Επιστήμονες έριξαν φως στις ιδιαίτερα ανθυγιεινές συνήθειες κάτω από τις οποίες ζούσαν για αιώνες οι κάτοικοι της αρχαίας Πομπηίας.
Μελετώντας τα άλατα που έχουν συσσωρευτεί στην κατεστραμμένη ρωμαϊκή πόλη, ερευνητές διαπίστωσαν πόσο βρώμικα ήταν τα λουτρά που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι κάτοικοί της. Υπολείμματα που βρέθηκαν σε πηγάδια, σωλήνες και τοίχους λουτρών αναλύθηκαν και αποκάλυψαν την κατάσταση στην Πομπηία που καταστράφηκε από τον Βεζούβιο το 79 μ.Χ.
Οπως αποκαλύφθηκε, τα παλαιότερα λουτρά «δεν πληρούσαν τα υψηλά πρότυπα υγιεινής που συνήθως αποδίδονται στους Ρωμαίους», δήλωσε η δρ Γκαλ Σουμερλιχίντι, από το Πανεπιστήμιο Johannes Gutenberg στη Γερμανία, η οποία ηγήθηκε της νέας μελέτης.
Η δρ Σουμερλιχίντι και οι συνεργάτες της εξέτασαν τα λουτρά που είχαν κατασκευαστεί τον 2ο αιώνα π.Χ. και διαπίστωσαν ότι το νερό τους «χρησιμοποιούνταν ξανά και ξανά», στα χρόνια που προηγήθηκαν της κατασκευής υδραγωγείου. Η κατάσταση αυτή οπωσδήποτε οδηγούσε σε σοβαρή ρύπανση του νερού από ιδρώτα, έλαια του δέρματος, ούρα και ίχνη από κόπρανα.
Οι συγκεκριμένες εγκαταστάσεις αυτές προϋπήρχαν της ενσωμάτωσης της Πομπηίας στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, ενώ τα λουτρά συνέχισαν να λειτουργούν έως τις αρχές του 1ου αιώνα μ.Χ.
Το «κλειδί» της έρευνας
Τα άλατα αποδείχθηκαν καθοριστικής σημασίας για την έρευνα και η συσσώρευση ουσιών με την πάροδο του χρόνου δημιούργησε ένα «αρχείο» αντίστοιχο με τους δακτυλίους που συναντάμε στα δέντρα. Ατομα άνθρακα παγιδεύονται μέσα σε αυτούς τους σκληρούς σχηματισμούς, καταγράφοντας τη χρονική φάση που νέα οργανικά υλικά εισέρχονται στο υδατικό σύστημα.
Τα ανθρώπινα απόβλητα αφήνουν ένα διακριτό χημικό αποτύπωμα και, μελετώντας αποθέσεις σε πηγάδια, δεξαμενές, αποχετεύσεις και το υδραγωγείο, οι ερευνητές χαρτογράφησαν τις αλλαγές στην ποιότητα του νερού σε ολόκληρο το δίκτυο της πόλης.
Η Πομπηία δεν διέθετε κοντινό ποτάμι για τις υδατικές της ανάγκες και, για αιώνες, η πόλη βασιζόταν σε πηγάδια σκαμμένα σε βάθος άνω των 30 μέτρων για την υδροδότησή της.
Σκλάβοι χειρίζονταν μηχανισμούς με τροχό για να αντλούν το νερό έως την επιφάνεια και αυτή η εξαντλητική διαδικασία περιόριζε σημαντικά τον διαθέσιμο όγκο νερού.
Τα δημόσια λουτρά μπορούσαν, στην καλύτερη περίπτωση, να ανανεώνουν το νερό τους μία φορά την ημέρα, ενώ ορισμένες εγκαταστάσεις ενδέχεται να άλλαζαν το νερό ακόμα πιο αραιά – ίσως μία φορά κάθε δύο ημέρες.
Οι αποθέσεις άνθρακα έδειξαν δραματικές μεταβολές στα επίπεδα ισοτόπων άνθρακα μεταξύ των πηγαδιών και των δεξαμενών των λουτρών, ενώ στις αποχετεύσεις οι μεταβολές ήταν ακόμη μεγαλύτερες. Οι ερευνητές απέδωσαν το μοτίβο στη συσσώρευση ανθρώπινων αποβλήτων: ιδρώτα, έλαια, αλοιφές, ούρα καθώς και τα μικρόβια που τρέφονταν από αυτά.
Οι συνθήκες βελτιώθηκαν σημαντικά τον 1ο αιώνα μ.Χ. όταν ο αυτοκράτορας Αύγουστος συνέδεσε την Πομπηία με ένα μεγάλο ρωμαϊκό δίκτυο ύδρευσης.
Φρέσκο νερό από πηγές των Απεννίνων Ορέων άρχισε να ρέει προς την πόλη, μεταφερόμενο με τη δύναμη της βαρύτητας, χωρίς να απαιτείται καθημερινή, χειρωνακτική εργασία, με αποτέλεσμα η παροχή να αυξηθεί θεαματικά.
Οι αποθέσεις αλάτων αυτής της μεταγενέστερης περιόδου εμφανίζονται λεπτότερες, με διαφορετικά χημικά χαρακτηριστικά, και παρουσιάζουν πολύ λιγότερα ίχνη οργανικής μόλυνσης.
