Ενα από τα αξιοσημείωτα έργα του, ο πολυχώρος πολιτισμού Teatro Regional del Biobio, που ανεγέρθηκε στην Κονσεψιόν της Χιλής το 2018, εκπέμπει τη νύχτα ένα ζεστό φως, μέσα από μια ημιδιάφανη πρόσοψη που κάνει το σύνολο να μοιάζει με χάρτινο φαναράκι. Το περίπτερο της βρετανικής γκαλερί Serpentine, που παρουσίασε το 2014 έπειτα από ανάθεση, συνίστατο σε ένα κέλυφος από φάιμπεργκλας, το οποίο επίσης ακτινοβολούσε ελαφρώς και στηριζόταν σε αδρά λαξευμένους λίθους. Και εκείνη η στάση λεωφορείου που σχεδίασε και εγκατέστησε στο Κρούμπαχ της Αυστρίας το 2013, δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα γυάλινο κουτί, με ένα ταβάνι από σκυρόδεμα και με ένα προσαρμοσμένο σπιτάκι για πουλιά.
Ας αφήσουμε όμως καλύτερα την κριτική επιτροπή του περίβλεπτου αρχιτεκτονικού βραβείου Πρίτσκερ να μιλήσει για τον φετινό νικητή του, τον 60χρονο Χιλιανό αρχιτέκτονα Σμιλιάν Ράντιτς: «Μέσα από ένα έργο που τοποθετείται στο σταυροδρόμι της αβεβαιότητας, του πειραματισμού με τα υλικά και της πολιτισμικής μνήμης», αναφέρει το σκεπτικό της επιτροπής για τη βράβευση, «ο Σμιλιάν Ράντιτς προκρίνει την ευθραυστότητα, αντί για κάθε αδικαιολόγητη αξίωση βεβαιότητας. Τα κτίριά του μοιάζουν προσωρινά, ασταθή ή σκόπιμα ανολοκλήρωτα –σχεδόν στο χείλος της εξαφάνισης– ωστόσο προσφέρουν ένα δομημένο, αισιόδοξο και διακριτικά χαρούμενο καταφύγιο, αγκαλιάζοντας την ευαλωτότητα ως εγγενή συνθήκη της βιωμένης εμπειρίας».
Αντιπαράθεση υλικών
Ο Ράντιτς, αναφέρουν τα διεθνή Μέσα, αντιπαραθέτει τεχνητά και φυσικά υλικά με ευφάνταστους τρόπους, που κάνουν τα κτίριά του να μοιάζουν πότε σαν να έχουν αναδυθεί από το γύρω περιβάλλον και άλλοτε σαν να έπεσαν από το Διάστημα και να βρήκαν τη θέση τους στη Γη. Το οινοποιείο Vik Millahue (2013) διακρίνεται από ένα μεγάλο λευκό στέγαστρο που απλώνεται πάνω από το κτίριο σαν φτερούγα, αλλά και από μια πλατεία η οποία καλύπτεται σε μεγάλο μέρος της από τρεχούμενο νερό. Τα έργα του Ράντιτς, αναφέρουν οι New York Times, δεν χαρακτηρίζονται από κάποια επαναλαμβανόμενη αισθητική χειρονομία, ωστόσο τα διαπερνά «μια ταπεινή αίσθηση αρμονίας και μια αδιακόσμητη κομψότητα». Ενίοτε μεταφέρουν και ένα περιβαλλοντικό μήνυμα, όπως το κέντρο παρασταστικών τεχνών NAVE στο Σαντιάγο (2015), όπου ο Ράντιτς ενσωμάτωσε ένα θεατρικό black box σε ένα κατεστραμμένο νεοκλασικό κτίριο, το οποίο ειδάλλως ίσως να έμενε αναξιοποίητο.
Στο Σαντιάγο γεννήθηκε και ο ίδιος (από γονείς κροατικής καταγωγής) και πέρασε ένα πολύ μεγάλο μέρος της παιδικής του ηλικίας ζωγραφίζοντας. Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Ποντιφικό Καθολικό Πανεπιστήμιο της Χιλής, ενώ βρέθηκε με υποτροφία στο Αρχιτεκτονικό Ινστιτούτο της Βενετίας. Ανοιξε το γραφείο του το 1995, το 2017 ίδρυσε την πλατφόρμα διαλόγου και συλλογής αρχείων Fragile Architecture Foundation, ενώ έχει συνυπογράψει και ορισμένα αρχιτεκτονικά πρότζεκτ μαζί με τη σύζυγό του, τη γλύπτρια Μαρσέλα Κορέα.
Το αρχιτεκτονικό βραβείο Πρίτσκερ, το επονομαζόμενο «νομπέλ της αρχιτεκτονικής», ανακοινώθηκε φέτος με καθυστέρηση, λόγω των αποκαλύψεων για τις σχέσεις του Τομ Πρίτσκερ, διευθυντή του ιδρύματος που το απονέμει, με τον καταδικασμένο για σεξουαλικά εγκλήματα Τζέφρι Επσταϊν. Ο Σμιλιάν Ράντιτς είναι ο πέμπτος Λατινοαμερικανός αρχιτέκτονας που λαμβάνει τη σημαντικότερη αρχιτεκτονική διάκριση.
