Το νέο Μεγάλο Αιγυπτιακό Μουσείο στο Κάιρο είναι εντυπωσιακό. Με θέα τις πυραμίδες της Γκίζας, εκτείνεται σε περίπου 500.000 τ.μ. και φιλοξενεί περισσότερα από 100.000 εκθέματα, που καλύπτουν επτά χιλιετίες αιγυπτιακής ιστορίας. «Γράφουμε ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία του παρόντος και του μέλλοντος, στο όνομα αυτής της αρχαίας πατρίδας, το μεγαλύτερο μουσείο στον κόσμο αφιερωμένο σε έναν μόνο πολιτισμό», δήλωσε ο πρόεδρος της χώρας Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, μιλώντας στα εγκαίνια του μουσείου τον περασμένο Νοέμβριο, ενώπιον ενός κοινού που αποτελείτο από ηγέτες από όλο τον κόσμο. «Το μουσείο είναι ζωντανή απόδειξη της ιδιοφυΐας του λαού της Αιγύπτου», τόνισε.
Βέβαια, δεν είναι λίγοι εκείνοι οι κοσμοπολίτες επισκέπτες της Αιγύπτου που θεωρούν πιο αντιπροσωπευτικό το παλιό Μουσείο του Καΐρου – ιδρύθηκε το 1835 και σήμερα φιλοξενείται σε κτίριο στην πλατεία Ταχρίρ· ωστόσο, παραδέχονται ότι το νέο μουσείο αποτελεί ένα statement της ηγεσίας της χώρας για τον γεωπολιτικό και πολιτισμικό ρόλο της στη Μέση Ανατολή.
Στην Ελλάδα, η μεγαλύτερη, αντίστοιχη, πολιτική συνδήλωση εκφράστηκε με τα εγκαίνια του νέου Μουσείου της Ακρόπολης το 2009. Eνα ακόμη εμβληματικό βήμα θα ολοκληρωθεί σε περίπου οκτώ με δέκα χρόνια, μετά την αναβάθμιση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου – το πρώτο μουσείο που ιδρύθηκε (1829) στο ελληνικό κράτος.
Τα μουσεία δεν αποτελούν μόνο κιβωτό της ιστορίας ενός πολιτισμού, μιας γης. Είναι σύγχρονοι καθρέφτες «της εθνικής βιογραφίας και ψυχογραφίας», όπως αναφέρει η επίκουρη καθηγήτρια Ιστορίας-Αρχαιολογίας Μάρλεν Μούλιου, στον τόμο «Πολιτισμός και Πολιτιστική πολιτική», που εκδόθηκε από το ΕΚΠΑ στο πλαίσιο του εορτασμού για τα 200 χρόνια του ελληνικού κράτους.
Η κ. Μούλιου θέτει ενδιαφέροντα ερωτήματα για τη θέση των μουσείων στην ελληνική πολιτεία (και στο πολιτικό της ιδεολόγημα) και κοινωνία. Τι συνέλεγαν και τι συλλέγουν τα μουσεία στην Ελλάδα και, βάσει των συλλογών τους, ποιες ιστορίες, ποια πρόσωπα υπερεκπροσωπούνται και γιατί; Ποια η παρουσία των μουσείων στην ελληνική περιφέρεια και πώς σχετίζονται με την περιφερειακή πολιτική ανάπτυξης; Παίζουν ρόλο στη διεθνή πολιτιστική διπλωματία; Αν αναλογιστούμε το φαραωνικό νέο Μουσείο του Καΐρου και την πολιτική σημασία του για την Αίγυπτο, θα μπορούσαμε να έχουμε μία απάντηση για τα του οίκου μας.
Το κεντρικό ζήτημα, ωστόσο, προς συζήτηση κατ’ εμέ, που θέτει η πανεπιστημιακός, είναι αν έχει το παρόν θέση στα ελληνικά μουσεία και, αν όχι, γιατί. «Πόσο “τυραννικό”, πόσο ηγεμονικό τελικά μπορεί να είναι το παρελθόν;» αναρωτιέται. Εκτός και αν πιστεύετε ότι ο Σεφέρης το έχει απαντήσει: «Ξύπνησα με το μαρμάρινο τούτο κεφάλι στα χέρια/ που μου εξαντλεί τους αγκώνες/ και δεν ξέρω πού να τ’ ακουμπήσω».
