Η Λίτσα Τότσκα είναι μέλος της ΕΣΗΕΑ, πτυχιούχος Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ με μεταπτυχιακά στο Media Management και παρουσιάζει πολιτιστική εκπομπή στο Δεύτερο Πρόγραμμα της ΕΡΤ. Τα βιβλία της «Ο ουρανός μιλά ελληνικά» (βραχεία λίστα Κρατικών Λογοτεχνικών Βραβείων 2024 στην κατηγορία Γνώσεων) και η συλλογή ενηλίκων «Οταν η ΑΛΦΑ συνάντησε τον ΕΨΙΛΟΝ» κυκλοφορούν από την Ελληνοεκδοτική.
Ποια βιβλία έχετε αυτόν τον καιρό πλάι στο κρεβάτι σας;
«Ερως ο γλυκόπικρος. Δοκίμιο για το ερωτικό παράδοξο στην κλασική παράδοση» της Αν Κάρσον σε μετάφραση Ανδρονίκης Μελετλίδου, «Τα χάλκινα κατώφλια» του Ισίδωρου Ζουργού και το «Είμαι όσα έχω ξεχάσει» του Ηλία Μαγκλίνη, γιατί δεν προλαβαίνω πάντα να διαβάσω τα βιβλία την περίοδο που εκδίδονται.
Ποιο ήταν το πιο ενδιαφέρον στοιχείο που μάθατε πρόσφατα χάρη στην ανάγνωση ενός βιβλίου;
Το δοκίμιο «Νεωτερικότητα και χυδαιότητα» του Γάλλου συγγραφέα Μπερτράν Μπιφόν (μετάφραση Ορέστη Χρυσικόπουλου) με βοήθησε να ακτινογραφήσω το φαινόμενο της χυδαιότητας στην εποχή μας. Οπως σημειώνει ο Μπιφόν, αν και η χυδαιότητα δεν είναι καινούργιο… προϊόν, καθώς τον 19ο αιώνα η Γαλλίδα Μαντάμ ντε Σταλ, στο βιβλίο της «Περί λογοτεχνίας» χρησιμοποιεί για πρώτη φορά τη λέξη στα γαλλικά (vulgarité), ωστόσο η διαφορά με το σήμερα είναι ότι ο χυδαίος, όχι μόνο έχει συνείδηση της χυδαιότητάς του, αλλά νιώθει και περήφανος γι’ αυτήν. Σεμνότητα και ταπεινότητα λοιδορούνται και θεωρούνται παρωχημένες ηθικές αξίες. Ωστόσο μοιράζομαι την αισιοδοξία του Μπιφόν· εφόσον η χυδαιότητα εξακολουθεί να ενοχλεί, ίσως το παιχνίδι δεν έχει χαθεί.
Βρήκατε ποτέ τον μπελά σας επειδή διαβάσατε ένα βιβλίο;
Εισέπραξα αυστηρή επίπληξη από την καθηγήτρια Θρησκευτικών στις πρώτες τάξεις του Γυμνασίου, όταν σ’ ένα διάλειμμα της έκανα ένα σχόλιο για τη Μαντάμ Ορτάνς. Μου σύστησε πρώτα να μεγαλώσω και μετά να πιάσω στα χέρια μου βιβλία του Νίκου Καζαντζάκη.
Περιγράψτε την ιδανική αναγνωστική συνθήκη.
Απόλυτη απομόνωση κι ένα ρόφημα ζεστό ή κρύο, ανάλογα με την εποχή. Εν ολίγοις, μία συνθήκη ουτοπική μέσα σε μία καθημερινότητα γεμάτη ήχους και περισπασμούς, οπότε έχω ασκηθεί να απομονώνομαι ακόμη κι όταν η ζωή δεν μου κάνει το χατίρι.
Υπάρχουν κάποια είδη λογοτεχνίας που προτιμάτε και άλλα που αποφεύγετε;
Με ενδιαφέρουν δοκίμια, ιστορικά βιβλία και ιστορικά μυθιστορήματα, αλλά γενικώς «ξεκοκαλίζω». Ισως δεν δείχνω ιδιαίτερη ζέση για τα αστυνομικά μυθιστορήματα, αλλά έχω ανακαλύψει διαμαντάκια εκεί που δεν το περίμενα.
Τι είναι αυτό που σας συγκινεί περισσότερο σε ένα βιβλίο;
Το να μου ανοίξει ένα νέο παραθυράκι για τη ζωή, να με βοηθήσει να προσεγγίσω τις καταστάσεις μέσα από έναν δρόμο διαφορετικό, που δεν είχα σκεφθεί ν’ ακολουθήσω.
Υπάρχει κάποιο αγαπημένο βιβλίο που θα θέλατε να γίνει ταινία;
Συνήθως βγαίνω απογοητευμένη από την αίθουσα του κινηματογράφου. Προτιμώ το σύμπαν των βιβλίων που αγάπησα να ζει στο μυαλό μου.
Τι σας ώθησε να γράψετε το βιβλίο «Oταν η ΑΛΦΑ συνάντησε τον ΕΨΙΛΟΝ»;
Η δημοσιογραφία προσφέρει το εργαλείο να αποδελτιώσεις τη ζωή. Οι ιστορίες που έγραψα είναι η ματιά και οι σκέψεις μου πάνω στις σχέσεις. Για όλες τις φορές που σταθήκαμε στο σύνορο ανάμεσα στη χαρά και στην απόγνωση, στην ομορφιά και στη φθορά, παλεύοντας με τους δαίμονές μας και επιχειρώντας μέσα από λέξεις μετέωρες και χειρονομίες λειψές να πλησιάσουμε τον άλλο για να βρούμε συνοδοιπόρους, να επικοινωνήσουμε και να μοιραστούμε στιγμές και συναισθήματα.
Από πού εμπνευστήκατε τους χαρακτήρες του βιβλίου;
Οι ιστορίες μου αποτελούν ψηφίδες από τον χαρακτήρα ανθρώπων που συνάντησα ή που θα ήθελα να συναντήσω· νομίζω ότι όλοι αναγνωρίζουμε κάτι δικό μας. Με γοητεύει όμως και το ταξίδι στον χρόνο· να συνομιλώ και με ανθρώπους άλλων εποχών γιατί θεωρώ ότι ο πυρήνας μας παραμένει ο ίδιος στο διάβα του χρόνου. Ετσι, κάποιοι από τους χαρακτήρες στο βιβλίο μου ζουν στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη ή στη μετεπαναστατική Ελλάδα.
