Ο μπαμπάς, η μαμά και τα δύο έφηβα παιδιά τους εδώ και κάποια χρόνια περνούν ελεύθερο χρόνο μαζί χαζεύοντας στα social. Μαζί; Στον ίδιο χώρο μεν, αλλά τα βλέμματα δεν διασταυρώνονται, προσηλωμένα το καθένα στη δική του οθόνη. Και μπορεί κάθε ηλικία να έχει τις δικές της προτιμήσεις –σκρολάρισμα στο σπιντάτο TikTok και στο Instagram για τους νεότερους, αργή μελέτη κειμένων στο Facebook για τους boomers (η χαρά της «ενημέρωσης»)–, αλλά είναι δεδομένο ότι όλοι συνυπάρχουν στον αχανή, εγκλωβιστικό κόσμο των social media. Μάλιστα, στατιστικές δείχνουν ότι πλέον μπήκαν και ο παππούς με τη γιαγιά στην ομήγυρη των… αμίλητων χρηστών. Ερευνα στη Βρετανία έδειξε ότι οι άνω των 65 ετών περνούν περισσότερες ώρες μπροστά στις οθόνες από ό,τι τα εγγόνια τους. Θα μου πείτε ότι έχουν περισσότερο χρόνο για τηλεόραση, κινητό τηλέφωνο και τάμπλετ. Συμφωνώ, αλλά τι μας δείχνουν τα ευρήματα του Pew Research Center; Τα δύο τελευταία χρόνια η χρήση του ChatGPT από ηλικιωμένους στις ΗΠΑ έχει υπερδιπλασιαστεί, φτάνοντας στο 10% του συνόλου. Η χρήση των τεχνολογικών επιτευγμάτων είναι ραγδαία. Λέτε οι οθόνες να γεφυρώσουν, επιτέλους, τα χάσματα των γενεών;
Στον εργασιακό χώρο η απάντηση είναι καταφατική. Πρόσφατη διεθνής μελέτη της International Workplace Group, κορυφαίας πλατφόρμας εργασίας, έδειξε ότι σχεδόν τα δύο τρίτα (59%) των εργαζομένων της Gen Ζ υποστηρίζουν τους μεγαλύτερους σε ηλικία συναδέλφους τους σε θέματα τεχνητής νοημοσύνης, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της διαγενεακής συνεργασίας και της παραγωγικότητας.
Στη ζωή, όμως, κάτι δεν μας «βγαίνει». Οι διαφορετικές γενιές είναι μαζί, αλλά το συναίσθημα είναι ερμητικά… κλειστό, το δόσιμο και ο διάλογος έχουν καταντήσει εξαιρέσεις σε αυτούς τους παράλληλους μονολόγους των μελών μιας οικογένειας, των φίλων μιας παρέας.
Το κινητό τηλέφωνο και τα social media βρίσκονται πάντα δίπλα μας, να μας απασχολήσουν, να μας κάνουν να ξεχαστούμε, να μας ανοίξουν παράθυρο σε διαφορετικές ζωές, τις ζωές των άλλων που μοιάζουν –με τα τελευταίας εσοδείας φίλτρα– συναρπαστικές (not).
Ποια στέρηση οδηγεί τους ανθρώπους να μην μπορούν να αγγίξουν ψυχικά τους οικείους τους; Ποιος παιδικός ακρωτηριασμός μάς έχει κάνει να επιλέγουμε μια παθολογικής μορφής μοναξιά, τότε «όταν η μοναξιά μετατρέπεται σε ερήμωση», όπως αναφέρει ο ψυχίατρος – ψυχαναλυτής Σάββας Σαββόπουλος («To Βήμα», 11/1);
Η νέα τεχνολογική «ψυχαγωγία» είναι έτσι φτιαγμένη, ώστε να μπορείς να νιώθεις πως είσαι παντού, να πιστεύεις ότι μπορείς να συλλέγεις εμπειρίες, χωρίς να βιώνεις τίποτε. Επιδερμικά, χωρίς μοίρασμα, χωρίς κόπο και χωρίς τον κίνδυνο της απογοήτευσης.
