Είκοσι πέντε (25) χρόνια. Ή, αλλιώς, ένα τέταρτο του 21ου αιώνα, 2000-2025, το οποίο συμπληρώνεται σε τρεις ημέρες.
Κάποιοι τριανταρίζαμε το μακρινό πια 2000· σίγουρα όλοι ήμαστε πολύ νεότεροι. Εκείνος ο κόσμος φαντάζει σήμερα πολύ διαφορετικός, σαν ουρά του 20ού αιώνα που έδυε τότε.
Ισως το 2001, με την 11η Σεπτεμβρίου, να μας «έμπασε» με μια βία πρωτόγνωρη, όσο και σκοτεινά θεαματική, στα νέα δεδομένα. Κατόπιν ήρθε η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση με τις δικές της, δραματικές, ανατροπές κι έπειτα η τραυματική εμπειρία της πανδημίας, ο τραμπισμός και, βέβαια, οι πόλεμοι, με την εκφοβιστική πολεμολογία που πάντοτε τους συνοδεύει.
Ολα αυτά εν μέσω της οχλαγωγίας των κοινωνικών δικτύων και της πολιτικής ορθότητας (μια λέξη-κλειδί του πρώτου τετάρτου του νέου αιώνα θα πρέπει να είναι μάλλον η λέξη «τοξικότητα»), των fake news, των αλμάτων της τεχνητής νοημοσύνης, με τις δικές της προκλήσεις (και τους τρόμους…), ακόμα και της διερώτησης αν εντέλει η πραγματικότητα δεν είναι παρά ένα Matrix, μια προσομοίωση…
Και η Ελλάδα; Η μικρή Ελλάδα αυτού του πρώτου τετάρτου του 21ου αιώνα, με τις τέχνες της και τον πολιτισμό της, πού βρίσκεται μέσα σε όλη αυτή την άλλοτε συναρπαστική και άλλοτε απωθητική τρέλα;
Τι ζήσαμε όλα αυτά τα χρόνια, τι ακούσαμε και τι είδαμε· τι διαβάσαμε, τι χορέψαμε, σε ποια μουσεία πήγαμε και σε ποια Αθήνα ξυπνήσαμε;
Σήμερα δοκιμάζουμε μια αναδρομή στην «καλλιτεχνική» Ελλάδα της περιόδου 2000-2025, από τις τελετές έναρξης και λήξης της Ολυμπιάδας του 2004 και το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης έως το Φεστιβάλ Αθηνών στην Πειραιώς, τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση και το Κέντρο Πολιτισμού του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, με τη νέα Εθνική Βιβλιοθήκη και τη νέα Εθνική Λυρική Σκηνή.
Και ακόμα: Τα εγκαίνια (επιτέλους) του ΕΜΣΤ, τη νέα ανασχεδιασμένη Εθνική Πινακοθήκη, το Νέο Ψηφιακό Πλανητάριο του Ιδρύματος Ευγενίδου, τις τηλεοπτικές πλατφόρμες και τα γεμάτα θέατρα, αλλά και τα νέα, φρέσκα πρόσωπα: Δημήτρης Παπαϊωάννου, Γιώργος Λάνθιμος, Γιάννης Οικονομίδης, Πάνος Κούτρας, ΛΕΞ – η λίστα τραβάει σε μάκρος.
Δεν λησμονούμε, φυσικά, και τις προσωπικότητες που αποχαιρετίσαμε για πάντα, από τον Θόδωρο Αγγελόπουλο και τον Μίκη Θεοδωράκη έως τον Διονύση Σαββόπουλο, τον Λουκιανό Κηλαηδόνη, τον Μένη Κουμανταρέα και, δυστυχώς, πολλούς άλλους ακόμα.
Προφανώς και το αφιέρωμα που σχεδιάσαμε στο μονοθεματικό, σήμερα, ένθετο δεν θα μπορούσε να είναι εξαντλητικό. Δεν ήταν αυτός ο σκοπός μας. Ωστόσο, προσπαθήσαμε να δώσουμε ένα περίγραμμα, να θυμηθούμε και να ανατρέξουμε σε γεγονότα, μέρη, πρόσωπα και έργα που ξεχώρισαν αυτά τα είκοσι πέντε χρόνια, άλλοτε θετικά και άλλοτε αρνητικά, σε μια απόπειρα να δούμε πώς περίπου δείχνει σήμερα, στη δύση του 2025, ένα πιθανό σημείο αφετηρίας για μια επαν-εκκίνηση προς το μέλλον – ίσως και για την επόμενη εικοσιπενταετία.
Ας μην τρομάζουμε· θα έρθει πολύ πιο γρήγορα απ’ ό,τι φανταζόμαστε.
Ποιος ξέρει· όσοι θα βρίσκονται εδώ σε 25 χρόνια από σήμερα, τι μπορεί να έχουν να θυμηθούν από την αυγή του 2026 έως τη δύση του 2050…
Καλή ανάγνωση, λοιπόν – προπάντων, καλή χρονιά!
