Οταν το καλοκαίρι του 1997 η πρώτη περιπέτεια του Χάρι Πότερ κυκλοφόρησε στα βρετανικά βιβλιοπωλεία από τις εκδόσεις Bloomsbury, η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ ήταν μια παντελώς άγνωστη συγγραφέας, το βιβλίο της οποίας είχε απορριφθεί από 12 άλλους εκδοτικούς οίκους της χώρας. Δέκα χρόνια αργότερα, η έκδοση του έβδομου και τελευταίου βιβλίου με τίτλο «Ο Χάρι Πότερ και οι κλήροι του θανάτου» βρήκε τη δημιουργό του στη θέση μιας από τους πιο διάσημους και πλουσιότερους συγγραφείς όλων των εποχών. Στο μεταξύ, μια ολόκληρη γενιά, χονδρικά αυτή που ονομάζουμε μιλένιαλ, είχε κυριολεκτικά μεγαλώσει παρέα με τον νεαρό μάγο και τους φίλους του.
«Θυμάμαι μικρή να βλέπω ζωγραφισμένο τον Χάρι στο εξώφυλλο του περιοδικού Time, στο οποίο είχε συνδρομή η μητέρα μου. Το άρθρο συνέκρινε το βιβλίο με τα “Χρονικά της Νάρνια”, που ήταν από τα αγαπημένα μου βιβλία, οπότε μου κίνησε την περιέργεια και σε ένα ταξίδι στο Λονδίνο αγοράσαμε τους τρεις πρώτους τόμους. Χωρίς υπερβολή, κόλλησα από την πρώτη πρόταση του πρώτου βιβλίου», μας λέει η κριτικός κινηματογράφου Μάρα Θεοδωροπούλου, η οποία αποτελεί πιθανότατα μία από τις μεγαλύτερες εγχώριες φαν του μικρού μάγου. Συνεχίζει αφηγούμενη ιστορίες γνήσιας «χαριποτερικής» τρέλας, όπως το καλοκαίρι του 2007, όταν ξενύχτησε στον Παπασωτηρίου του αεροδρομίου, προκειμένου να είναι από το τους πρώτους που πήραν στα χέρια τους το έβδομο μέρος.
Το τρέιλερ
Οι περισσότεροι από αυτούς τους παλιούς φαν, σήμερα 35-45 χρόνων και με δικά τους παιδιά, ανασκίρτησαν πατώντας το play στο πρώτο τρέιλερ της επερχόμενης τηλεοπτικής σειράς του HBO, που θα μεταφέρει την αγαπημένη τους ιστορία στη μικρή οθόνη. Ο εναρκτήριος κύκλος, που πρόκειται να κυκλοφορήσει ανήμερα τα Χριστούγεννα, αντιστοιχεί φυσικά στο «Ο Χάρι Πότερ και η φιλοσοφική λίθος». Οσο για το ίδιο το τρέιλερ, μοιάζει τουλάχιστον υποσχόμενο, ώστε να μην απογοητεύσει τους πιστούς του Χάρι Πότερ. Οι συνθήκες είναι ωστόσο ιδανικές: πέραν της πλατφόρμας του HBO, που αποτελεί από μόνη της εγγύηση ποιότητας, υπάρχουν ακόμη οι Φρανσέσκα Γκάρντινερ (επικεφαλής της σειράς) και Μαρκ Μάιλοντ (σκηνοθεσία), οι οποίοι έχουν πίσω τους την τεράστια καλλιτεχνική και εμπορική επιτυχία του «Succession», ενώ ο δεύτερος έχει σκηνοθετήσει και έξι επεισόδια του «Game of Thrones».
«Να σου πω την αλήθεια, μετράω ήδη τις μέρες για να δω το πρώτο επεισόδιο. Από το τρέιλερ η σειρά μοιάζει να βρίσκεται πιο κοντά στην αισθητική του Ντέιβιντ Γέιτς, που έκανε τις τελευταίες ταινίες. Το HBO έχει ξεκάθαρα ανάγκη να βρει το επόμενο “Game of Thrones”, ένα πρόγραμμα με το οποίο να συντονίζεται όλος ο πλανήτης. Προσωπικά έχω περιέργεια να δω πώς θα γίνει το πάντρεμα αυτών των συντελεστών του “Succession” με τον μύθο του Χάρι Πότερ· επίσης πώς θα προσαρμοστεί στα κοινωνικά και πολιτισμικά δεδομένα τού σήμερα. Είμαι πάντως αισιόδοξη», τονίζει η Μ. Θεοδωροπούλου.
Στον κινηματογράφο
Ενα άλλο μεγάλο κεφάλαιο στην ιστορία του Χάρι Πότερ είναι αυτό των κινηματογραφικών μεταφορών. Ξεκινώντας ήδη από το 2001, η Warner Bros, η οποία απέκτησε τα σχετικά δικαιώματα του πρώτου βιβλίου έναντι (μόλις) 1 εκατ. λιρών, ανέθεσε στον Κρις Κολόμπους την «αποστολή», με τον Ντάνιελ Ράντκλιφ στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Η μεγάλη επιτυχία στο box office (κάτι παραπάνω από 1 δισ. δολάρια) ήταν περίπου δεδομένη, όμως δεν ήταν λίγοι εκείνοι που δυσανασχέτησαν τόσο με τις σεναριακές επιλογές όσο και με την αισθητική του φιλμ. Η… γκρίνια συνεχίστηκε και με τις επόμενες ταινίες, παρόλο που κάποιες από αυτές, όπως το τρίτο μέρος διά χειρός Αλφόνσο Κουαρόν και το καταληκτικό δίπτυχο του Ντέιβιντ Γέιτς, ήταν αναμφίβολα άρτιες.
«Μετράω ήδη τις μέρες για να δω το πρώτο επεισόδιο. Εχω περιέργεια να δω πώς θα προσαρμοστεί στα κοινωνικά και πολιτισμικά δεδομένα τού σήμερα. Είμαι πάντως αισιόδοξη», αναφέρει η Μάρα Θεοδωροπούλου, κριτικός κινηματογράφου.
«Οι ταινίες ήταν μεγάλα γεγονότα από μόνες τους. Ειδικά πριν βγει η πρώτη –σε εποχές προ Ιντερνετ– παρακολουθούσα τα πάντα, από το κάστινγκ μέχρι τα τρέιλερ και συνεντεύξεις των πρωταγωνιστών, που μου έγραφαν φίλοι από το εξωτερικό σε cd. Φυσικά δεν είναι όλες οι ταινίες ίδιες, οι δικές μου αγαπημένες είναι οι πρώτες του Κρις Κολόμπους, που είναι και οι πιο πιστές στο βιβλίο. Ολοι θα σου πουν για τον Κουαρόν, που έφερε τον ρεαλισμό, τους έβγαλε τους μανδύες κ.τ.λ., αλλά εμένα αυτά με ξένισαν», συμπληρώνει σχετικά η συνομιλήτριά μου.
Εκείνη πάντως που δεν εκτίμησε καθόλου τις κινηματογραφικές μεταφορές ήταν η Ράνια Μπουμπουρή, μεταφράστρια, υπεύθυνη εκδόσεων στο diastixo.gr και συγγραφέας παιδικών βιβλίων, αλλά και εσωτερική επιμελήτρια των εκδόσεων Ψυχογιός, την εποχή που πρωτοκυκλοφόρησαν τα βιβλία του Χάρι Πότερ. «Οι ταινίες είναι κατά τη γνώμη μου βαρετές, πολύ φτωχές σε σχέση με τα βιβλία. Ως νέα υπάλληλος των εκδόσεων, διάβασα αρχικά τον δεύτερο τόμο που μόλις είχε κυκλοφορήσει το 1999 και ενθουσιάστηκα. Ημουν λίγο καχύποπτη γιατί ο πρώτος είχε πάει “άπατος” στην Ελλάδα – βασικά ανακαλύψαμε κανονικά τον Χάρι Πότερ με το τρίτο βιβλίο. Στο τέταρτο πια, αυτό που έγινε ήταν πρωτοφανές. Θυμάμαι, π.χ., ότι όλοι οι εσωτερικοί επιμελητές των εκδόσεων ήμασταν “κλεισμένοι” για να μιλήσουμε σε βιβλιοπωλεία», σημειώνει η κ. Μπουμπουρή.
Ο εκδοτικός χαμός
Σύμφωνα με την ίδια, τα επόμενα χρόνια επικράτησε χαμός: «Είχαμε συνεχώς τηλεφωνήματα για ένα σωρό θέματα από παιδιά, τα οποία δεν ρωτούσαν καν τους γονείς τους για να πάρουν. Φοβερή ήταν μια πιτσιρίκα αναγνώστρια από τη Χαλκίδα, η οποία δεν άντεχε να περιμένει τη μετάφραση και αγόραζε τα πρωτότυπα στα αγγλικά. Οταν λοιπόν έβγαινε η ελληνική έκδοση μας έστελνε ολόκληρο γράμμα με παρατηρήσεις σχετικά με την απόδοση συγκεκριμένων όρων κ.τ.λ. Κι εμείς πάντως απαντούσαμε και εξηγούσαμε. Γενικώς τα συγκεκριμένα βιβλία περνούσαν πολλές φορές από τα μάτια μας, ήταν δύσκολο να γίνουν λάθη».
«Μια πιτσιρίκα αναγνώστρια από τη Χαλκίδα, η οποία δεν άντεχε να περιμένει, αγόραζε τα πρωτότυπα. Οταν έβγαινε η ελληνική έκδοση μας έστελνε ολόκληρο γράμμα με παρατηρήσεις», λέει η Ράνια Μπουμπουρή, που εργαζόταν στις εκδόσεις Ψυχογιός.
Οταν τη ρωτάω ποια πιστεύει ότι είναι η μεγαλύτερη γοητεία του μύθου, που κερδίζει ακόμη νέους θαυμαστές, δεν το σκέφτεται πολύ: «Το βασικό είναι ότι όσο προχωρούν τα βιβλία αποκαλύπτεται ένα σχέδιο γεμάτο ανατροπές, όχι μόνον ως προς την πλοκή, αλλά και ως προς τους ίδιους τους χαρακτήρες. Η μάχη του καλού με το κακό είναι, βέβαια, πάντα επίκαιρη. Το ίδιο και τα βασικά υλικά του μύθου: η φιλία, η γενναιότητα, η αποδοχή, αλλά και οι ηθικές επιλογές, που αποκαλύπτουν τελικά και τον χαρακτήρα κάποιου. Μέσα στη διάρκεια των χρόνων δώριζα σταθερά τα βιβλία σε παιδιά που δεν αγαπούσαν την ανάγνωση. Και για τις κόρες μου ήταν από τα αναγνώσματα που τους έμαθαν να μην τρομάζουν από τον όγκο ενός βιβλίου».
