Ενα βίντεο τεχνητής νοημοσύνης 15 δευτερολέπτων, που δείχνει τον Τομ Κρουζ και τον Μπραντ Πιτ να μάχονται σε μια ταράτσα, έγινε viral μόλις κυκλοφόρησε, στις αρχές Φεβρουαρίου. Δημιουργήθηκε στην πλατφόρμα AI της ByteDance, και συγκέντρωσε εκατομμύρια προβολές μέσα σε λίγες ώρες, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις σε όλο το Χόλιγουντ.
Το συνδικάτο των ηθοποιών ανέφερε ότι ανάλογα εργαλεία απειλούν την καριέρα των επαγγελματιών της βιομηχανίας του σινεμά, ο σεναριογράφος Ρετ Ρις προειδοποίησε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί στο μέλλον να επιτρέπει σε έναν μόνο άνθρωπο να δημιουργεί περιεχόμενο ισάξιο με παραγωγές μεγάλου στούντιο και διατυπώθηκαν εκ νέου ανησυχίες για τα πνευματικά δικαιώματα και τη βιωσιμότητα των δημιουργών σε αυτό που λέμε δημιουργική βιομηχανία.
Εως το 2028, η ΑΙ αναμένεται να μειώσει τα έσοδα κατά 24% για τους δημιουργούς μουσικής και 21% για τους δημιουργούς οπτικοακουστικών έργων, σύμφωνα με έκθεση της UNESCO.
Το βίντεο είναι τόσο ρεαλιστικό ώστε πολλοί δυσκολεύτηκαν να καταλάβουν αν πρόκειται για πραγματικά πλάνα ή για ψηφιακή δημιουργία.
Ευρύτερη τάση
Η υπόθεση αυτή αναδεικνύει μια ευρύτερη τάση που καταγράφει η UNESCO στην πρόσφατη έκθεσή της με τίτλο «Αναδιαμόρφωση πολιτικών για τη δημιουργικότητα». Η παγκόσμια έκθεση της UNESCO με δεδομένα από περισσότερες από 120 χώρες, ζητά επείγουσα στήριξη για καλλιτέχνες και επαγγελματίες του πολιτισμού, καθώς η ψηφιακή μετάβαση και η τεχνητή νοημοσύνη αναδιαμορφώνουν τον χώρο. Οπως δήλωσε ο γενικός διευθυντής Χαλίντ ελ‑Ενάνι, «οι ψηφιακοί μετασχηματισμοί αναδιαμορφώνουν τις δημιουργικές βιομηχανίες, θέτοντας υπό πίεση τα εισοδήματα και τα δικαιώματα των δημιουργών».
Η έκθεση καταγράφει αντιφάσεις: η ψηφιοποίηση έχει αυξήσει τα ψηφιακά έσοδα σε ποσοστό 35% του εισοδήματος των δημιουργών (από 17% το 2018), αλλά η συγκέντρωση στις πλατφόρμες streaming και τα αδιαφανή αλγοριθμικά συστήματα περιθωριοποιούν τους λιγότερο γνωστούς δημιουργούς.
Τα νέα δεν είναι καλά για τους δημιουργούς. Η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται έως το 2028 να μειώσει τα έσοδα κατά 24% για τους δημιουργούς μουσικής και 21% για τους δημιουργούς οπτικοακουστικών έργων, ενώ το ψηφιακό χάσμα παραμένει βαθύ: βασικές ψηφιακές δεξιότητες διαθέτει το 67% των πολιτών στις ανεπτυγμένες χώρες, έναντι μόλις 28% στις αναπτυσσόμενες. Παράλληλα, η καλλιτεχνική ελευθερία απειλείται: μόλις το 61% των χωρών διαθέτει ανεξάρτητους μηχανισμούς παρακολούθησης και μόνο το 37% προστατεύει καλλιτέχνες σε κίνδυνο.
Η πρόοδος ως προς την ισότητα των φύλων παραμένει άνιση, σύμφωνα με την έρευνα. Η γυναικεία ηγεσία σε εθνικά πολιτιστικά ιδρύματα αυξήθηκε από 31% το 2017 σε 46% το 2024, ωστόσο οι γυναίκες καταλαμβάνουν το 64% των ηγετικών θέσεων στις ανεπτυγμένες χώρες, έναντι μόλις 30% στις αναπτυσσόμενες. Το υφιστάμενο πολιτικό πλαίσιο, σημειώνεται, συχνά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις γυναίκες κυρίως ως καταναλώτριες πολιτισμού και όχι ως δημιουργούς και επικεφαλής.
Η UNESCO προειδοποιεί ότι η προστασία της ποικιλομορφίας των πολιτιστικών εκφράσεων δεν μπορεί να περιορίζεται στα εθνικά υπουργεία πολιτισμού. Απαιτείται επιρροή στις στρατηγικές για ΑΙ και δεδομένα (data), σε διεθνείς εμπορικές συμφωνίες και σε συστήματα κοινωνικής προστασίας προσαρμοσμένα στις ιδιαιτερότητες της καλλιτεχνικής εργασίας.
