Εκπληξη και μάλιστα τετραπλή αποτελεί το Μεγάλο Βραβείο Γραμμάτων 2025, που ανακοινώθηκε χθες από το υπουργείο Πολιτισμού: το βραβείο απονέμεται «εξ ολοκλήρου, ισότιμα και από κοινού» στους νεοελληνιστές Βιντσέντζο Ρότολο, Ζακ Μπουσάρ, Ρόντρικ Μπήτον και Μόσχο Μορφακίδη-Φυλακτό, για τη συνολική προσφορά τους στα γράμματα. Σύμφωνα με ενημέρωση της «Κ», είναι η πρώτη φορά που το περίβλεπτο βραβείο (όπως πιθανότατα και οποιοδήποτε άλλο) έχει τέσσερις αποδέκτες, ενώ πρωτιά συνιστά και η απονομή του στον κλάδο των νεοελληνιστών, μια εξέλιξη που έρχεται λίγες ημέρες μετά τον πρώτο εορτασμό της 9ης Φεβρουαρίου ως Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας από την UNESCO.
Από τα υπόλοιπα Κρατικά Λογοτεχνικά Βραβεία 2025 (εκδόσεις 2024) που ανακοινώθηκαν χθες, αναφέρουμε το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος, που απονέμεται ομόφωνα στον Μίνω Ευσταθιάδη για το έργο «Σου γράφω από την κοιλιά του κτήνους» (εκδ. Μεταίχμιο), καθώς και το βραβείο Διηγήματος-Νουβέλας, που απονέμεται κατά πλειοψηφία στη Μαρία Μαμαλίγκα για το «Μερκάντο» (εκδ. Εστία). Το βραβείο Ποίησης απέσπασε κατά πλειοψηφία η Δήμητρα Κωτούλα για τη «Λάμια» (εκδ. Πατάκη), ενώ το βραβείο Δοκιμίου-Κριτικής δίνεται εξ ημισείας, με ομόφωνη απόφαση της κριτικής επιτροπής, στον μεν Λυκούργο Κουρκουβέλα για τη μελέτη «Φραντς Κάφκα. Πολιτική και Κουλτούρα στη Μεταπολεμική Εποχή» (εκδ. Πεδίο), στον δε Στέφανο Τραχανά για το βιβλίο «Ο κύκλος. Επιστήμη και δημοκρατία σε ανήσυχους καιρούς» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης). Ο Κωστής Καρπόζηλος λαμβάνει ομόφωνα το βραβείο Μαρτυρίας-Βιογραφίας-Χρονικού-Ταξιδιωτικής Λογοτεχνίας για το έργο «Ελληνικός κομμουνισμός. Μια διεθνική ιστορία, 1912-1974» (εκδ. Αντίποδες) και ο Θοδωρής Τσομίδης τιμάται, ομόφωνα και αυτός, με το βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα για το μυθιστόρημα «Η γέννα. Μια ιστορία σε τρεις εποχές» (εκδ. Πατάκη). Το Ειδικό Βραβείο για βιβλίο που προάγει τον διάλογο σε ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα αποσπά, έπειτα από σύμπνοια των κριτών, ο Νικήτας Σινιόσογλου για το «Απομονωτήριο λοιμυπόπτων ζώων» (εκδ. Κίχλη).
Τρεις ομόφωνες «ισοπαλίες» σημειώθηκαν και στα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνικής Μετάφρασης, που απονέμονται όλα εξ ημισείας: κατ’ αρχάς, το βραβείο Μετάφρασης Εργου Ξένης Λογοτεχνίας μοιράζονται η Τιτίκα Δημητρούλια και η Δήμητρα Δότση, οι οποίες μετέφρασαν, αντίστοιχα, το «Ενα θηρίο στον παράδεισο» (Gutenberg) της Σεσίλ Κουλόν και το «Ο δρόμος του Σαν Τζοβάνι» (Καστανιώτης) του Ιταλο Καλβίνο· έπειτα, το βραβείο Απόδοσης Εργου της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας κερδίζουν οι Τασούλα Καραγεωργίου (Ανύτη η Τεγεάτις, «Τα ποιήματα», εκδ. Νίκας) και Βάιος Λιαπής (Λουκιανός, Πλούταρχος, Θεόφραστος, «Σημεία και τέρατα. Η δεισιδαιμονία και οι επικριτές της στην αρχαία Ελλάδα», Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης)· και, τέλος, το βραβείο Μετάφρασης Ελληνικού Εργου σε Ξένη Γλώσσα περνάει στους Εουσέμπι Αϊένσα (Κωνσταντίνος Καβάφης, «Poesia Completa I & II», εκδ. Flâneur) και Χάλεντ Ραούφ (Ιάκωβος Καμπανέλλης, «Η αυλή των θαυμάτων», εκδ. Jusur).
Σταχυολογώντας από τις κατηγορίες που αφορούν και τους μικρότερους αναγνώστες, το βραβείο Παιδικού Λογοτεχνικού Βιβλίου 2025 έχει ως αποδέκτη τον Κυριάκο Αθανασιάδη και το έργο του «Ο παράξενος Αδάμ και το φεγγάρι» (Ψυχογιός), που εικονογράφησε η Ναταλία Καπατσούλια, το βραβείο Εικονογραφημένου Παιδικού Βιβλίου απονέμεται στην Αγγελική Μπόζου («Τι κοιτάζουν;», εκδ. Μικρή Σελήνη), ενώ ως καλύτερο Εφηβικό-Νεανικό Λογοτεχνικό Βιβλίο βραβεύεται το «Οταν μας άφησε η θάλασσα» (Πατάκης) της Αννας Κουππάνου.
