Ενα πλήγμα για την πολιτιστική κληρονομιά της Ευρώπης σημειώθηκε την Πρωτοχρονιά στην Ολλανδία, φανερώνοντας για μια ακόμη φορά το μεγάλο ζήτημα της θωράκισης των μνημείων έναντι φυσικών καταστροφών ή καταστροφών από δόλο.
Η πιθανότερη αιτία που αποτέφρωσε σε μεγάλο βαθμό το εσωτερικό και μέρος της πρόσοψης της Vondelkerk του Αμστερνταμ είναι τα πυροτεχνήματα (ευτυχώς χωρίς θύματα στην περίπτωση αυτή), αλλά η έρευνα δεν είχε ολοκληρωθεί αρκετές ημέρες μετά το συμβάν.
Η μερική καταστροφή αυτής της ιστορικής εκκλησίας του 19ου αιώνα στο Αμστερνταμ εγείρει ευρύτερα θέματα κοινωνικής συνοχής και προστασίας της ευρωπαϊκής κληρονομιάς. Εν προκειμένω η Vondelkerk ήταν ένα σημαντικό δείγμα νεογοτθικής αρχιτεκτονικής, έργο του κορυφαίου Ολλανδού αρχιτέκτονα Πιερ Κάιπερς (Pierre Cuypers, 1827-1921), που εγκαινιάστηκε το 1880. Ηταν μία από τις πολλές ιστορικές εκκλησίες από τον ώριμο 19ο αιώνα και μία από τις πολλές που είχε σχεδιάσει και μελετήσει ο Κάιπερς.
Ο Κάιπερς είναι ένας από τους εθνικούς αρχιτέκτονες της Ολλανδίας. Δικά του έργα ήταν ο Κεντρικός Σιδηροδρομικός Σταθμός του Αμστερνταμ (1881-1889) και το γνωστό σε όλους τους επισκέπτες στην Ολλανδία Rijksmuseum (1875-1886). H Vondelkerk ανήκει συνεπώς στην περίοδο μετεωρικής ανόδου του Κάιπερς στην ολλανδική και ευρωπαϊκή δημόσια ζωή.
Γιος ζωγράφου, ο Κάιπερς είχε από νωρίς εκτεθεί στην εκκλησιαστική τέχνη της Ευρώπης, κυρίως λόγω των σπουδών του στην Αμβέρσα και της έκθεσής του στη γαλλική μεσαιωνική ναοδομία. Δεινός ναοδόμος, πέραν της ικανότητάς του να αξιοποιεί τις τεχνικές εξελίξεις της οικοδομικής σε έργα μεγάλης κλίμακας και πνοής, ο Κάιπερς καλλιέργησε ένα δικό του αισθητικό ιδίωμα που συνδύαζε την ευρωπαϊκή ανάμνηση του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης και τη νέα εθνική αισθητική σε ένα ύφος καθαρά ολλανδικό (πρόδρομο του πρώιμου μοντερνισμού που διαδόθηκε μετά το 1890-1900).
Η Vondelkerk είχε χτιστεί κοντά στο πάρκο Vondel, σχεδιασμένο το 1867 και εθνικό μνημείο από το 1996. Εκφράζονται φόβοι ότι η αποκατάστασή της θα είναι εξαιρετικά δύσκολο και δαπανηρό έργο, την ίδια στιγμή που ιδιώτες επιχειρούν μέσω crowdfunding να ευαισθητοποιήσουν το κοινό και να συγκεντρώσουν όποιο ποσόν είναι δυνατόν. Η πιθανή απώλεια της εκκλησίας αυτής –πέραν της ιστορικής, καλλιτεχνικής και αρχιτεκτονικής αξίας της– φέρει και έναν ιδιαίτερο σκοτεινό συμβολισμό για την ίδια την Ευρώπη.
ΜΑΤΙΕΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ
Πράγα
Αρ νουβό στην Τσεχία
Ο Βίκτορ Ολίβα (1861-1928) υπήρξε σημαίνουσα μορφή στην καλλιτεχνική σκηνή της Τσεχίας, ιδίως στη διάρκεια των δεκαετιών 1880 και 1890. Το έργο του παρουσιάζεται (έως 9 Μαρτίου 2026) στην Εθνική Πινακοθήκη της Πράγας με έμφαση στο σχέδιο και στις εφαρμοσμένες τέχνες. Σε μια εποχή άνθησης της τυπογραφίας και της οπτικής κουλτούρας, ο Ολίβα επιδόθηκε με επιτυχία στην εικονογράφηση περιοδικών, καθώς και στον σχεδιασμό αφισών και βιβλιοδεσίας.
Εδιμβούργο
Βασιλικές συλλογές
Οκτώ κορυφαία έργα τέχνης, με τις υπογραφές των Φρανς Χαλς, Τιτσιάνο, Παρμιτζανίνο και άλλων, θα μεταφερθούν για ένα διάστημα από το Μπάκιγχαμ στο Ανάκτορο του Χολιρουντχάουζ στο Εδιμβούργο, τη βασιλική κατοικία στη Σκωτία. Αυτή η έκθεση, ανοικτή στον κόσμο έως 8 Μαρτίου, με έργα Ιταλών, Ολλανδών και Φλαμανδών δασκάλων, δίνει την ευκαιρία σε επισκέπτες, με τιμή εισιτηρίου μιας λίρας μόνο, να έρθουν σε επαφή με σημαντικά έργα των βασιλικών συλλογών.
Παρίσι
Ορσέ και Ορανζερί
Τα στατιστικά στοιχεία για το 2025 για δύο από τα δημοφιλέστερα μουσεία της Γαλλίας, το Μουσείο Ορσέ και το Μουσείο της Ορανζερί, μιλούν για 4,9 εκατ. επισκέπτες, παρά τα κωλύματα λόγω εργασιών. Πάνω από το 60% είναι ξένοι επισκέπτες, κυρίως από ΗΠΑ, Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο και Γερμανία. Αύξηση παρατηρείται από τη Νότιο Κορέα και τον Καναδά. Το ένα τρίτο των επισκεπτών είναι νέοι κάτω των 26 ετών.
Παρίσι
Νέα παρουσίαση
Πλήρως ανακαινισμένες άνοιξαν οι αίθουσες ιταλικής και ισπανικής ζωγραφικής από τον 17ο και τον 18ο αιώνα στο μουσείο του Λούβρου. Επειτα από εργασίες ενός έτους, οι αίθουσες παρουσιάζουν νέο φωτισμό και νέα χρώματα στους τοίχους, βελτιωμένο εποπτικό υλικό και νέο στήσιμο, που προσφέρει βαθύτερη εμπειρία στον επισκέπτη. Η ανακαίνιση σημαίνει επίσης νέα σκέψη πίσω από την παρουσίαση των έργων και πρόοδο στη συντήρηση και στην αξιολόγηση των συλλογών.
Μόναχο
Μεγάλοι δάσκαλοι
Η Παλιά Πινακοθήκη του Μονάχου (Alte Pinakothek) παρουσιάζει νέα μουσειολογική προσέγγιση στις συλλογές από τη Γερμανία και τις Κάτω Χώρες (16ος και 17ος αι.) προβάλλοντας με νέο τρόπο αυτή την ενότητα. Εργα μεγάλων δασκάλων όπως του Γιαν Μπρίγκελ του πρεσβύτερου ή του Ρούμπενς μαζί με πλειάδα άλλων δημιουργών φέρνουν στο προσκήνιο την πρώιμη γερμανική και ολλανδική τέχνη μαζί με τη μεγάλη παραγωγή από τη Φλάνδρα.
