Επικεντρώνεται στην εφηβεία, την ηλικία όπου η ανάγκη για επικοινωνία και κοινωνική ένταξη έχουν ζωτική σημασία. Εκτός όμως από τη γλώσσα, αξιοποιεί και τη σωματική της εμπειρία, η οποία έχει ιδιαίτερο βάρος όταν ο στόχος είναι η μείωση του άγχους των μαθητών και των μαθητριών, η ενίσχυση των σχέσεων στην τάξη και η πρόληψη του σχολικού εκφοβισμού. Καθώς μάλιστα αντλεί έμπνευση από την ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη, το βιωματικό πρόγραμμα που παρακολούθησαν ήδη 32 γυμνάσια και λύκεια της Θεσσαλονίκης και θα επεκταθεί σε περισσότερες σχολικές μονάδες, διευκολύνοντας και άλλους εφήβους να ανακαλύψουν τη φωνή τους και να ενδυναμωθούν, έχει ένα όνομα ταιριαστό με το έργο του Ελληνα ποιητή: «Ανασαίνω Λέξεις».
«Σε μια εποχή που μιλάει διαρκώς για αυτοεξέλιξη, αναδεικνύουμε βιωματικά ότι προσωπική εξέλιξη δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς συλλογικότητα. Αν οι πολλοί δεν φροντίσουν τον χώρο όπου συνυπάρχουν καθημερινά, καμία ουσιαστική πρόοδος δεν μπορεί να σταθεί», λέει στην «Κ» η επικοινωνιολόγος και συγγραφέας Στέλλα Τενεκετζή, που σχεδίασε και συντονίζει το πρόγραμμα. «Αυτό που παρατηρούμε», συνεχίζει, «είναι ότι τα παιδιά έρχονται με ένταση και μέσα σε λίγες ώρες ηρεμούν· αρχίζουν να ακούν και να γίνονται ορατά. Αν ο σχολικός εκφοβισμός είναι το σύμπτωμα, στο “Ανασαίνω Λέξεις” επιλέξαμε να κινηθούμε γύρω από τον άνθρωπο και την πρωταρχική ανάγκη για ορατότητα και ένταξη στην κοινότητα».
Μέσα από βιωματικές ασκήσεις που διαρκούν τέσσερις διδακτικές ώρες και με αφετηρία το πλούσιο και δημιουργικό λεξιλόγιο των ποιημάτων του Ελύτη, οι μαθητές και οι μαθήτριες προσδιορίζουν τι τους βοηθά να εκφράζονται άφοβα, να ακούν ενεργητικά, να οριοθετούν και να ανοίγουν θέματα δύσκολα. Το πρόγραμμα βασίζεται στη μέθοδο Keywords, που αναπτύχθηκε από τη Στέλλα Τενεκετζή και βοηθά τους αποδέκτες, μέσα από τη σωματοποίηση του λόγου, να συνδεθούν με το συναισθηματικό αποτύπωμα των λέξεων. «Είναι μια βιωματική προσέγγιση που αποκωδικοποιεί στην πράξη την επικοινωνία», λέει η κ. Τενεκετζή και εξηγεί: «Τα παιδιά αντιλαμβάνονται πώς ένα μήνυμα αλλοιώνεται στη διαδρομή από τον πομπό στον δέκτη, πού χάνονται νοήματα και πώς μπορούν να τα επαναπροσδιορίσουν. Οταν η γλώσσα συστήνεται μέσα από το σώμα και όχι μόνο ως γνωστικό αντικείμενο –άλλωστε, κατά 70% επικοινωνούμε με το σώμα και κατά 30% με τις λέξεις–, γεννιούνται συναισθήματα ασφάλειας και περιέργειας. Αυτή η περιέργεια ανοίγει και την πόρτα της μάθησης, που παύει να είναι υποχρέωση και γίνεται εμπειρία».
«Αν ο σχολικός εκφοβισμός είναι το σύμπτωμα, στο “Ανασαίνω Λέξεις” επιλέξαμε να κινηθούμε γύρω από τον άνθρωπο και την πρωταρχική ανάγκη για ορατότητα και ένταξη στην κοινότητα», λέει η δημιουργός του, Στέλλα Τενεκετζή.
Γιατί όμως Ελύτης; Επειδή ένιωθε και εκείνος την ανάγκη να πλάθει λέξεις; Η κ. Τενεκετζή εξηγεί κατ’ αρχήν ότι το εκπαιδευτικό σύστημα συστήνει από νωρίς στα παιδιά τον Ελληνα νομπελίστα ποιητή «του Αιγαίου», των τραγουδιών, της απλής και της σύνθετης γλώσσας. Στέκεται όμως και σε μία ακόμα συνθετική ικανότητα του Ελύτη, ιδιαίτερα χρήσιμη όταν μιλάμε για σχέσεις στο σχολικό περιβάλλον, το οποίο ενίοτε πιέζει, περιθωριοποιεί και αποθαρρύνει: ο Ελύτης είναι αυτός που, «έχοντας αφομοιώσει τον Ηράκλειτο, από όποια μεριά κι αν τον κοιτάξεις είναι ο ίδιος, έχει τη δυνατότητα να προτείνει τρόπους κατάργησης –συμφιλίωσης, υπέρβασης– των αντιθέτων. Είναι σε θέση να φυτέψει σπόρους αντίστασης: “τη μοίρα μας δεν θα την πει κανένας”. Σπόρους επιμονής: “Ο,τι αγαπώ γεννιέται αδιάκοπα”. Σπόρους ενδυνάμωσης: “Διάβασε και προσπάθησε/ και πολέμησε”. Στο πρόγραμμά μας γίνεται συνοδοιπόρος μαθητριών και μαθητών, γίνεται σηματωρός, αλλά κυρίως γίνεται συμπαίκτης τους».
Την επιλογή του ποιητικού υλικού του προγράμματος έχει επιμεληθεί η Γιώτα Τσεμπρίδου, δρ Φιλοσοφίας με ειδίκευση στον Ελύτη, ενώ στο εκπαιδευτικό αφήγημα συμβάλλουν η κοινωνική επιστήμονας Μυρτώ Προδρομίδου, ο επικοινωνιολόγος Βασίλης Κιμούλης και η σκηνοθέτρια Κατερίνα Μάγια Ανδριανού. Το «Ανασαίνω Λέξεις» πραγματοποιείται με την υποστήριξη του υπουργείου Πολιτισμού και σε συνεργασία με το Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο και τον Δήμο Θεσσαλονίκης. Πρόκειται μάλιστα να παραταθεί και να υλοποιηθεί σε περισσότερα σχολεία της πόλης κατά το διάστημα Φεβρουαρίου – Απριλίου.
Σύμφωνα εξάλλου με τη Στέλλα Τενεκετζή, το πρόγραμμα έχει θετική ανταπόκριση. «Είδαμε παιδιά που ένιωθαν στο περιθώριο –λόγω φύλου, καταγωγής ή κοινωνικών συνθηκών– να εντάσσονται μέσα σε τέσσερις διδακτικές ώρες στο μικροσύστημα της σχολικής τάξης», λέει και καταλήγει: «Το πρόγραμμα δημιουργεί όχι μόνο ένα safe space, αλλά και ένα brave space, χώρους όπου το άτομο μπορεί να ακουστεί με ασφάλεια αλλά και να βρει το θάρρος να μιλήσει. Οι μαθητές και οι μαθήτριες δηλώνουν συχνά ότι θα ήθελαν ένα τέτοιο μάθημα στο σχολείο, ότι τους καθαρίζει το μυαλό και τους βοηθά να βρίσκουν λύσεις σε καθημερινά ζητήματα. Οι εκπαιδευτικοί αναγνωρίζουν ότι αποκτούν εργαλεία για να πάρουν την τάξη με το μέρος τους – γι’ αυτό και έχουμε ξεκινήσει επιμορφώσεις πάνω στη μέθοδο Keywords».
