Στις 28 Ιανουαρίου, επιστρέφοντας για μία ακόμη φορά στην Αθήνα, η Ορχήστρα Εγχόρδων του Φεστιβάλ της Λουκέρνης εμφανίστηκε στην αίθουσα «Χρήστος Δ. Λαμπράκης» με τον γερμανικής καταγωγής Αμερικανό βιολονίστα Aουγκουστιν Χάντελιχ. Oπως πάντα, το σύνολο συντόνιζε ο έμπειρος εξάρχων του, Ντάνιελ Ντοντς.
Το πρόγραμμα ξεκίνησε με τη «Σερενάτα για έγχορδα» σε μι ελάσσονα, έργο 20, του Eλγκαρ, η οποία στάθηκε αφορμή για να απολαύσει κανείς και πάλι την εξαιρετική ποιότητα του συνόλου, τον άριστο συντονισμό των μουσικών και τον εντυπωσιακά ομοιογενή και πλούσιο ήχο τους.
Ακολούθησε το δημοφιλές Κοντσέρτο για βιολί του Μέντελσον. Από την πρώτη στιγμή ξεχώρισε ο ήχος του Χάντελιχ, ομοιογενής και ωραίος, δίχως αιχμές ή οξύτητα ακόμη και στις δεξιοτεχνικές παραγράφους ή στις πιο ψηλές νότες. Η προφανής εξοικείωση του βιολονίστα με το έργο τού επέτρεψε να κινηθεί με μεγάλη άνεση και να εκφραστεί με ελευθερία. Η διαμόρφωση των ενοτήτων αναδείκνυε τη μουσική σκέψη του συνθέτη και ο σχηματισμός των φράσεων έδινε περαιτέρω πλαστικότητα στη μουσική. Ιδιαίτερα ποιητική υπήρξε η ερμηνεία του αργού δεύτερου μέρους, ενώ στο τελευταίο ο Χάντελιχ ανταποκρίθηκε με δεξιοτεχνία και ελαφράδα, χωρίς ο ήχος να χάνει τον όγκο του.
Η βραδιά ολοκληρώθηκε με ένα ακόμη αγαπητό έργο, τη Συμφωνία «του Διός» του Μότσαρτ. Η ορχήστρα απέδειξε και πάλι ότι μόνη, χωρίς την καθοδήγηση αρχιμουσικού, είναι απολύτως ικανή όχι απλώς να παίξει ένα έργο με σημαντικές απαιτήσεις, αλλά να αναδείξει τις αρετές του μέσα από μια ερμηνεία που σέβεται τη γραφή και την αισθητική της μουσικής. Eτσι, με μεγαλοπρέπεια, δύναμη και επισημότητα αποδόθηκε το πρώτο μέρος, ενώ στο δεύτερο ξεχώρισαν τα τσέλα για τον ήχο, όπως και την πλαστικότητα της ερμηνείας τους. Eντονες εναλλαγές δυναμικής χαρακτήρισαν την απόδοση του τρίτου μέρους, ενώ με σβελτάδα και εορταστικό τόνο δόθηκε το τελευταίο.
Ερωτήματα
Δύο βραδιές αργότερα, στις 30 Ιανουαρίου, το πρόγραμμα της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών στην ίδια αίθουσα δεν θα μπορούσε να διαφέρει περισσότερο. Η συναυλία ήταν αφιερωμένη στα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Πιερ Μπουλέζ, ο οποίος υπήρξε κεντρική όσο και γεμάτη αντιφάσεις μορφή της μεταπολεμικής μουσικής πρωτοπορίας. Δήλωνε ότι συνθέτες οι οποίοι δεν έχουν εξοικειωθεί με τη μουσική γλώσσα του Σένμπεργκ είναι «άχρηστοι», ενώ αφού πέθανε ο πατριάρχης της λεγόμενης «Δεύτερης Σχολής της Βιέννης», τον αποδόμησε χωρίς αιδώ. Κήρυττε ότι τα λυρικά θέατρα, ως ναοί της αστικής κουλτούρας, θα έπρεπε να ανατιναχθούν και την ίδια στιγμή διηύθυνε στους μεγαλοπρεπέστερους «ναούς», σε Παρίσι και Μπάιροϊτ. Οι πέντε «Σημειώσεις» («Notations») του, που ακούστηκαν από την Κρατική, δεν ξεφεύγουν από τον κανόνα: για τις μινιμαλιστικές αυτές συνθέσεις, το πολύ τρίλεπτες, ο Μπουλέζ επιστρατεύει ορχήστρα μεγαλύτερη των 110 μουσικών, ξεπερνώντας κατά πολύ τους Βάγκνερ και Ρίχαρντ Στράους.
Βασικό αξίωμα των συνθετών της «Δεύτερης Σχολής της Βιέννης» υπήρξε ότι η μουσική δεν εκφράζει τίποτε πέρα από τον εαυτό της. Τι ειρωνεία, που ορισμένα από τα διασημότερα έργα τους οφείλουν την ύπαρξή τους στο ακριβώς αντίθετο, δηλαδή στα συναισθήματα που ένα γεγονός ενέπνευσε στους εκάστοτε συνθέτες. Στα όρια της προγραμματικής μουσικής φτάνει ο Βέμπερν στα εμβληματικά «Eξι κομμάτια για ορχήστρα», έργο 6, γραμμένα υπό το πένθος για τον θάνατο της μητέρας του, όπως και ο Μπεργκ στο διάσημο Κοντσέρτο για βιολί «στη μνήμη ενός αγγέλου», γραμμένο για τη Μανόν Γκρόπιους, το οποίο ερμήνευσε με λυρισμό και ευαισθησία ο Ιόνιαν Ηλίας Καντέσα. Δυστυχώς, η Κρατική, υπό τη μουσική διεύθυνση του Στέφανου Τσιαλή, συχνά έπαιζε αρκετά δυνατά και κάλυπτε τον σολίστα. Oπως, επίσης, της έλειπε η πλαστικότητα, που θα αναδείκνυε καλύτερα το αισθησιακό «Απομεσήμερο ενός φαύνου» του Ντεμπισί. Μια συναυλία που άφησε πολλά ερωτήματα.
