχουν χαμόσπιτα με στέγες από λαμαρίνα. Πιο κάτω αστικές πολυκατοικίες και στη γωνία μια ωραία διώροφη κατοικία της δεκαετίας του 1930. Αυτή είναι η ποικιλία της Αθήνας…
Αριστερά είναι η επίσης μικρή οδός Αντιφώντος, που καταλήγει στην Αρχιμήδους.
Αυτός ο τόσο μικρός δρόμος διασώζει μια μονώροφη κατοικία στον αριθμό 3 και καταλήγει σε μια μικρή πολυκατοικία του Μεσοπολέμου, με ημικυκλική –προς την Αρχιμήδους– γωνία. Σε εκείνο το σημείο κοντοστάθηκα καθώς ο τοίχος, ξεφλουδισμένος, με τα τούβλα του εκτεθειμένα, προσέφερε μια εικαστική οπτική γεωμετρία μαζί με τις γρίλιες στα γαλλικά παραθυρόφυλλα και τις σειρές της αρ ντεκό στη βοηθητική εξώθυρα. Αγριόχορτα, θρεμμένα από τις βροχές, σχημάτιζαν αυτοσχέδιους θυσάνους στους αρμούς των πλίνθων.
Με αυτήν την ποιητική εικόνα διάλεξα την οδό Αγρας, αφού είχα στρίψει δεξιά στην Αρχιμήδους. Διάσημη η οδός Αγρας, όχι μόνο για το όνομα του αρχαίου δήμου, αλλά και για τη γαλανόλευκη οικία του Σεφέρη, γαντζωμένη στην πλάτη του βράχου πάνω από το Στάδιο. Εκείνη την ώρα ο ήλιος φώτιζε τη σειρά των προσόψεων δεξιά, σε μια αλληλουχία μορφών και ύφους που συναιρούνταν σε ερμηνείες αθηναϊκότητας.
Στον αριθμό 27 της οδού Αγρας σημειώνω την παρουσία μιας ισόγειας μεσοαστικής κατοικίας και στρίβω δεξιά στην ατμοσφαιρική σκιερή κατωφέρεια της οδού Ζάππα που λίγο-λίγο μέσω της επόμενης εξίσου γοητευτικής οδού Ιβύκου θα με οδηγήσει στα γνώριμα λημέρια της Ερατοσθένους.
Λάμπει απέναντι ο ναός του Αγίου Σπυρίδωνος δίπλα στο Μουσείο Γουλανδρή, αλλά θα κρατηθώ στα δεξιά για να φτάσω στο σεμνό εκκλησάκι των Τριών Ιεραρχών. Σαν ένα σπήλαιο ταπεινού φρονήματος και βουβής ευλάβειας, με τα κεριά να τρεμοπαίζουν στο ημίφως και με φορητές εικόνες που άφησαν πιστοί, μερικές σαν λιθόγραφες του 1920, άλλες νεοβυζαντινές, το εκκλησάκι έμοιαζε να είναι εκεί από πάντα…
