Η Ακαδημία Αθηνών άλλαξε τον κανονισμό λειτουργίας της το 2024 με νόμο επί υπουργίας Κυριάκου Πιερρακάκη. Συνέβη 98 χρόνια μετά την ίδρυσή της και 95 από τη θέσπιση του κανονισμού λειτουργίας της. Ενας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους ο εκσυγχρονισμός δεν αποφασίσθηκε νωρίτερα ήταν ότι ο οργανισμός αλλάζει μόνο με νόμο. Μα, στον θεσμικό τρόπο είναι το πρόβλημα, όταν η πολιτική βούληση υπάρχει; Οχι, υποκρύπτεται κάτι βαθύτερο. Οι ακαδημαϊκοί απέφευγαν να «εκθέσουν» τα εσωτερικά τους στο φως μιας κοινοβουλευτικής συζήτησης. Και η εσωστρέφεια δεν αφορά μόνο τα «μυστικά» της Ακαδημίας. Μάλλον έχει «νοτίσει» το κτίριο της Ακαδημίας Αθηνών, η οποία φέτος κλείνει τα 100 χρόνια ζωής. Ενας μικρόκοσμος –αριθμεί 65 μέλη – προσωπικότητες τιμημένες από την ελληνική πολιτεία–, που διακρίνεται σε μπλοκ –το συντηρητικό και το φιλελεύθερο–, κατά καιρούς σπαράσσεται από κόντρες με ίντριγκα και παρασκήνιο, και επιβεβαιώνεται μέσα από ημερίδες και ομιλίες ουσιαστικά κλειστές.
Ετσι, η πρόσφατη σύσταση ενός νέου οργανισμού από την Ακαδημία Αθηνών, του Διεθνούς Κοινού των Ακαδημιών, το οποίο μέχρι στιγμής αριθμεί μέλη από 38 Ακαδημίες του κόσμου, έχει ιστορικό αλλά και συμβολικό χαρακτήρα. Αποφασίστηκε στο πλαίσιο της προώθησης της εξωστρέφειάς της και το πρώτο βήμα έγινε με την οργάνωση ενός διεθνούς συμποσίου στην Αθήνα.
Η εξωστρέφεια, ωστόσο, δεν επιτυγχάνεται μόνο με ένα συνέδριο, στο οποίο αναπαράγονται απόψεις των σοφών ακαδημαϊκών. Χρειάζεται και αυτό, αλλά όχι μόνον.
Εχουν, λοιπόν, αξία τα όσα είπε στην «Κ», συμμετέχοντας στο συμπόσιο, ο πρόεδρος της Βασιλικής Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Καλών Τεχνών του Βελγίου, Ντιντιέ Βιβιέ. «Οι Ακαδημίες ενδιαφέρονται, όλο και περισσότερο, να επικοινωνήσουν την επιστήμη σε ένα ευρύτερο κοινό. Εμείς στο Βέλγιο, έχουμε τη Νεαρή Ακαδημία. Σε αυτήν μετέχουν επιστήμονες κάτω των 40 ετών· είναι ακαδημαϊκοί για πέντε χρόνια. Ετσι, υπάρχουν νέοι επιστήμονες που “ζυμώνονται” με την πείρα και το επιστημονικό μέγεθος των ακαδημαϊκών. Επίσης, εκδίδουμε μικρά, εύληπτα βιβλία με επιστημονικά θέματα. Aκόμη και παιδιά 10-15 ετών μπορούν να τα διαβάσουν. Επίσης, η Ακαδημία της Αυστραλίας εκδίδει κόμικς. Από τα μεγάλα ζητούμενα των επιστημόνων και των Ακαδημιών είναι να αυξήσουμε την επιστημονική περιέργεια της κοινωνίας, ώστε να μπορεί να υπερασπίζεται την επιστήμη κόντρα στα fake news».
Θα καταφέρει η Ακαδημία Αθηνών –ένα Σώμα συντηρητικό, εσωστρεφές και «ελιτίστικο», που λειτουργεί με «ταχύτητες παγετώνα», όπως λένε μέλη της– να ανοιχθεί στον κόσμο και όχι μόνο στους «υψηλούς» προσκεκλημένους της;
