Πενήντα χρόνια παρουσίας στο μουσικό στερέωμα κλείνει η βιολονίστα Ανε-Σοφί Μούτερ. Ο κύριος Γκρι της έχει αφιερώσει κάμποσες Κυριακές. Δεν μπορεί τώρα να μη σταθεί στο γεγονός ότι φέτος η Γερμανίδα βιρτουόζος του βιολιού γιορτάζει με μια συνεργασία με την Αlpha-classics μέσω μιας σειράς που θα έχει την ονομασία ASM Forte Forward και θα είναι αφιερωμένη σε σύγχρονους συνθέτες. Κάθε άλμπουμ σε αυτή τη σειρά θα περιλαμβάνει έργα γραμμένα ειδικά για εκείνη.
Η αρχή γίνεται τώρα με το «East Meets West» με έργα των Αφτάμπ Νταρβισί (γενν. το 1987), Ουνσούκ Τσιν (γενν. το 1961), Γεργκ Βίντμαν (γενν. το 1973) και Τόμας Αντές (γενν. το 1971). Ο πρώτος είναι Δανός περσικής καταγωγής, η δεύτερη Νοτιοκορεάτισσα, ο τρίτος είναι Γερμανός και ο τέταρτος Αγγλος. Εξ ου και ο τίτλος του cd: Η Ανατολή συναντά τη Δύση.
Οχι ότι αποτυπώνεται αυτό έκδηλα στα ηχοχρώματα που διαπερνούν τις συνθέσεις αυτές. Δεν διακρίνονται, θέλω να πω, σχήματα που να μαρτυρούν τρόπους της μουσικής της Μέσης ή της Απω Ανατολής σε αντιδιαστολή (ή και σε συνδυασμό) με τους ήχους ενός Γερμανού κι ενός Αγγλου. Στο βάθος, ο δίσκος είναι η «χαρά» των εγχόρδων και, κυρίως, του σόλο βιολιού. Και εδώ μπαίνει η μαεστρία της Μούτερ.
Ετσι μάλιστα ξεκινά το άλμπουμ: με τη σύνθεση «Likoo» (ο τίτλος παραπέμπει στην αρχαία περσική προφορική ποίηση) για σόλο βιολί του Νταρβισί. Ακολουθεί η «Gran Cadenza» (Μεγάλος αυτοσχεδιασμός) για δύο βιολιά της Νοτιοκορεάτισσας Τσιν. Επεται η «Studie uber Beethoven» (Σπουδή πάνω στον Μπετόβεν), που είναι και το Κουαρτέτο εγχόρδων υπ’ αριθμ. 6, του Γερμανού Βίντμαν, για να κλείσει με ένα κοντσέρτο για βιολί και ορχήστρα, το «Air» (Αρια), φόρος τιμής στον Σιμπέλιους, από τον Βρετανό Αντές (ο οποίος είναι και στο πόντιουμ, διευθύνοντας τη Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου).
Κάποιοι θα ζοριστούν με τους ρυθμούς και τον τόνο αυτών των συνθέσεων. Η άναρχη ατονικότητά τους είναι συχνά βίαιη. Πιο «κοντά μας» είναι αναμφισβήτητα το Κουαρτέτο του Βίντμαν, με τις μπετοβενικής έμπνευσης «γέφυρες», ωστόσο κάθε κομμάτι του δίσκου έχει μια ιδιαίτερη δύναμη – και με το βιολί της η Μούτερ είναι (και) εδώ αξεπέραστη. Οποιος ακούσει τον δίσκο θα πάρει μια καλή γεύση από τη «λόγια» μουσική που γράφεται σήμερα.
ΥΓ.: Ο κύριος Γκρι με υποχρεώνει να κλείσω απότομα την αναφορά μου στη Μούτερ, υπενθυμίζοντάς μου ένα μήνυμα του Π.Ε., τακτικού αναγνώστη της στήλης, ο οποίος, με πολλή ζεστασιά, ζήτησε να είμαστε κάπως πιο διευκρινιστικοί ως προς τους μουσικούς όρους που περνούν από τη στήλη. Αχ, τι να γίνει που ο χώρος εδώ μας περιορίζει. Ας είναι όμως.
Παραπάνω μιλήσαμε για «κουαρτέτο εγχόρδων». Αρχετυπικό σχήμα της μουσικής δωματίου: μουσικά σύνολα που υποτίθεται ότι «χωράνε σε ένα δωμάτιο»: τετράδα οργάνων με δύο βιολιά, βιόλα και βιολοντσέλο. Οταν έχουμε πέντε όργανα έχουμε κουιντέτο, με έξι σεξτέτο κ.ο.κ.
Ο αναγνώστης ρωτάει αν οι γνώσεις σαν κι αυτές θα τον κάνουν να εκτιμήσει περισσότερο τα έργα που μνημονεύονται εδώ. Δεν είμαι σίγουρος· να τα κατανοήσει περισσότερο ναι, ίσως, αλλά η χαρά της μουσικής δεν εξαρτάται από τέτοιες γνώσεις. Ξέρουν όλοι σε τι τονική κλίμακα επάνω είναι γραμμένη η 5η Συμφωνία του Μπετόβεν; Μπα! Και όμως ανατριχιάζουν. Για την Ιστορία, είναι γραμμένη σε ντο ελάσσονα. Τι σημαίνει τώρα αυτό; Θα πούμε λίγα πράγματα προσεχώς για τις μινόρε και τις ματζόρε κλίμακες της δυτικής μουσικής.
