Εξαιρετικά επιτυχημένη υπήρξε η συναυλία της Εθνικής Συμφωνικής Ορχήστρας της ΕΡΤ, που πραγματοποιήθηκε στις 11 Νοεμβρίου στην αίθουσα «Χρήστος Δ. Λαμπράκης». Το πρόγραμμα ξεκίνησε με τη «Φαντασία σε ένα θέμα του Τόμας Τάλις» του Ραλφ Βον Ουίλιαμς και τον ύμνο «Salve Regina» – «Χαίρε Δέσποινα», όπως τον μελοποίησε ο Εσθονός συνθέτης Αρβο Περτ. Στο δεύτερο μέρος ακούστηκε η εκτενής Ενδέκατη Συμφωνία του Ντμίτρι Σοστακόβιτς.
Ο Σοβιετικός συνθέτης έγραψε το έργο με αφορμή την τεσσαρακοστή επέτειο από την Επανάσταση του 1917. Ωστόσο, επέλεξε ως θέμα τα γεγονότα της Ρωσικής Επανάστασης του 1905, η οποία θεωρείται προδρομική της Οκτωβριανής. Κεντρικό της γεγονός υπήρξε η δολοφονία αμάχων εργατών κατά τη διάρκεια ειρηνικής διαδήλωσης στην Αγία Πετρούπολη στις 9 Ιανουαρίου 1905, ημέρα που πέρασε στην Ιστορία ως «Ματωμένη Κυριακή». Ο Σοστακόβιτς είχε δηλώσει τον θαυμασμό του για εκείνη την περίοδο της Ιστορίας της πατρίδας του. Ωστόσο, συνεκτιμώντας τις καταστάσεις στη Σοβιετική Ενωση μετά τον θάνατο του Στάλιν (1953), δεν είναι απίθανο ο συνθέτης να εμπνεύστηκε εξίσου από την παρέμβαση των Σοβιετικών κατά την Επανάσταση στην Ουγγαρία το 1956.
Εργα των Βον Ουίλιαμς, Περτ και Σοστακόβιτς ερμήνευσε η Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ υπό τον Μιχάλη Οικονόμου.
Σε κάθε περίπτωση, η Ενδέκατη είναι μία από τις διασημότερες «προγραμματικές» Συμφωνίες του 20ού αιώνα. Ο Σοστακόβιτς καθοδηγεί τον ακροατή βήμα βήμα, δίνοντας σαφείς τίτλους στα τέσσερα μέρη του έργου – «Πλατεία των ανακτόρων», «9η Ιανουαρίου», «Αιωνία μνήμη», «Τόκσιν» («Κουδούνι συναγερμού»). Εχει κανείς την αίσθηση ότι βλέπει τα γεγονότα να διαδραματίζονται μπροστά στα μάτια του. Τόσο αναλυτική και σαφής είναι η μουσική αφήγηση, ώστε αρκετοί χαρακτηρίζουν τη Συμφωνία ως κινηματογραφική μουσική χωρίς ταινία. Οι αναφορές σε δημοφιλή παραδοσιακά και επαναστατικά τραγούδια κάνουν το έργο να ξεχωρίζει από όσα είχε γράψει ο συνθέτης μέχρι τότε, του δίνουν προφανή «εθνικό» χαρακτήρα και αυτόματα το τοποθετούν στη σειρά των μεγάλων συμφωνικών συνθέσεων Ρώσων μουσουργών του 19ου αιώνα, όπως οι Ρίμσκι – Κόρσακοφ, Μποροντίν, Μπαλακίρεφ και Μούσοργκσκι, που εμπνεύστηκαν από τον πλούτο της ρωσικής παραδοσιακής μουσικής.
Ακρίβεια και έλεγχος
Ο Μιχάλης Οικονόμου με την Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ ερμήνευσαν τη Συμφωνία με εξαιρετικά γλαφυρό τρόπο. Κρίσιμη υπήρξε η ακρίβεια των διαφόρων ομάδων, ειδικά δε των εγχόρδων, όπως και ο άριστος έλεγχος και συντονισμός τους. Αποτελεσματικός ήταν ο τρόπος με τον οποίο αποδόθηκε η απειλητική σιωπή πριν από το ξέσπασμα των γεγονότων, με τα τύμπανα να ηχούν υπαινικτικά, σε δεύτερο επίπεδο. Στη συνέχεια, η βιαιότητα της συμπλοκής ήχησε με εντυπωσιακή ευκρίνεια, καθώς τα διαδοχικά επεισόδια ήταν απολύτως διακριτά, έτσι ώστε να παρακολουθεί κανείς με άνεση τη γραμμική αφήγηση. «Εκκωφαντική» ήταν, επίσης, η σιωπή του τρίτου μέρους, η οποία ανέδιδε τον τρόμο μπροστά στη φρίκη των νεκρών, όπως επιβλητική ήταν και η κατάσταση εγρήγορσης στο τελικό μέρος, με τον σαφή τρόπο που τη δόμησε ο Οικονόμου και την απέδωσαν οι μουσικοί. Εξαιρετικές συνεισφορές από τη Χριστίνα Δεσύλλα στη συγκινητική μελωδία που εμπιστεύεται ο Σοστακόβιτς στο αγγλικό κόρνο στο τελευταίο μέρος, όπως και συνολικά από τον Σπύρο Αρκούδη (τρομπέτα) και τον Θεόδωρο Καλογερόπουλο (φαγκότο), σφράγισαν το θετικό αποτέλεσμα.
Εξίσου θετική ήταν η συμβολή του Ιωάννη Στρατάκη (βιόλα), όπως και του Επαμεινώνδα Φίλιππα, εξάρχοντα της ορχήστρας, στη «Φαντασία σε ένα θέμα του Τόμας Τάλις» του Βον Ουίλιαμς, που προηγήθηκε. Η τολμηρή επιλογή του Οικονόμου να επιλέξει ένα έργο μόνο για έγχορδα, δικαιώθηκε προφανώς από την καλή προετοιμασία. Αντιστοίχως θετική ήταν η εικόνα στο έργο του Περτ στο οποίο συμμετείχε η Χορωδία της ΕΡΤ σε διδασκαλία του Μιχάλη Παπαπέτρου. Αποδόθηκε η πνευματικότητα της μουσικής, όσο και το λεπτό συναίσθημα που αναβλύζει μέσα από τις νότες, κάτι που δεν είναι διόλου αυτονόητο.
