Οταν το 2021 ο Σπύρος Ζήσης και ο Παναγιώτης Σικλαφίδης αποφάσισαν να ανοίξουν την κάμερα του κινητού τους, να καταγράψουν και να ανεβάσουν στα social media τα ρεμπέτικα που έπαιζαν στα στενά της Σύρου, στην αυτοσχέδια περιοδεία τους στα νησιά των Κυκλάδων, δεν φαντάζονταν τι θα ακολουθήσει. Τα βίντεο των Γιαγκίνηδων, όπως λέγεται το μουσικό ντουέτο, άρχισαν να μοιράζονται με εκθετικούς ρυθμούς και στις αρχές του επόμενου έτους, ένα βίντεο που έπαιζαν τον «Κουταλιανό» με τον Λευκό Πύργο στο φόντο, κατάφερε να αγγίξει οργανικά τις 60.000 προβολές.
Οι Γιαγκίνηδες μόλις είχαν πετύχει το πρώτο τους «viral». Δεν το πολυπίστευαν, νόμιζαν πως είχε συμβεί κατά λάθος. Σήμερα, μερικά χρόνια και δεκάδες ρεμπέτικες διασκευές μετά, οι Γιαγκίνηδες μετρούν σχεδόν 82.000 ακολούθους στο Instagram, 1,2 εκατομμύρια likes στο TikTok, επιτυχημένες συναυλίες και μία συνεργασία με τη Minos EMI, στην οποία και πέρυσι κυκλοφόρησαν τη συλλογή «Πάρτι με τους Γιαγκίνηδες».
Δεν αποτελούν την εξαίρεση αλλά ένα νέο είδος ανερχόμενου κανόνα στα μουσικά πράγματα: είναι κι αυτοί, όπως πολλοί ακόμα στη γενιά τους, μουσικοί που συστήθηκαν στο κοινό μέσα από τα social media. Στην εποχή που η προσοχή μας διαρκεί όσο ένα reel, είναι το TikTok και το Instagram τα νέα τερέν της μουσικής όπου «παίζεται το παιχνίδι»; Ή τα εν λόγω κανάλια παραμένουν απλά ένα ακόμα επικουρικό εργαλείο στα χέρια των νέων μουσικών που έχουν βρει έτσι τον τρόπο να δημιουργούν και να εκφράζονται διατηρώντας σε μεγάλο βαθμό τη δύναμη αυτού που κάνουν στα χέρια τους; Και τελικά, πίσω από όλα αυτά ελλοχεύει ο κίνδυνος να γίνουν δέσμιοι αλγοριθμικών εξισώσεων σαν άλλοι «one hit wonders» του σήμερα;
Υπάρχει μια άγνοια κινδύνου μπολιασμένη με το άγχος του επόμενου βήματος πίσω από ένα κομμάτι μουσικής που βουτά στον χαοτικό ωκεανό του Ιντερνετ και καταφέρνει να αναδυθεί στην επιφάνειά του. «Η αλήθεια είναι πως κατευθείαν σκεφτήκαμε ότι αφού πήγε καλά, έπρεπε να συνεχίσουμε να “ταΐζουμε” τον αλγόριθμο», παραδέχεται ο Σπύρος Ζήσης για την πρώτη ανέλπιστη ινσταγκραμική αναγνώριση των Γιαγκίνηδων. Το ντουέτο πήγαινε και λίγο στα τυφλά, «δεν είχαμε ιδέα πού μπορεί να φτάσει όλο αυτό, απλά συνεχίσαμε να ανεβάζουμε βιντεάκια και να μαθαίνουμε ταυτόχρονα μέσα από αυτή τη διαδικασία πώς λειτουργούν τα social» – και μαζί να εξελίσσονται και μουσικά.
Μουσικός στο μπαλκόνι
«Ο αλγόριθμος μία σε θέλει, μία σε αφήνει», θα πει από την πλευρά του και ο Βασίλης Παπαζώτος, που όταν δεν ασκεί την ειδικότητά του ως οφθαλμίατρος, γράφει κομμάτια και κάνει διασκευές στο μπαλκόνι του ως Papazó. Την περίοδο της καραντίνας, που σχεδόν όλες οι μορφές έκφρασης και εξωστρέφειας κατέληγαν σε μια οθόνη, ο μουσικός άρχισε να ανεβάζει κάθε Κυριακή ένα νέο κομμάτι του στο Instagram, εποχές που ακόμη η πλατφόρμα «δεν προωθούσε τα reels σε νέους ακολούθους, είχες μια απήχηση εσωτερικής κατανάλωσης». Η συνέπεια είναι η λέξη-κλειδί για τον Papazó, που του επέτρεψε να γίνει αναγνωρίσιμος, με τις «Music Sundays», αλλά κυρίως από το πρότζεκτ «Μουσικό Μπαλκόνι», που ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια, κάνοντας διασκευές στο μπαλκόνι του με διάφορους άλλους μουσικούς – μόνο πέρυσι είχε 20 εκατομμύρια προβολές στο TikTok με λιγότερο από 40 βίντεο. Και αυτό γιατί δημιουργεί μια περιοδική σχέση με το κοινό του που ξέρει πότε να περιμένει από αυτόν καινούργιο υλικό.
«Είμαστε σε μια νέα εποχή τού τι σημαίνει μουσικός, γιατί αυτός που κάνει μουσική πλέον είναι και δημιουργός περιεχομένου», θα πει ο Papazó. Κοινώς, ο νεαρός μουσικός όχι μόνο γράφει/διασκευάζει κομμάτια, αλλά σκηνοθετεί τα βίντεο και χειρίζεται την επικοινωνία με τους μουσικούς που θα τον συνοδεύσουν κάθε φορά στο «Μπαλκόνι». Οπως αναφέρει χαρακτηριστικά, τον τελευταίο χρόνο δούλευε κάθε μέρα για τη μουσική και πήγε διακοπές μόνο τρεις μέρες. Και ενώ η λογική του deadline που έβαλε ο ίδιος στον εαυτό του, τον έχει βοηθήσει να είναι παραγωγικός, στο τέλος της ημέρας, τα social media δεν είναι αυτοσκοπός, αντίστοιχα ούτε και το κυνήγι της επιτυχίας: «Τα social έχουν τον εθισμό της ντοπαμίνης, όλα μετριούνται και όλο αυτό σε εγκλωβίζει. Στην τελική, είναι απλά ένα βιντεάκι που κάποιος προσπερνάει. Μερικές φορές δίνουμε μεγαλύτερη διάσταση στα πράγματα», θα πει, αποδομώντας και λίγο την κατάσταση. Αν αναλογιστούμε πως στο Spotify, ο Papazó μετράει πάνω από 150.000 μηνιαίους ακροατές, τα κοινωνικά δίκτυα δικαιωματικά δεν χρειάζεται να είναι τα μόνα που αξίζει να τον απασχολούν.
Ρίμες της καραντίνας
Αν, πάλι, τα σωστά εργαλεία δεν είχαν φτάσει στα χέρια της την κατάλληλη στιγμή, ίσως η Ακριβή Ερκέκογλου να μην είχε φτάσει αντίστοιχα στα αυτιά μας με τις ρίμες που γράφει ως Expe. «Για μένα η καραντίνα ήταν το δώρο μου, που ακριβώς λόγω των συνθηκών, το να κυκλοφορήσω τη μουσική μου στα online Μέσα, ήταν η μοναδική οδός, αλλά χωρίς σκέψη ή πλάνο με βαρύτητα», θα πει ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα ονόματα του ανεξάρτητου χιπ χοπ στην Ελλάδα.
«Είμαστε σε μια νέα εποχή τού τι σημαίνει μουσικός, γιατί αυτός που κάνει μουσική πλέον είναι και δημιουργός περιεχομένου», επισημαίνει ο Papazó, κατά κόσμον Βασίλης Παπαζώτος.
Χωρίς τυμπανοκρουσίες και με μια σταθερή παρουσία online, η Expe παραμένει μια DIY («do-it-yourself», δηλαδή) καλλιτέχνις. Υπογραμμίζει ωστόσο πως κάτι που ξεκινάει «αθώα» είναι πολύ εύκολο να καταλήξει αλλιώς: «Πιστεύω πως υπάρχει ένα ταβάνι αν δεν σε αφορά να προστατεύεις την αξία του DIY. Συνήθως όσοι ξεκινάνε έτσι, τους παίρνουν μετά οι εμπορικοί παράγοντες, οπότε στο τέλος της ημέρας, δεν ξέρω πόσοι DIY καλλιτέχνες με αυτή την κουλτούρα έχουν επωφεληθεί σε διάρκεια χρόνου μόνο από τις πλατφόρμες», θα σχολιάσει. Η αλήθεια είναι πως αντίστοιχα, ενώ είχε προτάσεις από όλες τις μεγάλες εταιρείες και έχει κάνει επιμέρους συνεργασίες για τη διαχείριση κάποιων κομματιών του, και ο Papazó είναι άτεγκτος ως προς αυτό: «Δούλευα δύο χρόνια χωρίς να πάρω ρεπό από τον εαυτό μου και δεν δέχομαι να καπηλευτεί κάποιος άλλος το μεγαλύτερο μερίδιο της δουλειάς μου».
Οσο βέβαια ο κόσμος του Ιντερνετ ψάχνει ποια θα είναι η επόμενη τάση που θα δαφνοστεφανώσει, άλλο τόσο «περιμένει στη γωνία» για να διοχετεύσει τοξικότητα προς πάσα κατεύθυνση. Η Expe ένιωθε θωρακισμένη προς κακεντρεχή ιντερνετικά σχόλια για την εμφάνισή της ή την επάρκειά της ως ράπερ. «Αυτό που μου έκρουσε τον κώδωνα κινδύνου όμως ήταν απειλές προς τη σωματική μου ακεραιότητα επειδή μπορεί κάποιος να μη συμφωνούσε με αυτά που λέω στα κομμάτια μου. Σε αυτού του είδους την επίθεση είμαι κάθετη, διότι δεν ξέρεις ποτέ τι γίνεται. Εγω παίζω τα λάιβ μου, δεν έχω προστασία. Και φυσικά είμαι γυναίκα, που δυστυχώς με κάνει πολύ πιο εύκολο στόχο».
Πίσω όμως από όλα αυτά υπάρχει η πραγματική, τρισδιάστατη ζωή, που πάντα επιφυλάσσει τις εκπλήξεις της. Η Expe έχει ξαφνιαστεί ευχάριστα όσες φορές έχει τύχει να τη γνωρίσουν χιπ χοπ ακροατές που είναι γονείς μαθητών της (εργάζεται ως μουσικοπαιδαγωγός προσχολικής ηλικίας). «Εκεί καταλαβαίνεις πως η κουλτούρα του χιπ χοπ είναι τρόπος ζωής που δεν φεύγει με τα χρόνια», θα πει με ικανοποίηση.
Ο Papazó μπορεί να μην ένιωσε τόσο άνετα όταν τηλεοπτικό κανάλι τον περίμενε για δηλώσεις μετά το πέρας της βάρδιάς του σε νοσοκομείο για να αποσπάσει κάποιες δηλώσεις του (για να μην ψέγουμε μόνο το Ιντερνετ για όλα τα δεινά). Βέβαια, όταν είδε όλη αυτή τη σοσιαλμιντιακή αναγνωρισιμότητα να μεταφράζεται σε 3.500 ανθρώπους που έδωσαν το «παρών» στη συναυλία που έκανε στην πλατεία Δεξαμενής για να γιορτάσει τον ένα χρόνο «Μουσικό Μπαλκόνι», ήταν που «συνειδητοποίησα πραγματικά όλη αυτή την απήχηση. Γιατί είναι διαφορετικό να δεις 10.000 likes και άλλο να δεις τον κόσμο από κάτω να τραγουδάει».
Τα άλμπουμ είναι παντοτινά
Ομοίως, δεν χρειάζεται να ανησυχούμε για το αν «οι μουσικοί του TikTok» γυρνούν την πλάτη στη δισκογραφία και την τέχνη του δίσκου. Επιβεβαιώνουν το αντίθετο και οι μικρότεροι «της παρέας», οι Γιαγκίνηδες: «Η μουσική στη μορφή δισκογραφίας θα υπάρχει και θα την ακούμε για πάντα. Το να βγάλεις ένα άλμπουμ ενώ είσαι viral στα social είναι το επόμενο βήμα, που θα σε κάνει να εξελιχθείς και να αφήσεις το δικό σου στίγμα. Γιατί, καλό είναι το viral, αλλά πόσο διαρκεί; Μια βδομάδα, δέκα μέρες; Η δισκογραφία όμως μένει εκεί για πάντα».
«Kαλό είναι το viral, αλλά πόσο διαρκεί; Μια βδομάδα, δέκα μέρες;», σχολιάζουν οι Γιαγκίνηδες και σημειώνουν πως «το να βγάλεις ένα άλμπουμ είναι το επόμενο βήμα, που θα σε κάνει να εξελιχθείς».
