Τατόι: Οι γρίφοι της συντήρησης

Μετάξια, ψάθες, πίνακες, άμαξες και αυτοκίνητα του Τατοΐου αποκτούν νέα ζωή

3' 39" χρόνος ανάγνωσης
Φόρτωση Text-to-Speech...

Την είχε εμπνευστεί η Ολγα στη βασιλεία της (1867-1913), θέλοντας έτσι να τιμήσει τις ελληνικές παραδοσιακές φορεσιές. Τα υλικά της ήταν λευκή τσόχα, βελούδο, μεταξωτό ύφασμα αργαλειού, χρυσόνημα κ.ά. Φορέθηκε εξάλλου από τις κυρίες επί των τιμών –στη γαλάζια εκδοχή της– αλλά και από την ίδια την τότε βασίλισσα –στην κόκκινη εκδοχή– σε υψηλές περιστάσεις. Οταν όμως έφτασε, πάνω από έναν αιώνα αργότερα, στα χέρια των συντηρητών, η «αυλική ενδυμασία της Ολγας» είχε πολλαπλές τσακίσεις, λεκέδες, απώλειες υφάσματος και αποχρωματισμούς. Η συντήρησή της ήταν έργο εξόχως δύσκολο· για να ενισχυθεί λ.χ. η «ουρά» (διαστάσεων 2 επί 3 μέτρα) έπρεπε να τοποθετηθεί ένα ύφασμα υποστήριξης με τρόπο χειρουργικό, ώστε να μη βλάψει την καταπονημένη φόδρα: επιστρατεύτηκαν τεχνικές όπως το «αεροράψιμο», σύγχρονες τεχνολογίες, αλλά και μια επίμονη δουλειά «επιπεδοποίησης». Συνολικά, η αποκατάσταση της «αυλικής ενδυμασίας της Ολγας» χρειάστηκε τρεις συντηρητές και 320 ώρες δουλειάς.

Ηταν ένα από τα χιλιάδες αντικείμενα της τ. βασιλικής οικογένειας που θα εκτεθούν στις μουσειακές υποδομές του Τατοΐου και από τα οποία, ορισμένα παρουσιάστηκαν χθες, στην ημερίδα με τίτλο «Συντήρηση Συλλογών Τατοΐου: Λύνοντας τους γρίφους», που διοργάνωσε στην Εθνική Πινακοθήκη η Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων (ΔΣΑΝΜ) του υπουργείου Πολιτισμού. Αντικείμενο της ημερίδας ήταν η ανάδειξη ενός από τα πιο εκτεταμένα και σύνθετα εγχειρήματα διάσωσης και συντήρησης κινητής πολιτιστικής κληρονομιάς που έγινε στη χώρα και το οποίο ξεκίνησε λίγο μετά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου του 2003 για τη «βασιλική περιουσία», αλλά απέκτησε νέα δυναμική από το 2022, όταν το έργο εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης.

Τατόι: Οι γρίφοι της συντήρησης-1
Αριστερά, η πίσω όψη της συντηρημένης πια αυλικής ενδυμασίας της Ολγας και δεξιά, αποκατεστημένη τουαλέτα από μουσελίνα. [ΥΠΠΟ]

Συνολικά 45.000 τεκμήρια συντηρήθηκαν προληπτικά, ενώ 8.300 προετοιμάστηκαν για να συμπεριληφθούν στις μόνιμες εκθέσεις του Τατοΐου, απασχολώντας 43 εξειδικευμένους εργαζόμενους και πέντε υπηρεσίες του ΥΠΠΟ. Είχαν όλοι να αντιμετωπίσουν έναν ωκεανό κινητών αντικειμένων από το Τατόι, τα οποία ξεπερνούν συνολικά τις εκατό χιλιάδες: σπάνια παράσημα από το φημισμένο «Τάγμα του Ελέφαντα» της Δανίας, ξυλόγλυπτους καθρέπτες που κάποτε απεικόνιζαν βασιλικά είδωλα (και πρόσφατα απεικόνισαν πρόσωπα συντηρητών), φιάλες με διάφορα είδη ποτών, αλλά και έργα τέχνης χαμένα από καιρό, πολυτελείς Ρολς Ρόις και άμαξες βγαλμένες από τον κόσμο των ευρωπαϊκών παραμυθιών.

Ημερίδα για τις εργασίες αποκατάστασης των χιλιάδων πολύτιμων κινητών αντικειμένων του πρώην βασιλικού κτήματος.

Η αναφορά περί «γρίφων» στον τίτλο της ημερίδας δεν ήταν τυχαία: κάθε αντικείμενο απαιτούσε αναγνώριση των υλικών, αξιολόγηση της φθοράς και επιλογή της κατάλληλης μεθόδου συντήρησης. Ενδεικτικά, ο «Προμηθέας Λυόμενος» (1864) του Δανού ζωγράφου Καρλ Μπλοχ που βρέθηκε το 2012, χρειάστηκε αισθητικές αποκαταστάσεις και συμπληρώσεις με προστατευτικό βερνίκι, ενώ η εξέτασή του σε υπέρυθρη ακτινοβολία φανέρωσε διαφορετικό αρχικό σχεδιασμό, π.χ. στο τόξο του Ηρακλή. Εκτός από την αυλική ενδυμασία της Ολγας, ενδιαφέρον είχαν και τα 300 γυναικεία φορέματα που είχε σχεδιάσει ο Αιγυπτιώτης σχεδιαστής Ζαν Ντεσέ (1904-1970), μεταξύ των οποίων μια τουαλέτα από παστέλ μουσελίνα στο χρώμα της μέντας: εντοπίστηκε σε ξύλινο μπαούλο, κολλημένη στη βαμβακερή θήκη της, με τους συντηρητές να αντιμετωπίζουν τη βιολογική φθορά του ενδύματος, αλλά και να στερεώνουν προληπτικά τα κεντημένα τμήματα. Δύο ξυλόγλυπτες καρέκλες από το γραφείο του Γεωργίου Α΄ ήταν σε τόσο κακή κατάσταση, που στην ημερίδα, η παρουσίαση της αποκατάστασής τους (με συγκόλληση σπασμένων τμημάτων, λίπανση του δέρματος αλλά και απεντόμωση) έμοιαζε στα ανεξοικείωτα μάτια με άθλο.

Απαιτητική ήταν και η συντήρηση της σημαντικότερης άμαξας της συλλογής του Τατοΐου, τύπου «Berlin», που αγοράστηκε από τον Γεώργιο το 1871 και καθώς διέθετε αμάξωμα με πέντε στρώσεις βερνικιού, κρυφά αναδιπλούμενα σκαλοπάτια, πολυτελή υφάσματα στο εσωτερικό και στο κάθισμα του αμαξά, χρειάστηκε τη συνεργασία συντηρητών όλων των ειδικοτήτων. Πρόκληση αποτέλεσε και η συντήρηση των δέκα οχημάτων που βρέθηκαν στο Τατόι, μεταξύ των οποίων μια Ρολς Ρόις Silver Wraith του 1959, η οποία συνδέεται με επίσημες εμφανίσεις της οικογένειας αλλά και με σημαίνοντες φιλοξενούμενους όπως ο Ντε Γκωλ, ο Αϊζενχάουερ και ο Μακάριος. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της αποτελεί το αφαιρούμενο κάλυμμα, που είναι διάφανο ώστε οι επιβάτες της να γίνονται ορατοί ακόμα και σε… δυσμενείς καιρικές συνθήκες. Και όσο για το Fiat 500 Boano Spider Elegance, με το οποίο είχε φωτογραφηθεί ο Κωνσταντίνος Β΄ και η οικογένειά του στην Κέρκυρα το 1967, η ιδιαιτερότητά του ήταν τα ψάθινα καθίσματα που διέθετε, καθώς ήταν σχεδιασμένο για παραλίες, μαρίνες και εξοχές. Στη δική τους συντήρηση επιστρατεύτηκε το λεπτό αλλά ανθεκτικό «ιαπωνικό» χαρτί.

Για έργο «εξαιρετικά απαιτητικό» έκανε λόγο η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ενώ η προϊσταμένη της ΔΣΑΝΜ, Μαρία Μερτζάνη, το χαρακτήρισε ως «το μεγαλύτερο και μακροβιότερο» της διεύθυνσης.

comment-below Λάβετε μέρος στη συζήτηση 0 Εγγραφείτε για να διαβάσετε τα σχόλια ή
βρείτε τη συνδρομή που σας ταιριάζει για να σχολιάσετε.
Για να σχολιάσετε, επιλέξτε τη συνδρομή που σας ταιριάζει. Παρακαλούμε σχολιάστε με σεβασμό προς την δημοσιογραφική ομάδα και την κοινότητα της «Κ».
Σχολιάζοντας συμφωνείτε με τους όρους χρήσης.
Εγγραφή Συνδρομή

Editor’s Pick

ΤΙ ΔΙΑΒΑΖΟΥΝ ΟΙ ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΕΣ

MHT