Ενα από τα πιο ατμοσφαιρικά και πολλαπλώς ενδιαφέροντα κομμάτια της οδού Σόλωνος, στο κέντρο της Αθήνας, θα μπορούσε να πει κανείς ότι αρχίζει από τον αριθμό 120, στη συμβολή με την Εμμανουήλ Μπενάκη. Εκεί βρίσκουμε την προπολεμική μοντερνιστική πολυκατοικία Τσουκαλά με στοιχεία αισθητικής της αρ ντεκό, σχεδιασμένη το 1934 από τον Αλέξανδρο Μεταξά. Η Σόλωνος ώς περίπου την απόληξή της στην οδό Μπόταση και τη δεξιά στροφή προς το Πολυτεχνείο παραθέτει ελκυστική πυκνότητα αρχιτεκτονικών ρυθμών, διακοπτόμενη, φυσικά, από μεταγενέστερα κτίρια υποδεέστερης ποιοτικής στάθμης. Υπάρχει, δε, μια ενότητα ωραίων κτιρίων, της περιόδου 1890-1938, που εκτείνεται ώς τη συμβολή της Σόλωνος με τη Θεμιστοκλέους. Από τον αριθμό 124, όπου βρίσκεται το κουκλίστικο κτίριο των εκδόσεων Αγκυρα, ώς την επόμενη γωνία βλέπουμε με ιδιαίτερη ικανοποίηση τη γειτνίαση του νεοκλασικισμού, του εκλεκτικισμού και του προπολεμικού μοντερνισμού.
Ολα αυτά υπήρξαν, φυσικά, η συνήθης ταυτότητα πάμπολλων αθηναϊκών δρόμων πριν από μερικές δεκαετίες. Μια παλιά φωτογραφία πυροδοτεί αυτές τις σκέψεις που προηγήθηκαν για την οδό Σόλωνος. Μια φωτογραφία του καθημερινού ρεπορτάζ από τους αθηναϊκούς δρόμους δημοσιευμένη το 1978 σε αυτήν εδώ την εφημερίδα. Ηταν μια κειμενολεζάντα της «Καθημερινής», γραμμένη πριν από 48 χρόνια, με τίτλο «Μια ωραία αθηναϊκή πόρτα». Η πόρτα αυτή βρισκόταν στη Σόλωνος 136, λίγο μετά τη γωνία με την οδό Θεμιστοκλέους.
Το πνεύμα εκείνου του δημοσιεύματος ήθελε να αναδείξει την εγκαταλελειμμένη ομορφιά του νεοκλασικού σπιτιού, που ήταν τότε έρημο και σφραγισμένο. Ηταν η εποχή που εκδήλωνε αυξανόμενο ενδιαφέρον για την ιστορική ταυτότητα της Αθήνας, καθώς η πρωτεύουσα είχε κατρακυλήσει αισθητικά και περιβαλλοντικά. Το ζήτημα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης απασχολούσε πολύ, όπως και η κίνηση στους κεντρικούς δρόμους, η συνεχιζόμενη καταστροφή της νεοκλασικής πόλης, η ασφυξία με τις πολλές πολυκατοικίες, η παρακμή της Πλάκας, η διάβρωση στα γλυπτά της Ακρόπολης, τα λατομεία, ο Σαρωνικός…Η φωτογραφία του 1978 δεν είχε προφανώς ακτιβιστικό χαρακτήρα, αν και εμμέσως έθετε το ζήτημα της σχολάζουσας πόλης, της πόλης εκείνης που συρρικνώνεται προς όφελος μιας αναδυόμενης πόλης με διαφορετικές ιεραρχήσεις. Το σπίτι εκείνο της φωτογραφίας εντέλει κατεδαφίστηκε λίγο μετά και στη θέση του ανεγέρθηκε ένα κτίριο γραφείων, απλή, λειτουργική αισθητική χωρίς καμία φιλοδοξία ή πρόθεση να συμβάλει θετικά στο αφήγημα της Αθήνας.
Περνώντας πρόσφατα από τη Σόλωνος 136 με σκοπό να φωτογραφίσω το ίδιο σημείο, διαπίστωσα την κακή κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει το κτίριο γραφείων που χτίστηκε στη θέση του παλαιού νεοκλασικού (πιθανότατα του 19ου αιώνα). Προφανώς δεν έχει ποτέ συντηρηθεί και ένα μέρος της μάσκας από αλουμίνιο έχει αποκολληθεί και αποκαλύπτει την εσωτερική τοιχοποιία. Η σύγκριση του τότε και του τώρα πολλά έχει να πει για την κακομεταχείριση αυτής της πόλης και μάλιστα σε σημεία κεντρικά, όπως είναι αυτό το σημείο της οδού Σόλωνος, με βαθύτατες ιστορικές ρίζες πλησίον του Πολυτεχνείου και της πλατείας Κάνιγγος. Το σύνολο άλλωστε της περιοχής εμφανίζει αυτήν την εικόνα της αποσάθρωσης.
Αγνωστο τι μπορεί να απέγιναν τα μαρμάρινα φουρούσια, η «ωραία αθηναϊκή πόρτα» του τίτλου του παλιού δημοσιεύματος και τα λοιπά υλικά της κατεδάφισης… μια περίπτωση από τις πολλές, ενδεικτική του μετασχηματισμού της Αθήνας σε αυτό που είναι τώρα.
