«Φαντάζεσαι έναν ερημίτη να φτιάχνει αυτά τα έργα ή έναν φυλακισμένο […] Με την ενέργεια της προσευχής φτιάχνονται τα έργα του Νίκου. Αλλά δεν είναι χειροτεχνία. Είναι σπουδαία τέχνη. […] Δεν καταλαβαίνω πώς μπορεί να είναι τόσο λαχταριστό, τόσο απλό και τόσο βαθύ ταυτόχρονα το έργο του. Επίσης, δεν καταλαβαίνω πώς έχοντας όλα αυτά τα χαρακτηριστικά γίνεται να είναι ευχάριστο και στην όψη και στη σκέψη».
Με αυτά τα λόγια περιγράφει ο Δημήτρης Παπαϊωάννου το έργο του Νίκου Αλεξίου, στην εκπομπή της ΕΡΤ «Οι Ελληνες» (2004), η οποία θα προβάλλεται έως τις 28 Μαρτίου, στην γκαλερί Ζουμπουλάκη, στο πλαίσιο της έκθεσης «The end: μία σπουδή στο άπειρο», σε επιμέλεια του Χριστόφορου Μαρίνου.
Δεκαπέντε χρόνια μετά τον θάνατο του καλλιτέχνη, εκτίθεται το πιο γνωστό μέρος του «The end», όπως παρουσιάστηκε στην Μπιενάλε της Βενετίας το 2007 και το οποίο αφορά αποκλειστικά το δάπεδο της Μονής Ιβήρων. Η έκθεση της Αθήνας λειτουργεί ως προοίμιο της μεγάλης αναδρομικής που θα ακολουθήσει τον Μάιο στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Ρεθύμνου, με την τωρινή εκδοχή της να μοιάζει περισσότερο με ένα στάδιο «πειραματικό», αλλά και αναγκαίο. Η δυσκολία παρουσίασης ολόκληρου του «The end» δεν αφορά μόνο την κλίμακα και την ευθραυστότητά του, αλλά και τη φύση του ίδιου του έργου. Μικρά χαρτάκια σε τρίγωνο και κυκλικό σχήμα, διαμορφωμένα να μοιάζουν με κοσμήματα, ρόμβους, πύργους κ.λπ., είναι τοποθετημένα σε τραπέζια μέσα στον εκθεσιακό χώρο – όλα τους αποσπασμένα από την ψηφιακή αποτύπωση του δαπέδου της μονής. Κάθε κομμάτι εκτυπωμένο και κομμένο στο χέρι λειτουργεί αυτόνομα, αλλά ταυτόχρονα παραπέμπει και στο μεγαλύτερο σύνολο που ο θεατής δεν μπορεί να συλλάβει ποτέ πλήρως. Ο λόγος είναι ότι πίσω από την κεντρική εγκατάσταση προβάλλεται ένα αέναο ψηφιακό βίντεο που κινείται αργά, φωτίζοντας το «χάρτινο υφαντό», το οποίο κρέμεται από το ταβάνι, μεταβάλλοντας διαρκώς τη μορφή του και κάνοντάς το να «αναπνέει».
Αυτό που στην ουσία διακρίνεται κοιτάζοντάς το, είναι το μωσαϊκό δάπεδο της Μονής Ιβήρων, του Αγίου Ορους, στην οποία ο καλλιτέχνης πηγαινοερχόταν για δύο χρόνια. Το συγκεκριμένο μοτίβο έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση όχι μόνο του «The end», αλλά και του υπόλοιπου έργου του Αλεξίου, καθώς εμφανίζεται με διαφορετικές μορφές και σε άλλες σειρές έργων, όπως για παράδειγμα ζωγραφισμένο πάνω σε χαρτί τουαλέτας, υλικό με το οποίο επίσης δούλεψε.
Η έκθεση, παρ’ όλα αυτά, δεν εγκλωβίζεται στο ίδιο το «κρεμαστό» και ψηφιακό έργο, αλλά ανοίγει τον ορίζοντα και μας συστήνει τον Αλεξίου με τρόπο άμεσο και πιο προσωπικό. Αυτό επιτυγχάνεται μέσα από μία σειρά πολαρόιντ εικόνων, οι οποίες είχαν παρουσιαστεί στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης το 2007, μαζί με την υπόλοιπη εγκατάσταση. Οι φωτογραφίες αυτές τραβήχτηκαν κατά τη διάρκεια της παραμονής του καλλιτέχνη στο Αγιον Oρος και αποκαλύπτουν κάτι πέρα από τον σχολαστικό δημιουργό των μεγάλων εγκαταστάσεων και κατασκευών. Στις πολαρόιντ βλέπουμε τον αύλειο χώρο της μονής, τη θάλασσα, τις αυλές, αλλά και εσωτερικούς χώρους με το λιγοστό φως. Ανάμεσα στις εικόνες ξεχωρίζουν τα μαγειρικά σκεύη των μοναχών, αλλά και η θέα μέσα από τα παράθυρα της μονής.
«The end: Μία σπουδή στο άπειρο», στην γκαλερί Ζουμπουλάκη έως 28/3.
